Το μεγάλο στοίχημα

Ολοι στρέφουν το βλέμμα τους αλλού. Κι όμως, αυτό το «αλλού» είναι το ίδιο. Συλλογικό βλέμμα ή απλά δεν μπορούμε να κάνουμε αλλιώς; Σαν να μην μπορούμε να στραφούμε σε άλλο σημείο γιατί θα χάσουμε τον προορισμό μας. Σαν ναυτικοί που έχουν συνταξιοδοτηθεί εδώ και χρόνια και κοιτάνε τη θάλασσα. Η στεριά όμως είναι πίσω τους. Απλά δεν το έχουν συνηθίσει. Ή δε θέλουν να το συνηθίσουν.

Είχαμε ακούσει και τόσα τραγούδια και είχαμε διαβάσει και τόσους στίχους του Καββαδία για τα ταξίδια και τους προορισμούς, για τόπους μακρινούς και για έρωτες εφήμερους που ψηθήκαμε ότι όλα αυτά τα ζήσαμε εμείς. Και το βλέμμα μας κοιτάει προς τα εκεί. Λες και είναι δικές μας οι αναμνήσεις και δεν πρέπει να τις χάσουμε από τα μάτια μας. Δήθεν έμπειροι και γεμάτοι από θάλασσες δάκρυα χορεύουμε «πάνω στο φτερό του καρχαρία», χωρίς να προβληματιστούμε οι περισσότεροι για το τι θέλει να πει εδώ ο ποιητής.

Τώρα τα μάτια μας αφηρημένα, κολλημένα στο ίδιο σημείο. Δεν γελάνε, δεν τυφλώνονται από τον πρωινό ήλιο ούτε φωτίζονται από ενθουσιασμό. Δεν μιλάνε πια. Ούτε αγγίζουν. Χωρίς αφή. Αφηρημένα μόνο. Κοιτούν ένα παρελθόν που ποτέ δεν ήρθε.

Ομως ακόμη μαρτυρούν την αλήθεια που έχουν συλλέξει σταγόνα-σταγόνα κάθε φορά που ξεχνιούνται και δακρύζουν. Κάποτε όμως στεγνώνουν και πρέπει να κλείσουν. Σε αυτό το στιγμιαίο κλείσιμο των ματιών. Εκεί είμαστε. Αυτοί είμαστε. Οχι αυτό που κοιτάμε. Αφού μόνο το παρελθόν μας ξέρουμε με σιγουριά, εκεί στρέφουμε το βλέμμα μας από ευκολία. Ολοι μας. Χρειάζεται κουράγιο για να δούμε μέσα στο σκοτάδι των κλειστών ματιών. Και υπομονή για να το μάθουμε και στους άλλους. Και να αρχίσουμε να κοιτάμε και ο ένας τον άλλο και όχι απλά προς την ίδια κατεύθυνση. Αυτό είναι το μεγάλο στοίχημα.

Δεν είναι ρομαντισμός – ίσως και να είναι λίγο, αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Γινόμαστε όλο και πιο λίγοι μέρα με τη μέρα. Ολο και πιο ξεθωριασμένοι. Μία-μία οι αισθήσεις μας χάνονται και αντικαθίστανται από πλαστικά χέρια, γεύση και οσμή από μάσκα, ακοή από σειρήνες και όραση θολή πίσω από τζάμια αποστειρωμένα. Και βλέμματα στείρα που κοιτούν προς την ίδια κατεύθυνση. Τι είχαν και όσα πέρασαν. Και τώρα, λες και πάγωσαν στον χρόνο. Και περιμένουν κάποιον να τα βγάλει από την κατάψυξη. Ομως τι πιο ζεστό από ένα άλλο βλέμμα πάνω στο δικό σου; Μόνο τότε έχει σημασία.

Το μοιρασμένο βλέμμα μπορεί να εμπεριέχει όλες τις υπόλοιπες αισθήσεις μαζεμένες. Το λέει και μια γνωστή παροιμία: «αν δεν κοιτάς εκεί που θες να πας, θα πας εκεί που κοιτάς». Και οι άνθρωποι είναι ο καλύτερος προορισμός. Αυτό μας έμαθε και ο ποιητής στον «Σταυρό του Νότου».

* πολιτικός επιστήμονας, τραγουδοποιός