Τις μικρές ώρες της νύχτας

Μια νεαρή Αμερικανίδα, η Αν Λέικ (στον ρόλο η εξαιρετική Κάρολ Λίνλεϊ), φτάνει στο Λονδίνο για να εγκατασταθεί εκεί με το κοριτσάκι της την Μπάνι. Δεν είναι παντρεμένη και ζει με τον αδελφό της τον Στίβεν (Κιρ Ντούλια), που είναι δημοσιογράφος. Οταν πηγαίνει να πάρει από το σχολείο την Μπάνι, που είναι η πρώτη μέρα της εκεί, δεν τη βρίσκει πουθενά. Κανένας δεν θυμάται να την έχει δει μέσα στην αναστάτωση της μέρας. Ο αδελφός της, αφού ψάχνει κι αυτός τους χώρους του σχολείου, καλεί τελικά την αστυνομία.

Ο επιθεωρητής Νιουχάουζ (Λόρενς Ολίβιε) ανακρίνει την Αν στην αστυνομία και ύστερα την ακολουθεί στο καινούργιο διαμέρισμά της. Ομως τίποτα δεν προδίδει την ύπαρξη ενός παιδιού και ο Νιουχάουζ της ζητάει μια λίστα των προσώπων που είδαν την Μπάνι. Τότε η Αν καταλαβαίνει ότι ο επιθεωρητής αρχίζει να αμφιβάλλει για την ίδια. Ο κόσμος της μοιάζει να καταρρέει μέσα σε 14 ώρες, από το μεσημέρι μέχρι τις πρώτες ώρες μετά τα μεσάνυχτα, ενώ ο θεατής αρχίζει να αναρωτιέται αν υπήρξε τελικά ποτέ αυτό το κοριτσάκι…

Θυμήθηκα την εξαιρετική αυτή ταινία του Οτο Πρέμινγκερ («Bunny Lake is Missing», 1965, ελλην. τίτλος «Ο ύποπτος του πύργου του Λονδίνου») καθώς είναι η εποχή που αρχίζουν τα μαθήματα στα Πανεπιστήμια. Από την πρώτη κιόλας γνωριμία μας τονίζω στους φοιτητές μου της σκηνοθεσίας κάτι που δεν πρέπει να ξεχνούν ποτέ. Να προσπαθούν να βάλουν σε κάθε σενάριο κάτι δικό τους, κάτι προσωπικό, ακόμα κι αν δεν το έχουν γράψει οι ίδιοι.

Τους φέρνω παραδείγματα από σημαντικούς σκηνοθέτες του Χόλιγουντ (γιατί αυτοί υπέφεραν περισσότερο από προτάσεις-παραγγελίες) που μπόλιαζαν το βιβλίο ή το σενάριο ενός άλλου με κάποια στοιχεία δικά τους που μπορεί να αφορούσαν τους χαρακτήρες, κάποια σημεία της πλοκής, τους ηθοποιούς, το τέλος κ.λπ. Ετσι κατόρθωναν να κάνουν βιωματικό κατά κάποιο τρόπο ένα σενάριο στο οποίο δεν υπήρχε το όνομά τους. Ομως ήταν σαν να το είχαν υπογράψει οι ίδιοι!

Ενας από αυτούς ήταν και ο Πρέμινγκερ. Του άρεσε να περιγράφει ψυχοπαθολογικές καταστάσεις, ακόμα και ακραίες, παίρνοντας πάντα μια απόσταση. Το έκανε με επιτυχία στη «Λάουρα», όπου υπογράμμισε ιδιαίτερα την εμμονή και το πάθος, το κάνει τώρα και σε αυτή τη λιγότερο γνωστή αλλά εξίσου σημαντική ταινία του.

Το μυθιστόρημα στο οποίο βασίστηκε η ταινία ήταν ένα κλασικό αστυνομικό, του τύπου «ποιος το έκανε». Ο Πρέμινγκερ το μετέτρεψε σε ένα δυνατό ψυχολογικό δράμα, με ανατριχιαστική εξέλιξη και ανατροπή, για να περιγράψει μια ακραία ψυχοπαθολογική περίπτωση. Ενα συμβατικό αστυνομικό βιβλίο έγινε ελεγεία για τις σκοτεινές πλευρές της ανθρώπινης φύσης, που αποκαλύπτονται ήσυχα, υπόκωφα, σ’ ένα μεγαλειώδες φινάλε, τις μικρές ώρες της νύχτας.

* Σκηνοθέτης, διευθυντής Film Studies BA, MA New York College, Athens, University of Greenwich, UK