Κάποιοι θεωρούν σημαντικό ιστορικό γεγονός, με το οποίο μπήκαμε στο νέο αιώνα και τη νέα χιλιετία, την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους το 2001. Κάποιοι άλλοι –όπως ο ιστορικός Βασίλης Παναγιωτόπουλος– ήδη από νωρίς θεώρησαν ότι η είσοδος της Κίνας στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου την ίδια χρονιά είναι γεγονός με πολύ ευρύτερες συνέπειες.
Κάπου εκεί όμως θα πρέπει να τοποθετήσουμε και την ουσιαστική είσοδο του διαδικτύου στις ζωές μας, που ίσως και να έχει τη μεγαλύτερη ιστορική σημασία από κάθε άλλο γεγονός της περιόδου. Εκεί κάπου, ανάμεσα στο 1993 (όταν το 1% των πληροφοριών μεταδιδόταν μέσω διαδικτύου) και το 2007 (όταν το 97% των σχετικών δεδομένων μεταδίδονταν μέσω διαδικτύου), περί το 2000, δηλαδή, όταν το αντίστοιχο ποσοστό βρισκόταν στο 50%, θα πρέπει να τοποθετήσουμε αυτή την τεράστια αλλαγή στις ζωές μας.
Μία από τις συνέπειες της τεκτονικής αυτής αλλαγής είναι ότι σαν με ένα μαγικό κόλπο, δισεκατομμύρια ευρώ έφυγαν από κάποιες τσέπες και μπήκαν σε άλλες πολύ μακριά. Χρήματα που ώς τότε έπαιρναν εκδότες εφημερίδων, δισκογραφικές εταιρείες, ιδιοκτήτες κινηματογραφικών αιθουσών –και αντίστοιχα, μαζί με αυτούς, δημοσιογράφοι, περιπτεράδες, δισκάδικα, βιντεοκλάμπ και οι υπάλληλοί τους–, στην Ελλάδα, την Ιταλία, τη Γερμανία ή την Μποτσουάνα, σαν με ένα τρικ ενός μάγου του τσίρκου, μπήκαν σε πλατφόρμες με έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες (κυρίως, αλλά όχι μόνο). Ο καπιταλισμός, στο απόγειό του, μπόρεσε να μαζέψει το χαρτί στις μητροπόλεις του, με ό,τι σημαίνει αυτό.
Το παράξενο όμως δεν είναι ότι κάτι τέτοιο συνέβη. Οι ΗΠΑ είχαν την τεχνογνωσία και τα κεφάλαια να συγκεντρώνουν τη γνώση στα δικά τους ερευνητικά κέντρα και να την αξιοποιούν πρώτοι. Το παράξενο είναι ότι όλοι οι άλλοι άργησαν να αντιδράσουν. Γιατί δεν έχει εκλείψει η κοινωνική ανάγκη ώστε να εκλείψουν και οι αντίστοιχες υπηρεσίες. Το αντίθετο. Υπάρχει μεγάλη ζήτηση και για μουσική, και για ταινίες και, βέβαια, για πληροφόρηση. Το πρόβλημα λοιπόν είναι ότι δεν έχει βρεθεί ο νέος τρόπος επιχειρηματικής διαχείρισης αυτής της ανάγκης. Ενώ μόλις τώρα η Ε.Ε. αρχίζει να ρυθμίζει ζητήματα πνευματικών δικαιωμάτων, ανταγωνισμού κ.ά. στο διαδίκτυο.
Στη Γαλλία αντέδρασαν σχετικά νωρίς. Η εφημερίδα «Le Monde», λ.χ., συνεχίζει να αντλεί το 70% των εσόδων της από την έντυπη έκδοση. Εχει και παράδοση στις συνδρομές εφημερίδων, που θα έπρεπε και στην Ελλάδα να αναπτυχθούν τώρα που μειώνονται τα σημεία πώλησης. Ωστόσο, από το 2010 ξεκίνησε τη χρέωση της ιστοσελίδας, που μέρος της μπορούν να διαβάζουν μόνο συνδρομητές. Χρειάστηκαν έξι χρόνια για να αρχίσει να πετυχαίνει το εγχείρημα. Το 2016 είχε 100.000 συνδρομητές, το 2019 200.000, το 2021 400.000 και έχει στόχο το 1 εκατομμύριο για το 2025.
Για να είναι ανεξάρτητος ο Τύπος πολιτικά, πρέπει να είναι ανεξάρτητος και οικονομικά. Αυτό δεν γίνεται χωρίς συνδρομή στις ιστοσελίδες των εφημερίδων, παράλληλα με τις πωλήσεις του έντυπου Τύπου. Είναι ο δύσκολος δρόμος και για τις εφημερίδες και για τη δημοκρατία, αλλά είναι ο μόνος.
