Σημείο αναφοράς

Στα χέρια μου αυτές τις ημέρες έχω ένα βιβλίο που μου κάνει συντροφιά και την ημέρα και τη νύχτα. Είναι η αυτοβιογραφία του Κώστα Γαβρά με τίτλο «Πήγαινε εκεί που είναι αδύνατον να πας», από τις εκδόσεις Gutenberg. Να ένας τίτλος που μας χρειάζεται για να κάνουμε ξεκίνημα, αφού έτσι κι αλλιώς δύσκολα ξεκουνιόμαστε από τη θέση μας αν δεν έχουμε μπροστά μας τίτλους ή σύμβολα.

Ο Γαβράς είναι το μεγάλο παράδειγμα του συμπατριώτη μας που επέτυχε αυτό που ούτε καν φανταζόταν. Ενας εμιγκρές της δεκαετίας του ’50, διωγμένος ουσιαστικά εκ των πραγμάτων από την Ελλάδα, κατόρθωσε αυτό που κατά τη γνώμη μου είναι και η ουσία της ζωής μας. Να σε παίρνουν στα σοβαρά, να υπολογίζουν την κρίση σου, να σέβονται το έργο σου, να λες δυο κουβέντες και να μετράνε.

Χωρίς χρήματα, χωρίς γνώση της γαλλικής γλώσσας και χωρίς την παραμικρή στήριξη, ριζώνει στη χώρα του ευρωπαϊκού διαφωτισμού και γίνεται αστέρι (ουσιαστικό) στον κόσμο του κινηματογράφου και τώρα πια ένα μεγάλο παράδειγμα! Η ματιά του στα κοινωνικά πράγματα και στα πολιτικά ήταν και είναι από την πλευρά της Αριστεράς.

Κι εδώ αρχίζουν τα δύσκολα. Οχι για τον Γαβρά, για εμάς. Ποιας Αριστεράς; Ποιου σοσιαλισμού; Οι απαντήσεις βρίσκονται στις ταινίες του. Αν ξεκολλήσουμε από τα στερεότυπα που πάντα μας ταλαιπωρούν, θα μπορέσουμε να διακρίνουμε όχι τον καλλιτέχνη, αλλά τον άνδρα. Τον Ελληνα που αξίζει επί της ουσίας να εκπροσωπεί την πατρίδα μας και ας έχει τη γαλλική υπηκοότητα.

Είχα τη μεγάλη τύχη να βρεθώ στο σπίτι του στο Παρίσι πριν από 20 χρόνια, για κάποιο θέμα, και εντυπωσιάστηκα από την ευγένειά του, την αύρα του, τη σκέψη του, και πάνω απ’ όλα από τον τρόπο που άκουγε τον συνομιλητή του. Ηταν η πρώτη φορά που αισθάνθηκα ότι κάποιος ακούει αυτά που λέω. Ο Γαβράς με το έργο του αλλά και με τη συμπεριφορά του και τη δημόσια εικόνα του έχει πάντα ως στόχο τον άνθρωπο.

Αυτός ο φτωχός Αρκάς που ξενιτεύτηκε και αγαπήθηκε τόσο πολύ από τους Γάλλους υποψιάζομαι ότι παραμένει ουσιαστικά άγνωστος στην πατρίδα μας, που αιχμαλωτίζεται πανεύκολα από συνθήματα και μεγάλα λόγια. Ας διαβαστεί το βιβλίο, δεν έχουμε δα και πολλά σημεία αναφοράς. Εγώ βρήκα ήδη ένα.