Πολλοί καλοί φίλοι με ρωτάνε: Γιατί δεν γράφεις (και) για τις ταινίες που βρίσκονται στην επικαιρότητα – γι’ αυτές δηλαδή που παίζονται στα σινεμά, προβάλλονται στα διεθνή φεστιβάλ, προτείνονται για βραβεία κ.λπ. Μα… τι να γράψω; Τι καινούργιο; Ολοι γι’ αυτές μιλούν, και μερικές φορές με πολύ ενδιαφέροντα κείμενα. Αν είχα κάτι που ήθελα να προσθέσω, θα το είχα σίγουρα κάνει.
Ομως δεν αισθάνομαι κριτικός κινηματογράφου. Δεν νιώθω καμιά υποχρέωση να καταπιαστώ με όποια ταινία έρχεται με τον έναν ή τον άλλο τρόπο στην επικαιρότητα. Με το σινεμά και γενικότερα την τέχνη, είτε ως σκηνοθέτης είτε ως μελετητής, είχα πάντα μια βιωματική σχέση. Θέλω να γράφω για ταινίες που έχουν μπει βαθιά μέσα μου, που μ’ έχουν συγκινήσει, τρομάξει, αναστατώσει, για τις αλήθειες που μου έχουν αποκαλύψει ή που μ’ έχουν καθοδηγήσει σε δύσκολες περιόδους της ζωής μου. Αυτό είναι για μένα η σινεφιλία.
Και προφανώς γι’ αυτό και κατά κανόνα δεν γράφω αρνητικές κριτικές. Δεν είναι θέμα «καλοσύνης». Είναι θέμα επιλογής. Είναι ξόδεμα μυαλού και συναισθήματος να βάλεις το μυαλό και την καρδιά σου να δουλέψουν για κάτι που θεωρείς κακό ή αδιάφορο. (Κι αν, σε κάθε περίπτωση, είναι αναγκαίο, ένα μικρό σχόλιο αρκεί).
Οι ταινίες που διαλέγω να παρουσιάσω στη φιλόξενη αυτή στήλη δεν είναι επίκαιρες. Τις διαλέγω με διαχρονικά κριτήρια, μέσα απ’ όλη την ιστορία του κινηματογράφου. Και προτιμώ φυσικά καλές αλλά σχετικά άγνωστες ή και εντελώς άγνωστες ταινίες. Αδικημένες για πολλούς λόγους (συνθήκες παραγωγής, τολμηρότητα των θεμάτων, συγκυρία της εποχής κ.ά.). Εκεί βρίσκεται και η ανάγκη να γίνουν γνωστές με τόσα μέσα που μας διαθέτει σήμερα η τεχνολογία.
Αντλώ από δύο κατηγορίες έργων. Είτε πρόκειται για έργα υποτιμημένα στην εποχή τους αλλά γνωστών σκηνοθετών («Η γυναίκα στην ακροθαλασσιά» του Ζαν Ρενουάρ, το «Seconds» του Τζον Φρανκενχάιμερ, «Σ’ έναν άγνωστο τόπο» του Νίκολας Ρέι), είτε για έργα υποτιμημένα, εξίσου υποτιμημένων σκηνοθετών: εδώ πρόκειται για αχαρτογράφητη περιοχή με εξαιρετικό ενδιαφέρον.
Τα κείμενά μου ας είναι ένας ελάχιστος φόρος τιμής γι’ αυτούς που μπόρεσαν να μεταδώσουν αισθητική απόλαυση και συγκίνηση που οι ίδιοι δεν γεύτηκαν από το κοινό ή την κριτική της εποχής τους. Νιώθω πραγματικά σαν να συνομιλώ μαζί τους, σήμερα μάλιστα που πολλές από τις ταινίες αυτές δικαιώνονται από τον χρόνο.
Σκέφτομαι τον Χίτσκοκ. Απογοητευμένος από τη μέτρια απήχηση της ταινίας του «Vertigo», δεν ήθελε να προβάλλεται συχνά επειδή το κοινό και η κριτική της εποχής της δεν την είχαν εκτιμήσει ιδιαίτερα.
Αχ! Αγαπημένε Χιτς, ας μπορούσες να αισθανθείς απ’ όπου βρίσκεσαι, έστω για μια στιγμή, ότι η ταινία σου αυτή θεωρείται σήμερα, 60 χρόνια μετά, το απόλυτο αριστούργημά σου!
*σκηνοθέτης, διευθυντής Film Studies BA MA, New York College, Athens
