Ρωτώντας

«Μπες παλικάρι μου στο λεωφορείο κι άσε τις ερωτήσεις, δεν βλέπεις όλους τους ξένους ότι μπαίνουνε χωρίς εισιτήριο;» μου απάντησε η καλοντυμένη κυρία στη στάση, με πρόδηλο τον φθόνο για τους «τζαμπατζήδες ξένους», σαν τη ρώτησα από πού μπορώ να προμηθευτώ ηλεκτρονικό εισιτήριο για μία μονάχα διαδρομή.

Καιρούς είχα να βρεθώ στην Αθήνα και δεν ήξερα τα καινούργια, ηλεκτρονικά κόλπα. Είχα ξεμείνει στην εποχή όπου αγοράζαμε το εισιτήριό μας απ’ το περίπτερο και το ακυρώναμε στο ειδικό πορτοκαλί μηχανάκι. Αγνοούσα ότι για ένα μονό εισιτήριο έπρεπε να απευθυνθώ στα εκδοτήρια του μετρό κι ότι στα περίπτερα έχει μονάχα πακέτα των πέντε.

Τι να τα κάνω τα πέντε, για δυο-τρεις μέρες βρέθηκα στην πόλη και ήθελα μόνο μία διαδρομή να κάνω, κι έτσι αποφάσισα να ρωτήσω τους πιο ταχτικούς από εμένα επιβάτες που περιμένανε στη στάση. Ρωτώντας πας στην πόλη, λένε, και στην Αθήνα πάντοτε θα βρεθεί κάποιος πρόθυμος να σου διευκρινίσει καταλεπτώς οποιαδήποτε απορία σχετική με μετακινήσεις.

Αλλά η απάντηση της καλοντυμένης κυρίας με αιφνιδίασε. Να επιβιβαστώ μέχρι τον επόμενο σταθμό όπου θα μπορούσα να εκδώσω εισιτήριο για μονή διαδρομή, έχει καλώς. Αλλά να μπω δίχως να καταβάλω κανένα αντίτιμο, απλώς επειδή παρανομούν και όλοι οι ξένοι; Και πώς βεβαιώνεται το γεγονός ότι οι ξένοι παρανομούν – και μάλιστα όλοι; Κι εντάξει, ένα ποσοστό του επιβατικού κοινού όντως αδιαφορεί για την ακύρωση εισιτηρίου, διαχρονικά. Ποια στατιστική μελέτη καταδεικνύει ότι πρόκειται για ξένους στην ολότητά τους;

Θα εκλάμβανα την προτροπή της ευγενέστατης –κατά τα λοιπά– κυρίας ως μεμονωμένο περιστατικό αν κάποιος φίλος, που του αφηγήθηκα τα καθέκαστα, δεν μου ανέφερε ότι πρόκειται για γενικευμένη αντίληψη. «Τους βλέπουν από παλιά να μπαίνουν στα λεωφορεία και να μη χτυπάνε εισιτήριο και θαρρούνε ότι πρόκειται για τζαμπατζήδες. Οι περισσότεροι από αυτούς μετακινούνται αποκλειστικά με τη συγκοινωνία και έχουν κάρτες απεριόριστων διαδρομών», συνέχισε ο συνομιλητής μου.

Θυμήθηκα τον πρόσφατο κουρνιαχτό με τους ξένους που, υποτίθεται, ξεκοκάλισαν το κοινωνικό μέρισμα, ενώ εντέλει αποδείχτηκε πως έλαβαν ένα ασήμαντο ποσοστό της πίτας, απολύτως νομότυπα κι έχοντας καταβάλει κανονικά τις εισφορές τους στο κράτος. Δεν βαριέσαι, πάντοτε ο ξένος κι ο αδύναμος ήταν ο εύκολος στόχος, ο αποδιοπομπαίος τράγος για τα δεινά και τα κακοπαθήματά μας.

Αναρωτιέμαι, πάντως, τι φθονούμε από αυτούς τους ανθρώπους, κάθε φορά που με μένος ισχυριζόμαστε ότι πληρώνουμε για να απολαμβάνουνε, τάχα, αυτοί δωρεάν αγαθά κι υπηρεσίες· την κακομοιριά, την ανέχεια, την προσφυγιά ή την ανημποριά τους;