Η γλύκα να την ακούς

Στίχοι όπως οι παρακάτω, με τη φωνή του Κώστα Χατζή, καθόρισαν το τραγούδι κοινωνικής διαμαρτυρίας στα χρόνια της χούντας: Κάποιο παράθυρο έχει φως/ κάποιον τον καίει ο πυρετός/ μας φεύγει βήμα βήμα./ Κάποιο καράβι στ’ ανοιχτά/ με χίλια βάσανα βαστά/ να μην το πιει το κύμα./ Κι εμείς οι τρεις στον καφενέ/ τσιγάρο, πρέφα και καφέ/ βρε δε βαριέσαι αδερφέ. (…) Εξω αστράφτει και βροντά/ κι ένας διαβάτης περπατά/ χαμένος μες στη μπόρα./ Κάπου δε θα ‘χουνε ψωμί/ κάπου πεινάει ένα παιδί/ και κλαίει αυτή την ώρα./ Κι εμείς χορτάτοι, μα το ναι/ κάνουμε γλέντια ρεφενέ/ βρε δε βαριέσαι αδερφέ.

Ωδές στον άνθρωπο, στη μεγαθυμία και στην υψηλοφροσύνη του. Ανάδειξη των αρετών του και ταυτοχρόνως επισήμανση της ουτιδανότητας και της κενοδοξίας του. Το «Δε βαριέσαι αδελφέ» γράφτηκε στα μπουντρούμια των συνταγματαρχών, όπου η δημιουργός του δέχτηκε αρκετές φορές τις περιποιήσεις τους. Το σκάρωσε για ν’ αντέξει την απομόνωση, μαζί με το σουξέ «Να ‘τανε το Εικοσιένα». «Στιχουργό μ’ έκαναν δύο Παπαδόπουλοι» της άρεσε να λέει. Ο ένας ήταν ο Γεώργιος ασφαλώς και ο δεύτερος ο Λευτέρης, ο οποίος διέκρινε νωρίς το ταλέντο της και την προέτρεψε να ασχοληθεί με το σπορ.

Ταραγμένη παιδική ηλικία διήγαγε η Σώτια Τσώτου, διότι περί της Σώτιας πρόκειται. Γεννήθηκε μεσούσης της Κατοχής, σαν σήμερα στα 1942, στη Λιβαδειά. Ηταν το πέμπτο παιδί του αγωνιστή του ΕΛΑΣ, Γιώργου Κρανιώτη, που οι Γερμανοί εκτέλεσαν μπροστά στο σπίτι του τον Σεπτέμβριο του 1943, το οποίο κατόπιν πυρπόλησαν. Η μάνα της Ειρήνη σάλεψε απ’ την ανήκουστη βιαιότητα. Εθεωρείτο αγνοούμενη έκτοτε, ώσπου ανακαλύφθηκε το 1950 να νοσηλεύεται σε κλινική της Βούλας. Το στερνοπούλι της υιοθετήθηκε από την εύπορη οικογένεια του Χαράλαμπου και της Δέσποινας Τσώτου.

Ιοβόλος πένα, εργαζόταν στην «Ελευθερία» του Πάνου Κόκκα, σπουδάζοντας παράλληλα στην Πάντειο. Η δημοσιογραφική σταδιοδρομία της τερματίστηκε απότομα, αφού οι Απριλιανοί έβαλαν λουκέτο στην εφημερίδα διά παντός. Εκτός από τον Κώστα Χατζή, συνεργάστηκε με κορυφαίους συνθέτες και τραγουδιστές. Εμβληματική η σύμπραξή της με τον Χρήστο Νικολόπουλο και τον Στέλιο Καζαντζίδη.

Αποκαλύπτει την κοινωνική της στράτευση στο «Βραδιάζει»: Βραδιάζει πάλι σήμερα βραδιάζει/ και έρχεται η ώρα η δικιά μου/ αυτή που σαν πουκάμισο ταιριάζει/ με τη μελαγχολία στην καρδιά μου./ Παιδί της νύχτας μια ζωή/ δεν το αντέχω το πρωί/ με τους κυρίους στα κασμίρια τους σφιγμένους./ Εγώ τη νύχτα μόνο ζω/ μαζί με κείνους π’ αγαπώ/ με τους παράνομους και τους αδικημένους. Στα 1972 ο «Τρελός» της εξέφραζε κάτι πολύ βαθύτερο από την απαρέσκεια προς το τυραννικό καθεστώς. Αποτελούσε μια ριζοσπαστική κριτική στην οικονομική και κοινωνική δομή του καπιταλισμού. Ιδίως η στροφή: Από το φούρνο του Τσαλίκη/ έκλεψε ένας πεινασμένος/ ένα καρβέλι απ’ το κοφίνι/ και μάρτυρα πάνε τον τρελό στη δίκη/ και τον ρωτούν ποιος είν’ ο κλέφτης/ και αυτός το φούρναρη τους δείχνει./ Θε μου, τι ομορφιά, τι φως/ της γειτονιάς μας ο τρελός./ Γλυκαίνεσαι να τον ακούς/ να ‘χαμ’ ακόμα άλλους δυο τέτοιους τρελούς.