Αρθρο μου με τον ίδιο τίτλο δημοσιεύθηκε στην «Εφημερίδα των Συντακτών» της 12ης Σεπτεμβρίου 2022 και εντάχθηκε στο πρόσφατο βιβλίο μου «Συγκλίσεις και αποκλίσεις σε πρόσωπα, ορατούς και αόρατους θεσμούς» (Πρόλογος: Προκόπης Παυλόπουλος, Εκδόσεις Θεμέλιο, Αθήνα, 2025, σελ. 137-139). Το άρθρο αναφέρεται σε ορισμένα εμβληματικά σημεία τριών κειμένων – συνεντεύξεων ιδεολογικού, προγραμματικού και διακηρυκτικού χαρακτήρα του Αλέξη Τσίπρα και προχωρεί σε σχολιασμό τους.
Το πρώτο κείμενο καταχωρήθηκε στην «Εφημερίδα των Συντακτών» της 25ης-26ης Ιουνίου 2022, με τίτλο «Μετά τις εκλογές, το πάρτι θα τελειώσει». Το δεύτερο στο «Documento» της 31ης Ιουλίου 2022, με τίτλο «Να τελειώνουμε με το καθεστώς Μητσοτάκη» και το τρίτο κείμενο και πάλι στην «Εφημερίδα των Συντακτών» της 12ης-14ης Αυγούστου 2022, με τίτλο «Δεν αρκεί η απλή εναλλαγή στην εξουσία». Από το πρώτο κείμενο: «Η κυβέρνηση δημιούργησε ένα μηχανισμό ανακατανομής του δημόσιου χρήματος υπέρ των θολών συμφερόντων και των δικών της παιδιών. Πρόκειται για καθεστώς πειρατείας που διαλύει όχι μόνο την οικονομία, αλλά και την κοινωνική συνοχή».
Από το δεύτερο κείμενο: «Το κράτος δικαίου δεινοπαθεί στη χώρα τα τελευταία χρόνια. Η συμμαχία του κ. Μητσοτάκη με μεγάλα οικονομικά συμφέροντα και η κυριαρχία που αυτή του προσφέρει στα ΜΜΕ έχουν δημιουργήσει στον ίδιο και στους συνεργάτες του μία αίσθηση ανεξέλεγκτης παντοδυναμίας […]. Σε ποια άλλη χώρα θα υπήρχαν επιβεβαιωμένες καταγγελίες για παρακολούθηση τηλεφώνων δημοσιογράφων και πολιτικών αρχηγών από παράνομο λογισμικό και δεν θα γινόταν πολιτικός σεισμός […]. Η καθεστωτική αυτή δυστοπία όμως, πρέπει να τελειώνει. Και για να τελειώνει, πέραν της λαϊκής ετυμηγορίας, είναι αναγκαία και η κοινή στάση όλων των δημοκρατικών κομμάτων της αντιπολίτευσης, αλλά και κάθε δημοκρατικά σκεπτόμενου πολίτη».
Από το τρίτο κείμενο: «Διότι εδώ που φτάσαμε δεν αρκεί να επιδιώκουμε μία απλή εναλλαγή στην εξουσία. Αυτό που απαιτείται είναι ένα σχέδιο ανάταξης και ανασύνταξης της Γ’ Ελληνικής Δημοκρατίας. Ενα σχέδιο θεσμικής επανεκκίνησης που θα αφορά όχι μόνο την ΕΥΠ, αλλά και τη Δικαιοσύνη, τη λειτουργία των ΜΜΕ, τις ανεξάρτητες αρχές αλλά και τους ελεγκτικούς μηχανισμούς».
Και τώρα επί του σχολιασμού σε επίκαιρη βάση, αν και το τότε δεν φαίνεται τόσο μακρινό ως προς τα δεδομένα του.
Συστηματικά παγιώνεται η κοινωνία των ανισοτήτων και του 1/5. Προοδευτική δημοκρατική πλειοψηφία οφείλει να νομοθετήσει φορολογικές και άλλες πρόσφορες μεθόδους, ώστε ο δημόσιος και ο ιδιωτικός πλουτισμός να αφαιρεθεί από τα συγκεκριμένα κοινωνικά στρώματα των συμφερόντων, να ανακατανεμηθεί στους μη προνομιούχους, μεσαίους και χαμηλούς, και να ενισχύσει δημοσιονομικά τις δομές του κοινωνικού κράτους.
Μετά το μέγα σκάνδαλο των υποκλοπών, το έγκλημα των Τεμπών και το πολιτικο-αγροτικό σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ ανέδειξαν τον πραξικοπηματικό ευτελισμό των θεσμικών κοινοβουλευτικών διαδικασιών (π.χ. εξεταστικές κ.λπ..). Παραμένει η διερεύνηση και των ποινικών ευθυνών κορυφαίων πολιτικών προσώπων. Το καθεστώς της διαφθοράς έχει έναν πρωθυπουργό ολιγαρχικών προδιαγραφών. Μεταξύ των θεσμών του πολιτικού συστήματος, η Δικαιοσύνη στην κορυφή της συνειδησιακής αποστροφής του λαού. Τα αρνητικά χαρακτηριστικά της δημοκρατίας προσεγγίζουν εκείνα της δεκαετίας του 1960.
Η νέα (2025/2026) επανεκκίνηση του Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος είπε «όχι στην ασφάλεια του επαγγελματία πολιτικού, για να συναντηθεί με την ασφάλεια του πολίτη», έχει την κοινωνική δυναμική του θεσμικού σοκ για να κινητοποιήσει τη μεγάλη πλειοψηφία· κάτω από νέα πολιτικά, κοινωνικά και κομματικά δεδομένα, όπως λέμε ιστορικά «new deal» ή «νέα σύνορα».
* Ομότιμος καθηγητής, πρώην αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Αιγαίου
