Εγχειρίδιο επιβίωσης

«Never play the cowboy in a tent full of Indians». Ητοι: μην κάνεις τον καουμπόη σε μια σκηνή γεμάτη Ινδιάνους. Πρόκειται για ένα γνωμικό που υπήρχε ως προμετωπίδα σε ένα πολυσέλιδο εγχειρίδιο επιβίωσης, το οποίο μεταξύ σοβαρού και αστείου μού ενεχείρισαν συνάδελφοι καθηγητές σε ένα αμερικανικό Πανεπιστήμιο που είχα επισκεφτεί πριν από αρκετά χρόνια. Το εγχειρίδιο περιείχε βασικές πληροφορίες για τους χώρους του Πανεπιστημίου και τις προσφερόμενες υπηρεσίες (χώρους γραφείων, διδασκαλίας, άθλησης, φαγητού, αναψυχής, βιβλιοθήκες κ.λπ..).

Επιπρόσθετα, περιείχε αναλυτικές περιγραφές των πιθανών κινδύνων που θα μπορούσε να αντιμετωπίσει κάποιος, εντός και εκτός των χώρων του Πανεπιστήμιου, συνοδευόμενες από οδηγίες για μέτρα προφύλαξης και αυτοπροστασίας που θα έπρεπε να λαμβάνονται. Στοιχεία ιδιαίτερα χρήσιμα, ιδίως για όσους (φοιτητές και καθηγητές) το επισκέπτονταν για μικρό διάστημα και ως εκ τούτου δεν ήταν δυνατόν να έχουν εγκλιματιστεί, ούτε να γνωρίζουν πρόσωπα και πράγματα. Ας σημειωθεί ότι ο γενικός τίτλος του εγχειριδίου ήταν «Survival after arrival», δηλαδή «Επιβίωση μετά την άφιξη» και ο νοών νοείτω.

Με τον δικό μας «Ινδιάνο» μάλλον έγινε το αντίστροφο. Ο Ινδιάνος αυτός βρέθηκε ξαφνικά περικυκλωμένος από μια σειρά καουμπόηδες: αστυνομικούς που τον συνέλαβαν, ανακριτές που τον ανέκριναν, εισαγγελείς που τον προφυλάκισαν, δεσμοφύλακες που τον επέβλεπαν. Επί σχεδόν επτά μήνες. Τι κι αν αυτός από την αρχή φώναζε πως «ουδεμίαν σχέσιν έχω με τον φόνο»;

Τι κι αν προσκόμισε οπτικό, βιντεοσκοπημένο υλικό που έδειχνε ότι εκείνη τη στιγμή που το κατηγορητήριο τον ήθελε να συμμετέχει στις διαμαρτυρίες στη Νέα Σμύρνη, αυτός βρισκόταν στην Ελευσίνα, δηλαδή κυριολεκτικά στο άλλο άκρο του αστικού ιστού της πρωτεύουσας; Τι κι αν η μαρτυρία πάνω στην οποία στηρίχτηκε το κατηγορητήριο άλλαξε αρκετές φορές στην πορεία; Τι κι αν στο διάστημα που μεσολάβησε από τη σύλληψή του δεν προέκυψε το παραμικρό επιπλέον στοιχείο σε βάρος του, αλλά αντίθετα αποδυναμώθηκαν τα αρχικά στοιχεία; Παρ’ όλα τα τόσα «τι κι αν;», ο Ινδιάνος έμελλε επί σχεδόν 200 μέρες να ζήσει σε ένα καφκικό σύμπαν, πασχίζοντας να αποδείξει ότι δεν είναι ελέφαντας.

Ωστόσο, με το χαμογελαστό και ήρεμο πρόσωπό του τη μέρα της αποφυλάκισής του μας έδειξε ποιος είναι ο «ελέφαντας» που βρίσκεται στο δωμάτιο -κι ας εξακολουθούμε να κάνουμε ότι δεν τον βλέπουμε. Ακόμα κι αν είναι μύθος ότι οι ελέφαντες βαδίζουν προς κοιμητήρια ελεφάντων όταν διαισθάνονται πως πλησιάζει το τέλος τους, άραγε οι δικοί μας «ελέφαντες» διαισθάνονται ότι πλησιάζει το δικό τους; Μέχρι τότε, πού θα μας πάνε; Και τι οδηγίες πρέπει να γράφει το δικό μας εγχειρίδιο επιβίωσης;

* (Ph.D.)2 αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης