«Κι επέζησα μαθαίνοντας τα φωτεινά περάσματα/ Εκεί που οι φλόγες σου δαγκώνουν τους μηρούς μου/ Και τα πλευρά μου οι ρόδες σου συνθλίβουν/ Μια τέτοια γυναίκα δεν ντρέπεται να πεθάνει./ Μια τέτοια γυναίκα ήμουν κι εγώ»./ Ann Sexton (1960)
Την ονόμαζαν ξυπόλητη χορεύτρια και υπήρξε επιτομή του γεμάτου δύναμη κι ελπίδα ανέστιου που στιγμάτισε έναν ολόκληρον αιώνα γυρεύοντας το σπίτι μας σε μιαν άλλη αντίληψη του τόπου, δίχως τοίχους, πέρα από πρέπει. Στιγμάτισε τον αττικό Δήμο Βύρωνα και τη δική μας, εναλλακτική Ελλάδα, της σκεπτόμενης ανοχής και του πολιτισμού άρα, όπου και έβαλε τις βάσεις του σύγχρονου χορού, μέσα από το συντριπτικό άγγιγμα της ιστορίας. «Μέσα σ’ ένα δευτερόλεπτο, η Ντάνκαν είχε αντιληφθεί την πεμπτουσία της κίνησης ως προσευχή. Η αλήθεια που της αποκαλύφθηκε μέσα στο περιστύλιο του Παρθενώνα γέννησε μέσα της μια κίνηση που ξεπήδησε από το διάφραγμά της και ανάγκασε τα χέρια της να υψωθούν σε στάση δέησης», έγραψε η βιογράφος της, Τζόαν Μπρέτον Κόνελι.
Ξεκίνησε από την ανατολική ακτή των Ηνωμένων Πολιτειών, το αγγελόκρουστο Σαν Φρανσίσκο τόσων νέων κινημάτων, όραμα κι εκεί ενός νέου κόσμου που προδόθηκε, και συναντήθηκε στο Παρίσι με τον εκπατρισμένο ενός άλλου συγκλονιστικού κόσμου, νέου όσο και η ανάσα μας, που προσπάθησε μέσα από τις φωτιές να γεννηθεί, επίσης προδομένου μα αήττητου. Τον Σοβιετικό ποιητή-Αδωνη Σεργκέι Γεσένιν. Αγαπήθηκαν πολύ, ενώνοντας στα σώματά τους έναν διχασμένον πλανήτη.
Η ίδια αγάπησε εξίσου γυναίκες και άνδρες. Κι ανάμεσά τους την Εύα Πάλμερ Σικελιανού. Εχασε με τρόπο τραγικό τα δύο παιδιά της στον Σηκουάνα, χειρόφρενο που δεν μπήκε ποτέ συνοδεύοντάς τα στα σκοτεινά του νερού βάθη, οσμή θανάτου πάντα στο διάβα της, που προσπαθούσε να την ξορκίσει με της τέχνης το φως. Στις 14 του Σεπτέμβρη του 1927, στη Νίκαια της Γαλλίας, η ίδια σκιά, η ίδια οσμή θανάτου, που με τόση δύναμη μετέτρεπε σε φως, συνάντησε το παραβατικό κορμί της, πνίγοντάς τη με το δεμένο στο τιμόνι μαντίλι της. Ατύχημα, δολοφονία ή υπόμνηση του ατυχήματος που είχε πάρει τα παιδιά της;
Εζησε γνωρίζοντας πως δεν θα έβρισκε το νόημα εάν δεν το δημιουργούσε η ίδια. «Τι ώρα είναι; τον ρωτούν εδώ. Και η παράξενη απάντησή του. Η αιωνιότητα» (Μ. Τσβετάεβα). «Η ουσία της πολιτικής ελευθερίας δεν εξαρτάται από τους φανατικούς της “δικαιοσύνης”, αλλά μάλλον από τις αναζωογονητικές, ευεργετικές και καθαρτικές πράξεις αυτών που σκέπτονται διαφορετικά», θα έγραφε η Ρόζα στην πολιτική, λέξεις γραμμένες με μελάνι που η Ντάνκαν τις χόρευε με το κορμί της μια ζωή.
