Λογικό να μας κακοφαίνεται η καραντίνα. Οσα βιβλία κι αν διαβάσεις, ό,τι ταινία και να δεις, μ’ όποιους κι αν φλυαρήσεις στο τηλέφωνο –κακά τα ψέματα–, τα τέσσερα ντουβάρια περιορίζουν παντοιομερώς τους ορίζοντες· κάνουν στενόχωρη ώς και τη σκέψη. Στην Αμερική λένε ΗΠΑ – ξείπα και διαδηλώνουν ζητώντας την άρση των μέτρων. Εδώ τα υπομένουμε ακόμη στωικά, ωστόσο η ψυχούλα μας το ξέρει κατά βάθος.
Ομως δεν είμαστε η πρώτη γενιά που υποβάλλεται σε υγειονομικό αποκλεισμό. Εχουν προηγηθεί οι παππούδες και οι γιαγιάδες μας, σε πολύ σκληρότερες συνθήκες μάλιστα. Υπενθυμίζω τα όσα πέρασαν, μπας και γίνει κομμάτι πιο υποφερτή η αναγκαστική μας απομόνωση: Υπήρχε άλλοτε ένα νησάκι ανοιχτά του Περάματος κατά Κούλουρη μεριά. Δεν βούλιαξε βεβαίως και ευτυχώς δεν πουλήθηκε στους τοκογλύφους δανειστές το 2013 που κόντεψε να βγει στο σφυρί ελέω μνημονίων.
Ιδιοτύπως κολλάει ο παρατατικός στις επιχωματώσεις που έγιναν περί τα τέλη της δεκαετίας του 1960, οπότε συνδέεται μέσω επιμήκους γέφυρας με τη Σαλαμίνα. Τόπος που πας οδικώς παύει να διεκδικεί ταυτότητα νήσου. Ονομάζεται Αγιος Γεώργιος, από ομώνυμο ξωκκλήσι· Νησί του Διαβόλου αλλιώς ή Σπιναλόγκα του Πειραιά. Κι αυτό επειδή από το 1865 λειτουργεί ως λοιμοκαθαρτήριο. Τρισέλιδη παρουσίαση της ανατριχιαστικής ιστορίας του με πληθώρα στοιχείων και πλούσιο φωτογραφικό υλικό έκαναν οι «Νησίδες» στις 13 Φεβρουαρίου 2016.
Μέναν απομονωμένοι υπό απάνθρωπες συνθήκες πληρώματα και επιβάτες πλοίων που έφταναν από χώρες στις οποίες θέριζε η χολέρα. Σχετικές «περιποιήσεις» στις άθλιες εγκαταστάσεις του υπέστησαν προβεβλημένες προσωπικότητες, όπως ο Ανδρέας Συγγρός ή η Πηνελόπη Δέλτα, φαντάροι εκστρατευτικών σωμάτων και Ελληνες επιχειρηματίες που απέδρασαν από την τσαρική Ρωσία μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση. Ημέρες δόξης λαμπρές γνώρισε ο Αη Γιώργης –μεγάλη η χάρη του, καθότι γιορτάζει σήμερα– το 1924, όταν φιλοξένησε σε τσαντίρια εκατοντάδες χιλιάδες ανταλλάξιμους Μικρασιάτες.
Ολοφυρμός η προσφυγιά· οδυνηρά κι ολέθρια τα αιώνια πάθη της. Από την «Εξοδο» του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών αντιγράφω προσωπικές μαρτυρίες: Στον Αη Γιώργη, στον Πειραιά, καθίσαμε καραντίνα δεκαπέντε μέρες και μας κούρεψαν όλους. Στο βαπόρι και στον Αη Γιώργη πέθαναν είκοσι πατριώτες μας • Στον Αη Γιώργη βρήκαμε τους δικούς μας παραμορφωμένους, κουρεμένους. Ησαν αγανακτισμένοι. Βλαστημούσαν. Βάρβαρα τους φέρθηκαν. Μια κοπέλα από τη στενοχώρια της τρελάθηκε. Αλλη έπεσε στη θάλασσα και αυτοκτόνησε.
Σε έπιανε απελπισία. Επεσε κι αρρώστια, δυσεντερία, και πεθάνανε δέκα ανθρώποι. • Με το ζόρι με κουρέψανε. Σαν κολοκύθι με κάνανε. Πολύν καιρό έπειτα ντρεπόμουνα να βγω στην αγορά να ψουνίσω. Μας γδύσανε. Ο,τι φορούσαμε στον κλίβανο, άντε, τα βάλανε. Παπούτσια δεν είχαμε ύστερα να φορέσουμε· σαν τόσα δα μείνανε τα παπούτσια μας. Από πείνα δεν υποφέραμε. Μας δίνανε να φάμε. Είχαμε και μαζί μας. Ομως στην καραντίνα μεγάλο ρεζιλίκι, μεγάλο σεφιλίκι ήτανε. Αμάν, πολλά τραβήξαμε στην Ελλάδα. Δεν τα παίρνουνε τα βιβλία σου, γιαβρούμ!
