Προσπαθώντας να κατανοήσω κοινωνικά φαινόμενα όπως την οπισθοδρόμηση της σκέψης, τον φανατισμό, τον ρατσισμό, την απειλή ακροδεξιών ιδεολογιών, ξαναδιαβάζω τα βασικά. Δηλαδή τις αρχές του Διαφωτισμού, και πιο συγκεκριμένα τον Ιμάνουελ Καντ.
Σε μια επιστολή του προς τον Καντ, ο Ρουσό έγραφε ότι οι ηγεμόνες ανέχονται μόνο εκείνους τους διανοούμενους που είναι ευτυχείς απλώς να «κοσμούν τις αλυσίδες μας με λουλούδια». «Είναι τόσο εύκολο να μη σκέφτεσαι. Αν έχω ένα βιβλίο που εξηγεί τα πράγματα για μένα, έναν πνευματικό που έχει συνείδηση για μένα, έναν γιατρό ο οποίος αποφασίζει τη διατροφή μου και ούτω καθ’ εξής, δεν χρειάζεται να κοπιάζω για τον εαυτό μου. Δεν χρειάζεται να σκέφτομαι, αν μπορώ να πληρώσω –οι άλλοι θα αναλάβουν εύκολα αυτή την ενοχλητική δουλειά για μένα».
«Να έχετε το θάρρος να χρησιμοποιήσετε τη νόησή σας!». Είναι η «πολεμική» κραυγή του Διαφωτισμού. Τα εμπόδια που μπορούν να σταθούν στον δρόμο μας στην επίτευξη «ωριμότητας», δηλαδή της σκέψης για τον εαυτό μας, είναι πολλαπλά και έχουν να κάνουν με τον εαυτό, την πολιτική, την κοινωνία και τον πολιτισμό.
Πολύ σημαντικό σήμερα είναι να ξαναδούμε το σύντομο αλλά σπουδαίο δοκίμιο του Καντ για την «Perpetual Peace» (Αιώνια Ειρήνη). Αποκτά περισσότερη και νέα σημασία, υπό το πρίσμα των πρόσφατων γεγονότων, και συνεχίζει να εμπνέει πολλούς σύγχρονους στοχαστές.
Η σκέψη του Καντ συμβάλλει σε σημαντικό βαθμό στην ανάλυση και την κατανόηση του παγκοσμιοποιημένου κόσμου μας. Ανοιξε τον δρόμο για τη σύγχρονη αντίληψη για τα ανθρώπινα δικαιώματα, τα Ηνωμένα Εθνη και την ανθρώπινη ελευθερία.
Στην «Αιώνια Ειρήνη» είναι αρχή ότι: «Το παγκόσμιο δίκαιο θα περιλαμβάνει τις προϋποθέσεις της καθολικής φιλοξενίας». Βασική προϋπόθεση για τις βάσεις μιας παγκόσμιας πολυπολιτισμικής κοινωνίας. Πανθομολογούμενο, αλλά τελικά ζητούμενο στους δύσκολους καιρούς που ζούμε.
