Τ’ αγάλματα λυγίζουν κάποτε

Στον Σεφέρη και τον «Ηδονικό Ελπήνορα» της «Κίχλης» του με πήγε το χθεσινό ρεπορτάζ του Στέργιου Ζιαμπάκα στη «Συντακτών»: «Εκλεψαν 5 προτομές για να… πάρουν το μέταλλο», άγνωστοι στη Νέα Ιωνία της Αθήνας. Να κάνω την έως ασφαλή υπόθεση ότι δεν είναι και τόσο άγνωστοι. Πρόκειται για περίπου εντοπισμένα «κυκλώματα» κλοπής ορειχάλκινων προτομών, που αγοράζονται και πουλιούνται σαν μέταλλα (γύρω στα 4 ευρώ το κιλό σήμερα). Κοινή αγοραπωλησία κλοπής-κλεπταποδοχής, ουδεμία σχέση έχουσα με τέχνη· πολύ περισσότερο με πολιτική! Το σημειώνω το τελευταίο με έμφαση, γιατί, σε παρόμοια κλοπή πριν από χρόνια, «πονηροί» της τάξεως… γραμμάτων και τεχνών πήγαν να «βγάλουν λαβράκι» ρεβανσιστικό, όταν εκλάπη η προτομή του Δημήτρη Ψαρρού, τραγικής μορφής των απαρχών του Εμφυλίου.

Με εξαίρεση ίσως την προτομή του Καζαντζίδη, στη γειτονιά του πατρικού του σπιτιού, που δεν αποκλείεται να την… απαλλοτρίωσε φανατικός θαυμαστής (κάτι σαν θρησκεία ήταν ο Στέλιος!), οι άλλες τέσσερις, του ποιητή Τάκη Σινόπουλου, του συγγραφέα Μένου Φιλήντα, της γλύπτριας (τραγικά ειρωνικό: να κλέβεις προτομή γλύπτριας!) Σούλης Σουρή και του Ελευθερίου Βενιζέλου, είχαν την… τύχη της επαναχύτευσης κατά το ρηθέν: ορείχαλκος ει και εις ορείχαλκον απελεύσει, γνωστό και ως… ανακύκλωση.

Εν πάση περιπτώσει, στα πιο σοβαρά, γιατί υπάρχουν λογής κλοπές, δεν είναι όλες ίδιες. Κλοπές –όπως και βανδαλισμοί– αγαλμάτων, είναι κλοπές και καταστροφές αντικειμένων ιδιαίτερης αξίας, απαράγραπτης, όπως είναι οι αξίες της Ιστορίας, της Τέχνης, ιδίως της Μνήμης. Προσωπικά τις εντάσσω (χρόνια τώρα που ασχολούμαι με το θέμα του δημόσιου χώρου και του διακόσμου του) στην ευρύτερη κατηγορία: Πάθη αγαλμάτων, άρα πάθη Ιστορίας, Τέχνης και Μνήμης!

Εκεί παρεμβάλλεται και περαιώνει ο Σεφέρης: «—τ’ αγάλματα λυγίζουν κάποτε σαν το καλάμι (…)— …γιατί τ’ αγάλματα δεν είναι πια συντρίμμια,/ είμαστε εμείς. Τ’ αγάλματα λυγίζουν αλαφριά… καληνύχτα».