Ερχονται και φεύγουν

Κάθε χρόνο όλο και λιγότεροι από τους φοιτητές μου βλέπουν ταινίες από dvd. Φέτος μάλιστα, όταν θέλησα να τους δώσω ταινίες από τη συλλογή μου για να τις μελετήσουν σπίτι τους, ελάχιστοι διέθεταν σχετική συσκευή! Ολοι πλέον αποθηκεύουν και βλέπουν τις ταινίες σε στικάκια.

Θα πρέπει να θεωρώ τον εαυτό μου πολύ τυχερό που έζησε όλες σχεδόν τις περιόδους μιας σινεφιλίας που επιζητούσε με πάθος την επαφή του θεατή με το αντικείμενο της λατρείας του – την ταινία.

Από πολύ μικρός φύλαγα για χρόνια τα προγράμματα των ταινιών που έβλεπα κι έκοβα από τις εφημερίδες τις αφίσες τους και τις διατηρούσα στο πρώτο κινηματογραφικό μου άλμπουμ. Τις Κυριακές το βράδυ, μετά την τελευταία προβολή, ζητούσα από τον υπεύθυνο του κινηματογράφου έστω μια φωτογραφία της ταινίας που κατέβαινε. Επιανα τη φωτογραφία στα χέρια μου κι ένιωθα σαν η ταινία να ήταν για πάντα δική μου!

Υστερα ήρθε η εποχή της βιντεοκασέτας. Αληθινή επανάσταση. Τα ράφια στη βιβλιοθήκη μου δεν φιλοξενούσαν πλέον μόνο βιβλία, αλλά και ταινίες, ταξινομημένες όπως και αυτά, ανάλογα με τους δημιουργούς, τα είδη, τις εποχές. Ηρθε και ο ψηφιακός δίσκος, το dvd και αργότερα και το blu-ray, και οι εκπληκτικές συλλογές ταινιών, τα περίφημα box-set, με ό,τι απίστευτο μπορεί να φανταστεί κανείς για τις ταινίες που αγαπά.

Σήμερα συνειδητοποιώ πραγματικά αυτό που σημαίνουν τα προγράμματα, οι αφίσες, οι φωτογραφίες, οι κασέτες μιας άλλης εποχής (ή οι ψηφιακοί δίσκοι τού σήμερα). Είναι κάτι πολύ πιο σημαντικό από απλές εκδηλώσεις μιας φετιχιστικής σινεφιλίας. Είναι ο πόθος, η επιθυμία, να κρατήσεις κάτι από την ταινία μέσα σου, στη μνήμη αλλά και την καρδιά σου. Η αφίσα είναι η ψυχή της ταινίας. Το πρόγραμμα, συνήθως κακογραμμένο, σου υπενθύμιζε τουλάχιστον την αρχή της ιστορίας, όταν δεν περιείχε μια αξιοθαύμαστη περίληψη.

Μια ταινιοθήκη με κασέτες ταξινομημένες ιστορικά, ή όπως αλλιώς επιθυμεί ο καθένας, προσφέρει αμέσως, με μια ματιά, το στίγμα της κινηματογραφικής ιστορίας. Οπως ακριβώς σε μια βιβλιοθήκη: τα βιβλία στα ράφια, με τα χρώματα και τους τίτλους στη ράχη τους, θυμίζουν κάθε στιγμή μια προσωπική ιστορία της λογοτεχνίας. Απομονώστε έναν συγγραφέα ή έναν αναγνώστη από τη βιβλιοθήκη του, βάλτε του όλο το υλικό σ’ έναν σκληρό δίσκο, και καμαρώστε το αποτέλεσμα: του έχετε διαγράψει τη μνήμη!

Tώρα καταλαβαίνω γιατί οι νέοι σπουδαστές ξεχνούν τόσο εύκολα τα ονόματα των συντελεστών, το έτος παραγωγής, ακόμα και τον τίτλο μιας ταινίας που είδαν. Δεν έχουν σημεία αναφοράς. Βλέπουν ταινίες, αλλά δεν τις κατέχουν υλικά, καθώς αυτές χορεύουν μπροστά στα μάτια τους κι ύστερα χάνονται. Ερχονται και φεύγουν χωρίς να αφήνουν αποτύπωμα στο μυαλό και στην καρδιά τους.

* σκηνοθέτης, διευθυντής Film Studies BA, MA New York College, Athens, University of Greenwich, UK