Ο καλύτερος και ο χειρότερος

Διδάσκω από το 1985 μέχρι σήμερα σκηνοθεσία και ιστορία κινηματογράφου. Από το 2000 δίδαξα και υποκριτική σε δραματική σχολή: είχα 20-25 μαθητές τον χρόνο – συνολικά έναν εντυπωσιακό αριθμό σπουδαστών.

Σήμερα, που η ανάγκη ενός πτυχίου ανώτατης σχολής για τους σπουδαστές των παραστατικών τεχνών αμφισβητείται επίσημα μ’ ένα νομοσχέδιο, έρχεται στο μυαλό μου η καταπληκτική σκηνή από την ταινία «Εντ Γουντ» (1994) του Τιμ Μπάρτον, όπου ο «καλύτερος» σκηνοθέτης (Ορσον Γουέλς) έχει μια φανταστική συνάντηση με τον «χειρότερο» (Εντουαρντ Ντ. Γουντ Τζούνιορ).

«Είμαι νέος σκηνοθέτης και μεγάλος θαυμαστής σας, ήθελα μόνο να σας μιλήσω, Εντουαρντ Ντ. Γουντ Τζούνιορ». «Χαίρω πολύ, Ορσον Γουέλς».

«Σε τι δουλεύετε τώρα, κύριε Γουέλς;». «Βγήκαμε εκτός προϋπολογισμού για τρίτη φορά στον Δον Κιχώτη… Αυτοί με τα λεφτά… δεν ξέρεις ποτέ ποιοι είναι φαφλατάδες και ποιοι όχι. Κι όλοι κάνουν τους σκηνοθέτες».

«Ξέρετε ότι οι παραγωγοί έκαναν περικοπές και στη δική μου ταινία;», παραπονιέται ο Εντ Γουντ. «Και δίνουν ρόλους στους φίλους τους, άσχετα αν ταιριάζουν σ’ αυτούς»: εδώ Γουέλς και Γουντ συμφωνούν απόλυτα.

«Κύριε Γουέλς, αξίζει τον κόπο να κάνεις ταινίες;», ρωτάει απογοητευμένος ο Γουντ. «Εντ, αξίζει να παλεύεις για το όραμά σου. Γιατί να σπαταλάς τη ζωή σου για τα όνειρα κάποιου άλλου;»

Να, λοιπόν, που ο «καλύτερος» και ο «χειρότερος» σκηνοθέτης έχουν τα ίδια προβλήματα. Και είναι ο χειρότερος που αξιώθηκε από τον Τιμ Μπάρτον να γίνει η ζωή του ταινία, σ’ ένα έργο που υμνεί το πάθος για την τέχνη ανεξάρτητα από το όποιο ταλέντο.

Τι είναι το ταλέντο; Πώς δίνονται οι ευκαιρίες; Πόσο σημαντικό ρόλο παίζουν το πάθος, η σκληρή δουλειά, το πείσμα, ακόμα και το θράσος για να κάνεις αληθινό το όνειρό σου; Η τύχη παίζει κι αυτή κάποιο ρόλο; Παρά την εμπειρία τόσων χρόνων, δεν μπορώ να απαντήσω με βεβαιότητα. Λέω ότι όλα χρειάζονται, αλλά δεν γνωρίζω τον μαγικό συνδυασμό τους για την επιτυχία. Αλλά και η επιτυχία πώς μετριέται;

Για ένα είμαι απόλυτα σίγουρος. Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να στερήσει από αυτά τα παιδιά, τους σπουδαστές των παραστατικών τεχνών, αυτό που δικαιούνται: ένα επίσημο χαρτί που επιβεβαιώνει αυτά που έκαναν, αυτά για τα οποία πάλεψαν για χρόνια, προσπάθησαν και κατάφεραν να τα ολοκληρώσουν με επιτυχία.

Οχι, αυτό το χαρτί δεν τους εξασφαλίζει την καριέρα τους. Το ξέρουν καλά αυτό. Αλλά παίρνουν όλα τους το ρίσκο με απίστευτη γενναιότητα. Το έβλεπα πάντα στα μάτια των μαθητών μου. Ξέρουν τι σημαίνει να ζεις στην Ελλάδα και να θέλεις να υπηρετήσεις την τέχνη. Ομως ένα πτυχίο ανώτατης σχολής είναι ουσιαστική βοήθεια στον αγώνα τους για να κάνουν το όνειρό τους πραγματικότητα.

«Αξίζει να παλεύεις για τα όνειρά σου».

Ευχαριστούμε, κ. Γουέλς!

* Σκηνοθέτης, διευθυντής Film Studies BA, MA New York College, Athens, University of Greenwich, UK