Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ενας πιστός, άγνωστος φίλος

Γιάννης Σπανός

Eurokinissi / Βασίλης Παπαδόπουλος
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ενας πιστός, άγνωστος φίλος

  • A-
  • A+

Την είδηση την άκουσα στο ραδιόφωνο. Ο Γιάννης Σπανός μάς άφησε. Τον άνθρωπο δεν τον ήξερα, ούτε ποτέ τον είχα συναντήσει. Η εικόνα που είχα στο μυαλό μου ήταν κάτι νεανικές φωτογραφίες του με την Καίτη Χωματά, την Πόπη Αστεριάδη ή την Αρλέτα. Θαυμαστής και των τριών κυριών, καθότι «μπουατόβιος» καθ’ έξιν. Τα τραγούδια του Σπανού τα ήξερα και τα αγαπούσα πολύ. Ο Σπανός δεν ήξερα τι έχει απογίνει, καθότι, από ό,τι φαίνεται, δεν πολυενδιαφερόταν για τη δημοσιότητα ή την προσωπική του προβολή. Ηξερα μέσες-άκρες για τη ζωή του. Και είχα εντυπωσιαστεί από την απόφασή του να αφήσει μια καριέρα στο Παρίσι, όταν ήδη τον έχει τραγουδήσει η Ζιλιέτ Γκρεκό, και να γυρίσει πίσω στη χώρα που τον είχε διώξει.

Εντούτοις, με το άκουσμα του θανάτου του, ξέσπασα σε αναφιλητά. Σαν να έχασα έναν πανάκριβο και μοναδικό φίλο. Κλείνω το ραδιόφωνο, κάθε ήχος με ενοχλούσε, ήθελα σιωπή. Κατευθύνομαι στην μπερζέρα μου, το πιο αγαπητό έπιπλο του σπιτιού. Με έχει πάντα πρόθυμα στην αγκαλιά της για ώρες με τα ατελείωτα διαβάσματά μου, που πάντα ενοχλούν το περιβάλλον μου. Θεωρείται σνομπ. Παρέα μου, δύο έμπιστοι και αχώριστοι φίλοι μου, το τσίπουρό μου και το τσιγάρο μου, που δεν με αφήνουν ποτέ μόνο. Ηθελα να μάθω. Γιατί αυτός ο θρήνος για έναν άνθρωπο που ποτέ μου δεν συνάντησα. Και έπρεπε να κάνω ένα μεγάλο ταξίδι στον χρόνο, για να βρω κάποιες απαντήσεις. Να πάω στην προϊστορία. Πριν έρθει η εποχή που λέγεται πολιτισμός που, πέρα από τα καλά που μας έφερε, μας έμαθε και την αυτολογοκρισία.

Ξέρουμε πως η ζωγραφική προηγήθηκε της γραφής. Από τις ζωγραφιές των σπηλαίων έως την εμφάνιση της πρώτης γραφής, χρειάστηκαν περίπου 37 αιώνες. Αυτό αποδεικνύεται από τα ντοκουμέντα. Εικάζεται πως η μουσική προηγείται της ομιλίας. Δηλαδή πρώτα ο άνθρωπος τραγούδησε, μιμούμενος άλλους ήχους από τη φύση ή επινοώντας δικούς του για συνεννόηση με τη φυλή. Και ακόμα υπάρχουν σοβαρές υποθέσεις πως ο χορός προηγήθηκε του ορθού βαδίσματος. Υπήρξε ένα είδος τελετουργικού χορού, για εξαιρετικά συμβάντα, π.χ. θάνατος ενός οικείου προσώπου, όπου τα συγγενικά πρόσωπα ενώνουν το κοινό τους πένθος πιάνοντας τα χέρια τους και κινούνται ρυθμικά. (Αντίστοιχη συμπεριφορά έχουν και τα ανώτερα θηλαστικά). Οι τελευταίες εικασίες είναι δύσκολο να αποδειχτούν με τεκμήρια, γιατί τέτοια δεν υπάρχουν. Αλλά υπάρχουν σοβαρές έρευνες που πείθουν για αυτές τις υποθέσεις. Οπως και να έχει η κατάσταση, ένα είναι το σίγουρο. Στην εξέλιξή του ο άνθρωπος πρώτα εξέφρασε τα συναισθήματά του μέσα από την τέχνη, πολύ πριν επικρατήσει η λογική του πολιτισμού. Και αυτό ίσως έχει γραφτεί στο DNA μας.

Η τέχνη μάς εξανθρωπίζει και αγγίζει τα έγκατα της ψυχής μας, εκεί που βρίσκεται φυλακισμένη η ελευθερία μας, και την αποφυλακίζει για να την ακολουθήσουμε. Και εδώ είναι η μικρή μας επανάσταση, προσιτή στον καθέναν. Με τους φίλους μου, τον κ. Τσιγάρο και τον κ. Τσίπουρο, έχουμε πάντα μια μόνιμη στέγη. Τη μουσική. Και έχουμε προσέξει πως κάθε μουσική θέλει τον χώρο της. Αλλιώτικα ακούγεται το κλαρίνο σε ένα πανηγύρι στην Ηπειρο και αλλιώτικα στο Μέγαρο Μουσικής. Ενα κουαρτέτο εγχόρδων δεν μπορεί να παιχτεί σ’ ένα κουτούκι στον Πειραιά και ούτε ο Βαμβακάρης με την τετράδα του θα μπορούσε να έπαιζε στον «Παρνασσό». Και η ροκ θέλει μεγάλα στάδια ή ανοιχτούς χώρους, που να παίρνουν δεκάδες χιλιάδες νέους, που θα βρουν σε αυτήν τη μουσική τη διαμαρτυρία τους. Δουλειά που δεν θα μπορούσε να την κάνει στον ίδιο χώρο ένα κονσέρτο για βιολί και πιάνο.

Αλλά εκεί που η μουσική βρίσκει την ιδανική της σχέση με το κοινό της είναι σε μια μικρή ή μεγάλη παρέα, με μια κιθάρα ή ένα πιάνο, και κάποιος να τραγουδάει χωρίς μικρόφωνο, που συνήθως συστρατεύει και τους άλλους, οπότε ακροατές και ερμηνευτές είναι οι ίδιοι. Ακόμα και αν σε αυτές τις παρέες συμμετέχει και επαγγελματίας τραγουδιστής, η φωνή του είναι διαφορετική χωρίς μικρόφωνο. Με το μικρόφωνο, έχω την αίσθηση πως βάζει στη φωνή του καπότα. Και εδώ νομίζω πως επιστρέφουμε στις αρχαίες μας ρίζες. Στην κοινότητα που δημιουργούσε έρωτες, φιλίες και συντροφικότητες. Και νομίζω πως εδώ μέσα ήταν ο Σπανός. Και έτσι κατάλαβα γιατί μου στοίχισε ο θάνατός του. Μέσα από τα τραγούδια του, είχε γίνει φίλος μου, με τραγούδια που δεν γράφονταν για να γίνουν σουξέ, άσχετα αν έγιναν, αλλά για να εκφράσουν τον κρυμμένο εαυτό μας και τις απαγορευμένες επιθυμίες μας.

Μετά θάνατον διάβασα όλα τα σχετικά για τη ζωή του Σπανού και προσπάθησα να καταλάβω τον χαρακτήρα του. Οι μαρτυρίες φίλων του έδειχναν έναν αξιαγάπητο άνθρωπο με χιούμορ, γεννημένο για παρέα, μπεκρή, καπνιστή και ξενύχτη, όπως θα έλεγαν οι οπαδοί της κανονικότητας, για να χαρακτηρίσουν κάποιον αρνητικά. Δεν μπορούν βέβαια να καταλάβουν πως τα ξενύχτια ήταν υπερωρίες για να μελετήσει και να χαρεί μουσική από διάφορους χώρους. Αυτό που κατάλαβα από αυτόν τον άνθρωπο ήταν πως δεν αλλοτριώθηκε από τη φήμη του -στη μουσική ιεραρχία ήταν πρώτο όνομα- και δεν έκανε τη διασημότητά του προσωπικότητα και καριέρα. Την πιο συνηθισμένη αρρώστια που έχουν πολλοί καλλιτέχνες, που νομίζουν πως γίνονται εκπρόσωποι του έθνους, μπαίνουν στην ελίτ των ισχυρών της πολιτικής και του πλούτου, ενίοτε αποκτούν δημόσια αξιώματα και εκπροσωπούν το έθνος μέσα από ένα κόμμα εξουσίας και τελικά κηδεύονται στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών. Ο Σπανός θάφτηκε στο Κιάτο.

ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΥ
Το μουνί με τη βεντάλια
Με το μουνί θα ασχοληθούμε και σε κάποια από τα επόμενα σημειώματα στο πνεύμα του Κουρμπέ, αλλά και της προβληματικής της Τζούλια Κρίστεβα, που σε αντιδιαστολή με τις επιπόλαιες φεμινίστριες, βλέπει τον...
Το μουνί με τη βεντάλια
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Παραχαράκτες Χ
Τις Κυριακές έτρωγε πάντα στην αδελφή του, εφτά χρόνια μικρότερη στην πραγματικότητα. Ασυνήθιστα συνοφρυωμένη τον υποδέχτηκε. Του σέρβιρε ουζάκι για απεριτίφ με μεζέ παλαμίδα Καλλονής –«λεσβιακό σούσι» του...
Παραχαράκτες Χ
ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΥ
O πασάς και ο τσολιάς
Τα ρεμπέτικα τραγούδια ή τώρα με τον νέο τους τίτλο «λαϊκά αστικά τραγούδια» (αμφίβολο αν θα επικρατήσει) στην ουσία ήταν ένας λαϊκός πολιτισμός που τελούσε μέχρι πρόσφατα υπό διωγμόν. Τραγούδια του υπόκοσμου...
O πασάς και ο τσολιάς
ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ
Το καθαρό μαντίλι της τέχνης
Τη νύχτα που έφυγε η Αρλέτα, φύσηξε ένα δυνατό μελτέμι που λύγισε τα δέντρα στο πάρκο, ξεσήκωσε τη σκόνη που είχε σκεπάσει τα πεζοδρόμια από τις μέρες του καύσωνα και αναστάτωσε τα μαλλιά της κοπέλας που βγήκε...
Το καθαρό μαντίλι της τέχνης
ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΥ
H παράδοση ως παρίας του κράτους
Υπάρχει μια διαδεδομένη πλάνη να θεωρούμε συστατικά στοιχεία ενός έθνους την κοινή καταγωγή και γλώσσα, όπως και την κοινή λατρεία. Αλλά αυτά δεν είναι απαραίτητα στοιχεία για τη συγκρότηση ενός έθνους....
H παράδοση ως παρίας του κράτους
ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΥ
Koυλτούρα και πολιτισμός
Εχουμε ένα υπουργείο Πολιτισμού που μας άφησε κληρονομιά η χούντα. Ιδρύθηκε το 1971, από τον δικτάτορα Παπαδόπουλο, ως υπουργείο Πολιτισμού και Επιστημών. Αργότερα έγινε σκέτο ΥΠΠΟ και πρόσφατα πέρασε στις...
Koυλτούρα και πολιτισμός

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας