ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ Δημήτρης Παναγιωτάτος
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Δεν ανήκα ποτέ στους «τελειομανείς» της τέχνης. Σ’ αυτούς που ψάχνουν απεγνωσμένα να ανακαλύψουν την τέλεια ταινία ή το τέλειο μυθιστόρημα. Συνήθως, η στερεότυπη φράση τους είναι: «…ναι, αλλά δεν είναι αριστούργημα!»

Και λοιπόν; Πόσες φορές έχω χαρεί, συγκινηθεί, διδαχθεί από ταινίες που δεν χαρακτηρίστηκαν ποτέ αριστουργήματα. Ταινίες που αγάπησα για κάποιες σκηνές τους, για κάποιο χαρακτήρα τους, για το «μήνυμά» τους, ακόμα και για την αισθητική ή την τεχνική τους.

Λατρεύω την «ατελή» τέχνη. Εκφράζει την ίδια τη φύση του ανθρώπου στην προσπάθειά του να υπερβεί τα όριά του, τον ίδιο του τον εαυτό… Εξάλλου, υπάρχει στ’ αλήθεια «τέλειο» έργο τέχνης; Υπάρχει «τέλειος» άνθρωπος, «τέλειος» καλλιτέχνης; Γιατί, λοιπόν, να υπάρχει «τέλειο» έργο τέχνης; Κάποια ποιήματα από μια συλλογή, κάποιες σελίδες ή κεφάλαια από ένα μυθιστόρημα, είναι πολλές φορές αρκετά για να με κάνουν να νιώσω την πνοή της αληθινής τέχνης.

Ενας κλασικός Αμερικανός σκηνοθέτης είχε πει πως και για την καλύτερη ταινία αρκούν τρεις δυνατές σκηνές, τρεις λιγότερο δυνατές και οι υπόλοιπες να εξελίσσουν ικανοποιητικά τη δράση. Βρίσκω πως είχε δίκιο.

Υπάρχει μάλιστα μια ταινία που λατρεύω κυριολεκτικά… για το τέλος της. Ενα τέλος που ανατρέπει ολοκληρωτικά αυτό που γυρίστηκε αρχικά, και με συγκινεί πάντα μέχρι δακρύων! Είναι το φιλμ νουάρ «In a Lonely Place» του Νίκολας Ρέι. Μια ταινία για όλους τους μοναχικούς της ζωής και του σινεμά.

Στο αρχικό φινάλε, ο ήρωας (ο σεναριογράφος Ντιξ Στιλ), που τον υποψιάζονται για έναν φόνο που δεν έκανε, σκοτώνει σε μια έκρηξη βίας την αγαπημένη του Λορέλ επειδή έπαψε κι αυτή να πιστεύει στην αθωότητά του και αρνείται να φύγει μαζί του.

Ο Ρέι, με τη σύμφωνη γνώμη του Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ (ποτέ δεν ήταν τόσο ο εαυτός του όσο στον ρόλο τού Ντιξ), ξαναγύρισε το τέλος αυτοσχεδιάζοντας με τους ηθοποιούς του. Αυτή τη φορά, ενώ ο Ντιξ αποπειράται να σκοτώσει τη Λορέλ, το τηλέφωνο χτυπάει για να μας πληροφορήσει τη σύλληψη του ενόχου και την αθωότητα του Ντιξ. Αλλά το κακό έχει γίνει. Το ζευγάρι χωρίζει γιατί τώρα η Λορέλ καταλαβαίνει ότι ο Ντιξ θα μπορούσε να είχε σκοτώσει και η αθωότητά του δεν έχει πια σημασία.

«Γεννήθηκα όταν σε γνώρισα

Πέθανα όταν με άφησες

Εζησα τις λίγες βδομάδες που ήμασταν μαζί».

Αυτά είναι τα λόγια του αποχαιρετισμού τού Ντιξ και της Λορέλ. Ή, ίσως, να ήταν και αποχαιρετισμός του Ρέι στη γυναίκα του, την ηθοποιό Γκλόρια Γκράχαμ (υποδύεται τη Λορέλ), αφού η ταινία σημάδεψε και τον δικό τους χωρισμό.

Αλλάζοντας το τέλος, αυτός ο μοναχικός, μοναδικά ευαίσθητος σκηνοθέτης, που προσπάθησε πάντα να κάνει την υπέρβαση μέσα από τις χίλιες συμβάσεις του σινεμά, έκανε ουσιαστικά μια ΑΛΛΗ ταινία, κλείνοντας στοργικά μέσα στο σπαραχτικό φινάλε της όλους τους αυτοκαταστροφικούς άνδρες και όλες τις μοιραίες γυναίκες των φιλμ νουάρ.

*σκηνοθέτης, διευθυντής Film Studies BA MA, New York College, Athens