Με μεγάλη λύπη πληροφορήθηκα τον θάνατο του Σμυρνιού συγγραφέα, φίλου Τζαν Εργιουμλού, από τη φίλη του Αθανασία Βεκιαρέλη, μεταφράστρια του μόνου βιβλίου του που κυκλοφόρησε στα ελληνικά, του «Καλημέρχαμπα Σμύρνη» (Ηλέκτρα 2007), ευρηματικός τίτλος που προδιαθέτει και ανάλογα, καθώς συμπλέκει δυο «καλημέρες», τη δική μας καλημέρα και την αντίστοιχη τουρκική: μέρχαμπα, σε χώρο πολλαπλών σημασιών, κοσμοϊστορικών γεγονότων και άφατης εθνικής μνήμης (μακάρι και επίγνωσης) όπως η Σμύρνη.
Αντιγράφω, ενδεικτικά, από το οπισθόφυλλο του βιβλίου σχόλιο της επιμελήτριας της έκδοσης Χριστίνας Μανταίου: «…Οι Ελληνες της Σμύρνης εγκαταλείπουν έντρομοι την πόλη τους, και μαζί τους ανθρώπους που αγάπησαν, αναμνήσεις, όνειρα… Το 1980, ο Παναγιώτης Αγγελίδης, που έφυγε από τη Σμύρνη το ‘22 αφήνοντας πίσω την αγαπημένη του, την Ελένη, επιστρέφει με την εγγονή του, Ζωή. Παππούς και εγγονή ανιχνεύουν το παρελθόν και σταθμίζουν το παρόν, αναζητώντας ίχνη χαμένων αισθήσεων και βιωμάτων… Ο Τζαν Εργιουμλού πλάθει την ιστορία μιας πόλης από το ανθρώπινο μωσαϊκό της, συνθέτοντας ένα μυθιστόρημα μοναδικό στο είδος του, αφού, για πρώτη φορά, η τραγωδία του Ελληνισμού της Σμύρνης εξιστορείται, με ευαισθησία και οξυδέρκεια, από έναν ξεχωριστό Τούρκο συγγραφέα!».
Σκόπιμα, στην αρχή, ανέφερα τον Εργιουμλού ως Σμυρνιό –όχι Τούρκο– συγγραφέα. Θυμάμαι πάντα, με συγκίνηση, την έμφαση στην… ιωνική καταγωγή του. «Είμαι Ιωνας!» έλεγε υπερήφανα. Πάνω απ’ όλα ήταν άνθρωπος. Με αγωνίες και ανησυχίες, για την Τουρκία και την Αριστερά. Αρχιτέκτονας, οικολόγος, ερευνητής (με συγγράμματα) του αρχαίου (ελληνικού) πολιτισμού της Ιωνίας, με εκτενές πεζογραφικό έργο. Νομίζω το επόμενο, μετά το «Καλημέρχαμπα» βιβλίο του, «Το Δάκρυ της Χίου» [δάκρυ θρήνου από τη Σφαγή, αλλά και δάκρυ ρητίνης του μαστιχόδεντρου] το αφιέρωσε στον «αδελφό» του, σύντροφο της μεταφράστριας και αλησμόνητο φίλο Αντώνη Ταβάνη. Ο δικός μας Τζαν!
