Δικάμερο

Το 1983 ο Αμερικανός σκηνοθέτης Τζέιμς Λ. Μπρουκς «σάρωσε» με την ταινία «Σχέσεις στοργής» που θεωρήθηκε μακράν η καλύτερη της χρονιάς. Προτάθηκε για 11 Οσκαρ, κατέκτησε 5: καλύτερης ταινίας, σκηνοθεσίας, διασκευασμένου σεναρίου, α’ γυναικείου ρόλου (Σίρλεϊ Μακλέιν) και α’ αντρικού ρόλου (Τζακ Νίκολσον). Με αυτόν τον αέρα, τέσσερα χρόνια αργότερα, ο Μπρουκς παρουσίασε την ταινία «Το κύκλωμα» (Broadcast news, 1987) με θέμα τα παρασκήνια στο ειδησεογραφικό τμήμα ενός τηλεοπτικού σταθμού στην Ουάσινγκτον και τον ανταγωνισμό ανάμεσα σε δύο φερέλπιδες δημοσιογράφους: τον ταλαντούχο, εμπειρότερο και δημοσιογραφικά αρτιότερο Ααρών (Αλμπερτ Μπρουκς) και τον πιο άπειρο, νεοεισερχόμενο στον χώρο της πολιτικής δημοσιογραφίας, αλλά πιο ευπαρουσίαστο και φωτογενή Τομ (Ουίλιαμ Χαρτ).

Οι δυο τους βρίσκονται υπό τη σκέπη της δραστήριας και δημιουργικής παραγωγού Τζέιν (Χόλι Χάντερ). Η Τζέιν αναγνωρίζει τα προτερήματα του Ααρών και μαζί απογειώνουν τις προοπτικές τους, κάνοντας ένα ρεπορτάζ για τις συγκρούσεις των επαναστατών Σαντινίστας έναντι των συντηρητικών Κόντρας στη Νικαράγουα. Ο Τομ ασκεί ερωτική έλξη στην Τζέιν και της ζητά συνεχώς βοήθεια. Αρπάζει την ευκαιρία να αναδειχτεί με τη σειρά του μέσω της κάλυψης ενός έκτακτου περιστατικού -ένα λιβυκό αεροπλάνο που βομβάρδισε αμερικανική στρατιωτική βάση στην Ιταλία- αξιοποιώντας κρίσιμες πληροφορίες που ο Ααρών διοχετεύει στην Τζέιν, η οποία τις προωθεί στον Τομ.

Στη συνέχεια, σε αποκλειστικά δικό του ρεπορτάζ για έναν βιασμό, ο Τομ κάποια στιγμή δακρύζει ακούγοντας την αφήγηση του θύματος. Ο Ααρών ανακαλύπτει ότι αυτό δεν θα μπορούσε να έχει γίνει με τον τρόπο που παρουσιάστηκε στο ρεπορτάζ, γιατί το ρεπορτάζ καλύφθηκε από έναν μόνο εικονολήπτη και μία κάμερα (μονοκάμερο) και δεν έχει καταγραφεί κίνηση της κάμερας από το πρόσωπο του θύματος προς το δακρυσμένο πρόσωπο του Τομ. Συνεπώς, προκύπτει ότι τα δάκρυα του Τομ κινηματογραφήθηκαν σε δεύτερο χρόνο, σκηνοθετήθηκαν και καταγράφηκαν εκ των υστέρων. Ο Ααρών και η Τζέιν αναλύοντας τις σκηνές αντιλαμβάνονται ξεκάθαρα πλέον τι είδους «δημοσιογραφία» σκοπεύει να υπηρετήσει ο Τομ.

Κάτι ανάλογο συνέβη με τον «Ντάλτον» του θεσσαλικού κάμπου. Οι σκηνές που παρουσιάστηκαν ως αυθόρμητες λήψεις είναι αποτέλεσμα μιας άστοχης σκηνοθεσίας ενός κακογραμμένου σεναρίου, η εκτέλεση του οποίου απαιτεί ταυτόχρονες λήψεις από τουλάχιστον δύο κάμερες (δικάμερο). Η ανάλυση του σκηνοθέτη Βασίλη Μαζωμένου επί του θέματος είναι λεπτομερής και αποκαλυπτική. Το ίδιο και η προβολή των «αυθόρμητων» σκηνών του «θεσσαλικού γουέστερν» σε αντιπαραβολή με την ταινία του Μπρουκς. Αποκαλυπτική όχι μόνο για τις τεχνικές κινηματογράφησης, αλλά και για το επίπεδο όσων οργανώνουν και σκηνοθετούν αυτές τις δήθεν «αυθόρμητες» εκδηλώσεις και λήψεις.

* αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης