«Χίλιοι μύριοι καλογέροι σ’ ένα ράσο τυλιγμένοι, τι είναι;» αναθυμούμαι το αίνιγμα των παιδικών μας χρόνων ετούτο τον καιρό, κάθε που ξεσπορίζω ρόγδια. Μικρούλης ήμουνα σαν τη φυτέψαμε τη ρογδιά στον γύρο της πατρικής αυλής, και να που μεγαλώσαμε μαζί και γίνηκε δεντρό ολάκερο αυτή κι άντρας εγώ.
Ολοπλούμιστη είναι κάθε φθινόπωρο· καμαρώνει βαρυφορτωμένη με τα ρόγδια της, στρογγυλεμένη σαν την ετοιμόγεννη γυναίκα που σκορπά φως το γαληνεμένο της βλέμμα. Κρέμονται οι κλώνοι της ίσαμε το δρόμο έξω, να κοντοσταθούνε οι διαβάτες να τρυγήσουνε κι αυτοί στα κλεφτά κανένα από τα ολοκόκκινα γεννήματά της.
Τόσο πολύ τ’ αγαπούμε τα ρόγδια στην Κρήτη, που τους χαρίσαμε κι ένα παραπάνω γράμμα. Ρόδια τα λένε στους άλλους τόπους, μα εδώ τους βάλαμε κι ένα «γάμα» στη μέση, ν’ ακούγεται πιο βαθιά και πιο χρωματισμένη η λέξη, σαν να βγαίνει μέσα απ’ τα κατάβαθα της καρδιάς, να γεμίζει το στόμα όταν τη λες. Παντού θα βρεις ρογδιές, φυτεμένες από τ’ ανθρώπινο χέρι· στο γύρο του δρόμου, στην αλτάνα της αυλής, στην άκρια του χωραφιού, ακόμη και στις γειτονιές της πολιτείας.
Πλούτος ολάκερος είναι ετούτος ο καρπός· πέρα απ’ τ’ αρίφνητα διατροφικά του οφέλη, μπορεί και μαζεύει ολόγυρά του τους ανθρώπους. Μαγνητίζονται κοπέλια και μεγάλοι σαν κάποιος βάλει μπρος να καθαρίσει ρόγδι· μαζεύονται γύρω τριγύρω κι ενόσω περιμένουν το μοιράσι τους, πιάνονται στις αθιβολές και τ’ αναστορήματα. Κάποιοι το βάζουνε στολίδι να ομορφαίνει το σπιτικό τους, άλλοι το κρατούνε για να το σπάσουνε την Πρωτοχρονιά να τους φέρει καλοτυχιά, πολλοί το προσφέρουνε ρεγάλο σε αγαπημένα πρόσωπα. Τόσο γλυκαίνει τις ψυχές, που πασπαλίζουνε τους σπόρους του στα κόλλυβα, να ευφρανθούνε και τα πνεύματα στον άλλο κόσμο.
Ζούμε από καιρό μ’ έναν τρόπο όπου έχουμε χάσει την αίσθηση της κυκλικότητας του χρόνου και έχουμε πια μια γραμμική αντίληψη γι’ αυτόν. Πορευόμαστε σε κάθε επίπεδο, σε όλες τις εκφάνσεις της κοινωνικής μας συμπεριφοράς, αποκομμένοι από τον κύκλο των εποχών· χειμώνας ή καλοκαίρι, λίγα πράγματα αλλάζουνε στον καθημερινό βηματισμό μας.
Ξεχάσαμε πως το βίωμα της εναλλαγής, ο συγχρονισμός με τη ροή της φύσης, ήταν ανέκαθεν βασικό στοιχείο της ανθρώπινης υπόστασής μας. Το να γευόμαστε την κάθε εποχή, να αφηνόμαστε στα συναισθήματα, τις μυρωδιές και τη διάθεσή τους είναι πηγαία ανάγκη και όχι επιτήδευση. Πάλι καλά που υπάρχουνε ακόμη σημάδια σαν το ρόγδι, να μας θυμίζουνε πού πατούμε και πού βρισκόμαστε.
