Το Φόρουμ Παναγιώτης Σακελλαρόπουλος εδώ και τρία χρόνια αφιερώνεται στη μνήμη του πρωτοπόρου ψυχίατρου και ψυχαναλυτή, του επίμονου Θεραπευτή Ψυχών που, όπως θύμισε η Κατερίνα Μάτσα, συνέβαλε με το έργο και τη ζωή του στην αποασυλοποίηση και στην εξάλειψη του στιγματισμού για τους ψυχικά νοσούντες.
Στην Εταιρία Κοινωνικής Ψυχιατρικής που δημιούργησε με σημαντικούς συνεργάτες, θεραπευτές και θεραπευόμενοι είναι ισότιμα μέλη. Για τη φετινή διοργάνωση συνεργάστηκε με την Εταιρία το Dare Dance Digital Project. Καρπός της συνεργασίας αυτής ήταν ένα βίντεο, που μαζί με τη μουσική και το τραγούδι άλλων θεραπευομένων έδωσαν σάρκα και οστά στο διαρκώς διαφεύγον ζητούμενο, την παρηγορητική σχέση τέχνης και ψυχής. Η Αθηνά Φραγκούλη συνεχίζει σταθερά και δημιουργικά το έργο που ξεκίνησαν μαζί με τον Παναγιώτη Σακελλαρόπουλο.
Το θέμα της συζήτησης ήταν η σχέση της Τέχνης με την Ψυχική Υγεία. Την κεντρική εισήγηση έκανε ο κλινικός ψυχολόγος/ψυχοθεραπευτής Δημήτρης Δαμίγος, ενώ συμμετείχαν με τον λόγο και το έργο τους θεραπευόμενοι, θεραπευτές, άλλοι επιστήμονες και καλλιτέχνες σε έναν δημιουργικό διάλογο / συλλογικό έργο τέχνης.
Κάθε θεραπεία, ψυχική ή σωματική, θα έπρεπε να είναι ένας τέτοιος διάλογος. Και στον διάλογο αυτό οι συμβολικές δημιουργίες, τα όνειρα, οι φαντασιώσεις, τα καλλιτεχνικά έργα, παίζουν καθοριστικό ρόλο. Προϋπόθεση για την κυριολεξία της θεραπείας είναι η κατανόηση της μεταφοράς.
Ο άνθρωπος που βρίσκεται σε αναζήτηση της ψυχικής υγείας δεν είναι απλώς καταναλωτής αισθητικών προϊόντων. Ψυχικά νοσούντες απέδειξαν με σπουδαία έργα ότι η νόσος δεν στομώνει υποχρεωτικά τη δημιουργία. Εγιναν για τον λόγο αυτό υγιείς; Αντιμετώπισαν δηλαδή σε διάρκεια την αγωνία τους; Ισως όχι ή όχι όλοι. Ομως με μια έννοια αυτό που δημιούργησαν, ο Βαν Γκογκ με τους πίνακές του, ο Αρτό με το θέατρό του, ο Σρέμπερ με τα γραπτά του έκαναν τον κόσμο μας καλύτερο. Παλεύοντας με το σκοτάδι τους μας προσέφεραν φως.
Στο ιστορικό του Ντάνιελ Πάουλ Σρέμπερ, που ο ίδιος συστηματικά καταγράφει, λανθάνει η τέχνη και επιμένει η ιστορία του πολιτισμού, διανθισμένη από φυλετικά στερεότυπα όπως αυτά του Σλάβου και του Εβραίου. Κάποτε στο παραλήρημά του διακρίνεται μία ρωγμή και αυτή η ρωγμή έχει αποτέλεσμα την ταύτιση του Σρέμπερ, που νιώθει να τον διώκουν, με τον διωκόμενο Εβραίο.
Ποιος ο ρόλος του πολιτισμού στην αναζήτηση της ψυχικής υγείας; Ποια τέχνη, πώς και πότε θα μπορούσε να προσεγγίσει το ατομικό και το ιστορικό τραύμα; Λειτουργεί αυτομάτως το διαπολιτισμικό ή παραμένει ένα αίνιγμα και ένα ζητούμενο; Τα ερωτήματα αυτά και πολλά άλλα απαντώνται κάθε φορά μέσα στη θεραπευτική διαδικασία. Πάντως η μουσική και τα τραγούδια που άκουσα, το πλεκτό που ζήλεψα, ο χορός που είδα από τους θεραπευόμενους, μου έκαναν καλό στην ψυχή. Τους ευχαριστώ.
