Ξεκινά σήμερα το 62ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης με υβριδική διοργάνωση, με διά ζώσης και εξ αποστάσεως προβολές και δεκάδες ταινίες. Μόνο οι ελληνικές παραγωγές φτάνουν τις 50, εκ των οποίων 20 σε πρώτη προβολή. Και με την ευκαιρία να δούμε δύο παλαιότερες ελληνικές παραγωγές, που αξίζει να συναντηθούν με το σημερινό κοινό του Φεστιβάλ.
Πρώτη, η ταινία «Τι έκανες στον πόλεμο Θανάση;» του Ντίνου Κατσουρίδη (1971), που περιγράφει τις περιπέτειες ενός απλού ανθρώπου επί Κατοχής, ο οποίος συλλαμβάνεται ως αντιστασιακός. Πρώτη σε εισιτήρια (περίπου 650.000) την περίοδο 1971-1972 και με τρία βραβεία στο 12ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης του 1971: σεναρίου, καλλιτεχνικής ταινίας και α΄ αντρικού ρόλου για τον Θανάση Βέγγο, τον οποίο το κοινό του φεστιβάλ σήκωσε στα χέρια, ζητωκραυγάζοντας και χειροκροτώντας.
Δεύτερη, το «Δοξόμπους» του Φώτου Λαμπρινού (1987) που με ιστορική τεκμηρίωση, αξιοπρόσεκτη κινηματογράφηση και αισθητική αρτιότητα μας μεταφέρει στη μεσαιωνική, βυζαντινή Μακεδονία του 14ου αιώνα και στον εμφύλιο πόλεμο που ξεσπάει τότε (1322-1327).
Παρ’ όλο που στο 28ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης του 1987 απέσπασε τέσσερα βραβεία (πρωτοεμφανιζόμενου σκηνοθέτη, φωτογραφίας για τον Γιώργο Αρβανίτη, σκηνογραφίας και μακιγιάζ), παρ’ όλο που η ταινία κέρδισε τα δυο κεντρικά της στοιχήματα, την κινηματογραφική διαπραγμάτευση της Ιστορίας και την αντιμετώπιση εκ μέρους του σκηνοθέτη μιας ταινίας μυθοπλασίας ως ταινίας τεκμηρίωσης (ντοκιμαντέρ), η ταινία σχεδόν κανιβαλίστηκε από μέρος τού τότε κοινού του φεστιβάλ, που συνδεόταν με τον λεγόμενο β΄ εξώστη της αίθουσας προβολών στην Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών. Υστερα από τριάντα τέσσερα χρόνια, το σημερινό κοινό θα έχει την ευκαιρία να την επαναπροσεγγίσει σε κλίμα ηρεμίας και νηφαλιότητας και να αξιολογήσει την κινηματογραφική της σκευή και την αισθητική της πρόταση.
Σε αυτές τις δύο, ας προστεθεί μια τρίτη: μια γαλλική παραγωγή του 1939, που λειτουργεί ως πυξίδα εμπνέοντας μια σειρά δράσεων στο πλαίσιο της φετινής διοργάνωσης και δεν απέφυγε τις περιπέτειες. «Ο κανόνας του παιχνιδιού» του Ζαν Ρενουάρ, την οποία ο Φρανσουά Τριφό ύμνησε ως «το σύμβολο της πίστης για κάθε σινεφίλ», προβλήθηκε λίγο πριν από την κήρυξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και αποτελεί προφητική καταγραφή της διάβρωσης μιας κοινωνίας που φτάνει στο «τέλος εποχής». Η ταινία γνώρισε παταγώδη εισπρακτική αποτυχία, ο Ρενουάρ αναγκάστηκε να την πετσοκόψει από 113΄ σε μόλις 85΄ και, μέσα σε λίγες εβδομάδες, απαγορεύτηκε η προβολή της από τη γαλλική κυβέρνηση ως «ασκούσα ανεπιθύμητη επιρροή στη νεολαία της χώρας». Χρειάστηκε να μεσολαβήσουν σχεδόν 30 χρόνια για να ξανασυστηθεί και να καταξιωθεί στο κοινό.
Ιδού τρεις ταινίες που αλλάζουν τους κανόνες του παιχνιδιού.
* (Ph.D.)2, αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης
