Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η παρέλαση του ατόμου
EUROKINISSI/ ΛΥΔΙΑ ΣΙΩΡΗ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η παρέλαση του ατόμου

  • A-
  • A+

Η «παρέλαση» έχει ξεκινήσει και χιλιάδες χαμογελαστά πρόσωπα προβάλλονται με περισσή φιλαρέσκεια. Δεν αποτελεί μόνο γιορτή της δημοκρατίας αλλά και γιορτή του ατομισμού ο οποίος καθίσταται κυρίαρχος. Αυτός κατά κόρον καλλιεργείται από το σημερινό νεοφιλελεύθερο περιβάλλον. Αυτός είναι που ενισχύεται μέσα από τον επιβαλλόμενο τεχνοκαπιταλιστικό απομονωτισμό του ανθρώπου, όπου η κυβερνοψηφιακή «πραγματικότητα» διαμεσολαβείται παντού.

Αυτόν διαμορφώνει η σφυρηλάτηση της νέας ανθρωπολογικής ταυτότητας με τις κοινωνικές και τις ψυχολογικές συνέπειες. Κάθε υποψήφιος επικαλείται το «κοινωνικό καλό», όπως το εννοεί πολιτικά, αλλά πολύ συχνά από πίσω βρίσκεται ο αυτοσκοπός της αυτοπροβολής. Οι σκέψεις που εκτίθενται αφορούν κυρίως αυτή τη διάσταση, όπου η αξιολογική κριτική σε σχέση με την αναλυτική περιγραφή έχει τη σημασία της.

Οι αυτοδιοικητικές εκλογές ευνοούν αυτό το φαινόμενο για δύο λόγους: διότι μπορούν να ικανοποιήσουν μεγάλο αριθμό ατόμων και διότι εξασφαλίζουν μεγαλύτερη «απόσταση ασφαλείας» από εκφρασμένες και σαφείς πολιτικο-ιδεολογικές προκείμενες και «πιστεύω». Η επιδίωξη της διασημότητας πολύ σπανιότερα απορρέει από ανιδιοτελή γνήσια αυτοπροσφορά προς όφελος μιας συλλογικότητας και έτσι αυτοσκοπείται.

Αυτό επιτείνεται σήμερα ιδίως αν θεωρήσουμε ότι η αυξανόμενη επιβιωτική αγωνία συνήθως συνοδεύεται και από ανάλογη αύξηση του αυτοεπιβεβαιωτικού άγχους. Το κλασικό κίνητρο της οικονομικής ιδιοτέλειας (θέση - μισθός) ή της κλιμακούμενης επένδυσης για μελλοντική αναρρίχηση σε προσοδοφόρο θέση εξουσίας δεν έχει εκλείψει. Ολο και συχνοτέρα, όμως, είναι προβλέψιμο σε πολλούς ότι ίσως δεν γίνει, τελικά, ούτε καν «απόσβεση εσόδων - εξόδων».

Στην οικονομολατρική και υπερανταγωνιστική εποχή μας είναι εμφανέστερη η επαλήθευση και η εφαρμογή γνωστών παλαιότερων απόψεων. Ετσι, ισχύει η αντορνική παρατήρηση ότι «το πνεύμα οφείλει να καταληφθεί από τον φετιχιστικό χαρακτήρα του εμπορεύματος». Η εφαρμογή γίνεται στο ίδιο το υποκείμενο, όπου το πρόσωπο, το απομονωμένο και τραυματικό μετανεωτερικό «εγώ», έχει την ευκαιρία να διατεθεί ως εμπόρευμα για να αυτο-αξιωθεί.

Στην περίπτωση αυτή δεν είναι το πρόσωπο που προσδίδει την αξία και έτσι επικαθορίζει το διαθέσιμο κοινωνικό «εμπόρευμα», αλλά, με μια αντιστροφή της σχέσης, το «εμπόρευμα» αυτοεπιλέγεται για να προσδώσει αξία στο πρόσωπο. Η αξία κοινωνικής χρήσης ταυτίζεται με την ανταλλακτική αξία του εμπορεύματος. Η ποθητή αυτοεπιβεβαιώση, ως αυτονόητη «λατρεία του εαυτού», εκφράζεται ως λατρεία του «εμπορεύματος» κατά το γνωστό αλλοτριωτικό μαρξικό «φετίχ».

Για τη μεθοδολογία διάχυσης της φήμης, δηλαδή του marketing του «εμπορεύματος», εκτός από τον έντυπο τρόπο, η ηλεκτρονική εποχή προσφέρει πρωτόγνωρες δυνατότητες και ικανοποιήσεις. Το τερπνόν συνδυάζεται με το ωφέλιμο και ίσως ενισχύεται, αφού το πρόσωπο μπορεί να αισθανθεί ακόμη και κάτι από την αίγλη... του star. Ταυτόχρονα είναι και αναγκαίο, αν θυμηθούμε την ντεμπορική άποψη που επίσης επιβεβαιώνεται εδώ ότι «η κοινωνία έχει αναγορευτεί επίσημα σε θεαματική. Το να είσαι γνωστός έξω από τις θεαματικές σχέσεις ισοδυναμεί με το να είσαι γνωστός ως εχθρός της κοινωνίας».

Από την άλλη πλευρά ο «πελάτης-καταναλωτής» θα προσλάβει το «προϊόν-εμπόρευμα» με τα προεπιλεγμένα χαρακτηριστικά που καθορίζει το marketing, απομονωμένος, μόνος του μπροστά σε μια οθόνη. Η κοινωνία θα παρακολουθήσει την «παρέλαση» εξατομικευμένα. Ο ατομικισμός θριαμβεύει παντού, ενώ στο βάθος οι κάποτε μεγάλες προοδευτικές συλλογικότητες στέκονται αποδεκατισμένες και ανήμπορες, αν και κάποιες μικρές και αδύναμες έχουν απομείνει να τον μάχονται.

Τον χώρο τώρα σφετερίζονται χορεύοντας ολιγαρχικές και νεοφασιστικές αγέλες. Η ελπίδα βέβαια πάντα υπάρχει, εφόσον το ιδεολόγημα του «τέλους της (ανθρώπινης) ιστορίας» ανήκει ήδη στα fake news, αρκεί όμως να μην προηγηθεί το... «τέλος του (ανθρώπινου) πλανήτη».

* φυσικός - δρος Φιλοσοφίας

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Το κοινό σημείο
Αγανακτούν πολλοί με τις αναφορές στις περιπέτειες των γονιών μας ως προσφύγων από τη Μικρασία στην Ελλάδα. Τι σχέση έχει η ιστορία των προσφύγων που ήρθαν το 1922 με τους σημερινούς πρόσφυγες και μετανάστες...
Το κοινό σημείο
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ο πρωθυπουργός, η τάξη και η ασφάλεια
Σφάλλει πολλαπλώς ο κύριος Μητσοτάκης όταν ισχυρίζεται ότι αποκαθίστανται η τάξη και η ασφάλεια -δεν βλέπω να μειώνονται η εγκληματικότητα και η παρανοϊκότητα από την ελληνική κοινωνία· τουναντίον...
Ο πρωθυπουργός, η τάξη και η ασφάλεια
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Κλιματική αλλαγή
Ηθελε έναν Νοέμβριο από τα παλιά, με τις βροχούλες του, τις ψύχρες του, τα πρώτα ζεστά πουλόβερ και φοιτητικά δετά μποτάκια της, τα ζεστά καφέ, όπου η μηλόπιτα μυρίζει πριν ακόμη μπεις στην πόρτα, και το...
Κλιματική αλλαγή
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ενας υπέροχος άνθρωπος
Ο Γιάννης Σπανός ήταν πραγματικά ένας σπουδαίος άνθρωπος, ήταν κάτι παραπάνω από σπουδαίος συνθέτης, κάτι παραπάνω από ένας μεγάλος δημιουργός, κάτι παραπάνω από ένας εξαίρετος καλλιτέχνης. Ήταν ένας υπέροχος...
Ενας υπέροχος άνθρωπος
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Κινηματογραφικό ξεμασκάρεμα
Ο Χατζιδάκις σχολίαζε αρχές δεκαετίας του 1960: «Η Αμερική απέκτησε το αληθινό της πρόσωπο. Αντιδραστικότης, εθνικισμός, νοικοκυροσύνη». Δεν μπορούσε να τα έχει πει καλύτερα. Για τότε και για τώρα. Και όχι...
Κινηματογραφικό ξεμασκάρεμα
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Η φιλανθρωπία, προσωπείο της δουλείας
Ο κ. Σόρος εξήγγειλε στο Βερολίνο τη δημιουργία «οίκων αλληλεγγύης» για τους πρόσφυγες στην Ελλάδα, υπογραμμίζοντας ότι για την Ελλάδα υπάρχει μία μόνον προοπτική: Να βοηθηθεί, για να κρατήσει εσαεί τους...
Η φιλανθρωπία, προσωπείο της δουλείας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας