Το Παιδί-Φάντασμα, κατά κόσμον Γιώργος Θαλάσσης, ήταν και παραμένει μέσα από τις ανατυπώσεις του φίλος μου. Από αυτόν έμαθα, πριν να το μάθω από τις συζητήσεις των μεγάλων και αργότερα από ιστορικά βιβλία για την τριπλή Κατοχή: την πείνα, τα βασανιστήρια, τις εκτελέσεις. Αλλά κυρίως για την αντίσταση του λαού, πάνδημη παρά την ύπαρξη των δειλών και των προδοτών. Και, το κυριότερο, ενωμένη. Ο Γιώργος Θαλάσσης και η παρέα του, η Κατερίνα, ο Σπίθας, ο Μπόμπιρας, η Κύπρος, δεν ήταν παρά η δρώσα προσωποποίηση της ενότητας αυτής.
Αυτό που διατρέχει το πολύτομο έργο του Ανεμοδουρά είναι η επίμονη και θερμή υπογράμμιση της αγωνιστικής ενότητας σε όλα τα επίπεδα. Ενωμένες οι πατριωτικές οργανώσεις. Ενωμένοι οι Σύμμαχοι από το Ελ Αλαμέιν ώς το Στάλινγκραντ. Μα ήταν έτσι η πραγματικότητα; θα μπορούσε να πει κάποιος. Οχι, δεν ήταν έτσι. Ηταν όμως η αλήθεια της επιθυμίας γι’ αυτή την ενότητα που άστραψε στον Γοργοπόταμο και που τόσο μίσησαν αυτοί που έβαλαν τη φονική νάρκη που δηλητηρίασε τον εορτασμό του 1964, για να σκοτώσουν την ελπίδα πως ο εμφύλιος δεν είχε χωρίσει για πάντα τον λαό. Αυτοί που δεν ήταν άλλοι από εκείνους που έφεραν κατ’ εντολή των ΗΠΑ τη δικτατορία και πρόδωσαν την Κύπρο.
Για να σταθεί με κάτι περισσότερο από τη βία και τον τρόμο, η χούντα προσπάθησε συστηματικά να διογκώσει, σε αντίφαση με τις κιτς ανοησίες περί «Ελλάδας Ελλήνων Χριστιανών», το διχαστικό εμφυλιακό και μετεμφυλιακό πνεύμα. Δεν το κατόρθωσε. Η αντιδικτατορική αντίσταση ήταν πατριωτική και ενωτική. Πρόσωπα, όπως ο Παναγούλης, ο Μουστακλής, ο Κοροβέσης, η Κίττυ Αρσένη, το βεβαιώνουν. Και το μαζικό κίνημα –από την κηδεία του Παπανδρέου μέχρι την κατάληψη της Νομικής και το Πολυτεχνείο– επίσης. Οχι. Δεν έριξαν τη χούντα που κατάφερε να επιφέρει την τρίτη, μετά το 1453 και το 1922, ήττα του ελληνισμού: την εισβολή και την κατοχή στην Κύπρο. Που ουσιαστικά προετοιμάστηκε, με αμερικανική υπόδειξη, όχι το 1973 ή το 1974, αλλά καθ’ όλη τη διάρκεια της επταετίας ή, μάλλον, ακόμη νωρίτερα. Κράτησαν όμως όρθια την ψυχή μας.
Μια αγωνιστική παλλαϊκή ενότητα είναι αυτό που θα χρειαζόταν η χώρα μας στο πνευματικό, το πολιτικό και το κοινωνικό πεδίο. Ο Γιώργος Θαλάσσης, που τη συμβολίζει με τη δήθεν αφελή πίστη του στο πανελλήνιο και το παγκόσμιο «εμείς», είναι σοφότερος από όσους, εσκεμμένα ή όχι, τείνουν να διχάσουν τη μνήμη και τη ζωή μας. Και όπως μαθαίναμε από τα αγαπημένα φυλλάδια που αδημονούσαμε να φτάσουν στα περίπτερα, ίσως να αποδειχτεί και ανθεκτικότερος: το Παιδί-Φάντασμα, όπως και το Φάντασμα της Ελευθερίας, δεν σκοτώνεται εύκολα.
