Αλλάζει το σινεμά;

Στη δεκαετία του ’50, το σινεμά περνούσε κρίση, γιατί ο κόσμος προτιμούσε να βλέπει τις ταινίες στην τηλεόραση. Τότε έκανε την εμφάνισή του το σινεμασκόπ (η πιο ευρεία οθόνη, διπλή σχεδόν από τη συμβατική). Επρεπε να εφευρεθεί ένα τέτοιο κάδρο που θα «ανάγκαζε» το κοινό να παρακολουθήσει τις ταινίες μόνο στην ειδικά εξοπλισμένη κινηματογραφική αίθουσα. Την ίδια εποχή, εμφανίστηκαν και τα ειδικά γυαλιά για ταινίες τριών διαστάσεων (τα γνωστά μας 3D).

Σήμερα όλα αυτά τα απολαμβάνει ο θεατής, χάρη και στην επέλαση του βίντεο, από το σαλόνι του σπιτιού του. Ηταν μάλλον φυσικό επακόλουθο, κάποια στιγμή να μπορεί κανείς να χαίρεται ιδιωτικά το σινεμά, όπως γίνεται με τα βιβλία ή τη μουσική. Ομως ο κινηματογράφος παραμένει και μια συλλογική, μοναδική κοινωνική εμπειρία, κι ο σύγχρονος θεατής, αν θέλει να τη δοκιμάσει στις αίθουσες, έχει δύο βασικές επιλογές: από τη μια μεριά, υπάρχουν οι υπερπαραγωγές των πολλών εκατομμυρίων, με την καταιγιστική δράση και τα εντυπωσιακά ψηφιακά εφέ, που κατακλύζουν τα multiplex σινεμά (και όχι μόνο) και απευθύνονται κυρίως σε ένα νεανικό κοινό.

Από την άλλη, υπάρχει… το άλλο άκρο: οι «καλλιτεχνικές» ταινίες (συνήθως βραβευμένες σε διάφορα φεστιβάλ), προορισμένες για τους «σινεφίλ», με περιορισμένη διανομή και σε κινηματογράφους που και σπανίζουν (πλέον) και επιβιώνουν δύσκολα. Και στη μέση, τι υπάρχει; Μα η συντριπτική πλειοψηφία των παραγόμενων ταινιών! Ενα αμέτρητο πλήθος από κακές, ασήμαντες ταινίες, αλλά και αληθινά διαμάντια, που προορίζονται κατευθείαν για το βίντεο και την τηλεόραση ή, οι ελάχιστες τυχερές από αυτές, για ένα πέρασμα λίγων ημερών από κάποια αίθουσα.

Προσωπικά, δεν συγκινούμαι ιδιαίτερα από τη δράση και τα εφέ των υπερπαραγωγών, ούτε από τον φορμαλισμό και τον ναρκισσισμό των «σινεφίλ» ταινιών (υπάρχουν βέβαια πάντα και οι εξαιρέσεις). Απλώς δεν ψάχνω μόνο εμπορικές επιτυχίες ή βραβευμένες φεστιβαλικές ταινίες. Ψάχνω πιο πολύ τις άλλες, τις… «ενδιάμεσες», τις άγνωστες. Κάπως έτσι ανακαλύπτω έργα που μου θυμίζουν τον καλό αμερικανικό και ευρωπαϊκό κινηματογράφο περασμένων δεκαετιών.

Ναι, άλλαξε το σινεμά. Και στον τρόπο που μας προσφέρεται μέσα από τις αίθουσες και στον τρόπο που το απολαμβάνουμε ατομικά.

Θα μένει όμως για όλους μας πάντα η ίδια επιθυμία: είτε στις αίθουσες είτε στο βίντεο ή το ίντερνετ να ανακαλύψουμε μέσα από τον σωρό, την αγαπημένη ταινία –αυτήν που λες πως έγινε για εμάς προσωπικά! Αξίζει να την ψάξουμε, γιατί αλλιώς δεν θα αφουγκραστούμε ποτέ το κάλεσμά της.

*σκηνοθέτης, διευθυντής Film Studies BA MA, New York College, Athens