Γκραουτσομαρξισμός και πανδημία

Πέραν του Καρλ, υπάρχουν και οι αδελφοί Μαρξ: ο Γκράουτσο, ο Τσίκο, ο Χάρπο και ο Ζέπο. Αυτοί αποτέλεσαν μια ιδιότυπη «συμμορία», «έδρασαν» από το 1920 έως τα τέλη της δεκαετίας του 1950 αλλάζοντας πολλά στον χώρο της μουσικής φάρσας. Ξεκίνησαν από τις θεατρικές σκηνές του Μπρόντγουεϊ για να μεταφερθούν στη συνέχεια στον χώρο του κινηματογράφου και το Χόλιγουντ.

Την εποχή του βωβού κινηματογράφου η κωμωδία στηρίζεται στην έκφραση του προσώπου, τη στάση και την κινησιολογία του σώματος, μια φόρμα που «απογειώθηκε» από την «παλαιά φρουρά»: Τσάρλι Τσάπλιν, Μπάστερ Κίτον, Χάρολντ Λόιντ. Οι αδελφοί Μαρξ αναδείχτηκαν κατά τη μετάβαση στην εποχή του ομιλούντος κινηματογράφου. Η ενσωμάτωση ηχητικής μπάντας στο φιλμ, με ήχους, διαλόγους και ασφαλώς μουσική, πρόσφερε πρωτόγνωρες δυνατότητες εξέλιξης της κωμωδίας ως κινηματογραφικού είδους.

Από τα τέσσερα αδέλφια, αυτός με τη μεγαλύτερη πληθωρικότητα, την εντονότερη σκηνική παρουσία, τα επιτυχέστερα αστεία, τις εκφραστικότερες γκριμάτσες, τα χονδροειδέστερα υπονοούμενα, τα καυστικότερα σχόλια, τις πιο σαρκαστικές επισημάνσεις ήταν ο Γκράουτσο Μαρξ. Εξέφραζε όλα αυτά με τις πιο «θανατηφόρες» ατάκες όντας μια κινούμενη σουρεαλιστική γελοιογραφία, με το χαρακτηριστικό καμπουριαστό βάδισμα, το ζωγραφισμένο μουστάκι, το σμόκιν και το αέναο πούρο, αποτελώντας το σημείο εκκίνησης και κατάληξης κάθε σκηνής. Ανάμεσα στα πολλά που είχε διατυπώσει ο Γκράουτσο ήταν και η απαράμιλλα αυτοσαρκαστική θέση ότι «ποτέ δεν θα δεχόμουν να γίνω μέλος μιας λέσχης που θα με δεχόταν ως μέλος της». Αποδεχόταν ότι μόνο λέσχες κάτι ποταπών υποκειμένων θα μπορούσαν να του απευθύνουν πρόσκληση να γίνει μέλος τους! Γι’ αυτό και ο Γκράουτσο, πολύ έντιμα και υπερήφανα, απορρίπτει εκ προοιμίου κάθε τέτοια πρόταση.

Ο Αλέν ντε Μποτόν στο βιβλίο του «Μικρή φιλοσοφία του έρωτα» (εκδόσεις Πατάκη, 2003) μεταφέρει τη θέση του Γκράουτσο Μαρξ στο πεδίο των ερωτικών σχέσεων, διατυπώνοντας την γκραουτσομαρξική θέση πάνω στο θέμα: ποτέ δεν συνάπτουμε ερωτική σχέση με κάποιον που θα επιθυμούσε κάτι τέτοιο, γιατί προφανώς η εκδήλωση αυτής της επιθυμίας του δηλώνει αυτομάτως και τι χειρίστης υποστάθμης υποκείμενο είναι ο ενδιαφερόμενος.

Ωστόσο, ο πρώην σύμβουλος του Μπόρις Τζόνσον, Ντομινίκ Κάμινγκς, στην κατάθεσή του στη βρετανική Βουλή σχετικά με τη διαχείριση της πανδημίας από την κυβέρνηση Τζόνσον, αποκάλυψε, με μια απροκάλυπτα κυνική ατάκα, την εγγενή αδιαφορία και την κοινωνική αναλγησία των νεοφιλελεύθερων συνταγών για την αντιμετώπιση της πανδημίας: «Είναι τελείως παλαβό ότι κάποιος σαν εμένα ήταν στην κυβέρνηση, όπως παλαβό είναι ότι ο Μπόρις Τζόνσον είναι εκεί!» ομολόγησε ο Κάμινγκς. Ως γνωστόν, οι νεοφιλελεύθεροι κυβερνώντες δεν μπορούν να είναι μαρξιστές. Δυστυχώς, δεν είναι ούτε γκραουτσομαρξιστές.

* (Ph.D.)2, αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης