Ενα τηλεφώνημα από το… 1884

Τηλεφώνησε φίλος. Κάτι διάβαζε για την Παλιά Αθήνα και ήθελε «τα φώτα μου», γνωστού όντος του «ψώνιου» μου για την ιστορία της Αθήνας και την Αθήνα… αυτοπροσώπως: Ποιος ήταν ο Αγιος Παντελεήμονας, στην Παλιά Αγορά, την (λεγόμενη και) Ερμοαιολική· Ερμού (Ερμαϊκή) και Αιόλου (Αιολική) δηλαδή.

Πρώτη φορά άκουγα αυτή την ονοματολογική συγχώνευση ως προσδιοριστικό τοπόσημο! Ξέρω ότι αυτοί οι δυο δρόμοι του ιστορικού κέντρου, ίσως επειδή ήταν οι πρώτοι που επιστρώθηκαν (με αμμοχάλικο, 1860), «συγχωνεύτηκαν». Ηταν και το καμάρι τότε της Αθήνας: δρόμοι εμπορικοί, «μεγάλα» καταστήματα, «μεγάλα» και «πολυτελή» ξενοδοχεία, αλλά και κατοικίες τής τότε «αριστοκρατίας», κοινωνικές συναθροίσεις, καφενεία και λοιπά· εκεί και το ιστορικό «Η Ωραία Ελλάς», που ήταν από πολιτικό εντευκτήριο και πρακτορείο εφημερίδων μέχρι… χρηματιστήριο.

Ομως πρώτη φορά συναντούσα το «Ερμοαιολική» ως… επίθετο, που κάτι προσδιορίζει· την Παλιά Αγορά (Πάνω Παζάρι), για παράδειγμα. Βρισκόταν ανάμεσα στη (σημερινή) οδό Πανδρόσου, όπου υπάρχει και η είσοδος, με σκαλιά, στην, άλλοτε, Παλιά Αγορά (αρχαιολογικός χώρος σήμερα, Αδριάνειος Βιβλιοθήκη κ.λπ.) και Πλάκας. Κάηκε ολοσχερώς στις 9 Αυγούστου 1884. Πιθανότατα, τότε κάηκε και ο Αγιος Παντελεήμονας, που, ωστόσο, δεν αναγράφεται στη λίστα με τις βυζαντινές εκκλησίες του κέντρου· άρα, είναι μεταγενέστερος.

Ανακρίσεις δεν έγιναν ούτε συλλήψεις. Πλανήθηκαν, επί χρόνια, πολλά και διάφορα ερωτήματα που έμειναν αναπάντητα. Ομως: Πρώτον, λίγες μέρες πριν από την πυρκαγιά, είχε ολοκληρωθεί η Νέα (δημοτική τώρα) Αγορά, στην Αθηνάς, όπου διατηρείται ακόμα, είχαν και δημοπρατηθεί τα καταστήματα. Δεύτερον, η πυρκαγιά «έλυσε τα χέρια» της Αρχαιολογικής Εταιρείας, που ζητούσε ανασκαφή του χώρου. Συνέβαιναν και τότε… Μέχρι στην Ακρόπολη είχανε πάει να βάλουνε χέρι. Τη σώσανε κάποιοι «ρομαντικοί» Αθηναίοι που, παρεμπιπτόντως, γνώριζαν και Ιστορία. Κάτι που δεν συνέβη φέτος με τα τσιμέντα επί του Ιερού Βράχου. Αλλοι καιροί…