Καλοκαίρι του 1991, 23 Ιουνίου, οι ηγέτες της τότε ΕΟΚ, στη Σύνοδο Κορυφής του Λουξεμβούργου, σαν να αφυπνίστηκαν, μετά από πρόταση της σημερινής Βόρειας Μακεδονίας (τότε «Σκόπια». είχαμε και τέτοια. αλίμονο, τα έχουμε ακόμα!) και της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης για χαλαρή ομοσπονδία, την οποία απέρριπταν Σλοβένοι και Κροάτες, απείλησαν Σλοβενία και Κροατία, ότι η ΕΟΚ δεν θα αναγνωρίσει χώρα που θα εγκαταλείψει μονομερώς την ομοσπονδία. Δύο μέρες πριν, 21 Ιουνίου, σε επιτόπια επίσκεψή του ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών (Τζέιμς Μπέικερ) ζήτησε «ειρηνική επίλυση των πολυεθνοτικών διαφορών».
Δυο μέρες μετά τη Σύνοδο του Λουξεμβούργου, 25 Ιουνίου (είχαν προηγηθεί σχετικά δημοψηφίσματα!) Σλοβενία και Κροατία κηρύσσουν μονομερώς την ανεξαρτησία τους. Την επομένη, 26 Ιουνίου ξεσπούν αιματηρές συγκρούσεις σε σλοβένικη κωμόπολη (Γκλίνα), της οποίας οι κάτοικοι κατά τα 2/3 είναι Σέρβοι! Αλλιώς μας τα λέγανε τότε! Οι συγκρούσεις Σλοβένων–Σέρβων κορυφώνονται με τον «πόλεμο των δέκα ημερών», 27/6–7/7/91, που οδηγεί στην ανεξαρτησία της Σλοβενίας με τη Συμφωνία του Μπριόνι (7/7).
Ο πιο άγριος έως τότε εμφύλιος εκδηλώνεται στην Κροατία, από Ιούλιο 1991 μέχρι Νοέμβριο 1995! «Πατριωτικός» κατά Κροάτες, «Κροατικός» κατά Σέρβους. Είμαι από εκείνους που επιμένουν –τότε στην «Ελευθεροτυπία», τώρα στη «Συντακτών»– πως οι πόλεμοι που διέλυσαν τη Γιουγκοσλαβία ήταν… ένας και ήταν εμφύλιος. Επιμένω επίσης ότι στις αρχές οι ΗΠΑ ήταν αμέτοχες και ότι το «φιτίλι» έβαλαν πρώτοι οι Γερμανοί και το Βατικανό σε Σλοβενία και Κροατία.
Ούτε πιστεύω –το θεωρώ αφελές– πως εκείνος ο πόλεμος, ο εμφύλιος, είχε θρησκευτικό –ή και θρησκευτικό– χαρακτήρα. Σε όλους τους πολέμους, ακόμα και στις Σταυροφορίες, οι θρησκείες έπαιξαν μεν ρόλο, μεγάλο ή μικρό, όχι όμως καθοριστικό. Δεν διακανονίζονται διεθνή ζητήματα και διαφορές με προθέσεις, και οι θρησκείες είναι, κυρίως, προθέσεις. ο μύθος! Ο,τι επιβάλλεται, μέσω θρησκείας, είναι απλώς εξουσία… κοσμική. τίποτα περισσότερο. Κραυγαλέο δείγμα, το Σεράγεβο… Αύριο…
