Ποιος ζει και ποιος πεθαίνει…

Το σκηνικό το έχει ξαναζήσει η χώρα πολλές φορές στα τελευταία χρόνια, τα χρόνια της «κρίσης» όπως κατ’ ευφημισμόν ονομάζονται. Η τακτική «αξιολόγηση» εμπεριέχει πάντοτε ένα πρόσθετο «πακέτο μέτρων» το οποίο άμεσα συμβάλλει στη μεγαλύτερη εξαθλίωση εργαζομένων και φτωχών, ενώ άμεσα και έμμεσα ενισχύει τους λίγους ισχυρούς της «ευρωπαϊκής» μας οικονομίας, τους και «επενδυτές» ονομαζόμενους.

Το επιπλέον αυτό πακέτο προκαλεί πρόσθετη δυσαρέσκεια στους πολλούς και απλώνει κλίμα δυσπραγίας σε ολόκληρη την επικράτεια. Στο σημείο αυτό, ως αντίμετρο, καλείται η «επιστήμη» της επικοινωνίας να αλλάξει το σκηνικό και να διευκολύνει τα θύματα στην κατάποση του πικρού «φαρμάκου». Σε παλιές εποχές ετούτα τα έλεγαν τέχνη της προπαγάνδας και της παραπλάνησης, στον δικό μας καιρό όμως –για ακαδημαϊκούς λόγους– όλες αυτές οι αθλιότητες ονομάζονται «επιστήμες».

Οι «επιστήμες» αυτές οφείλουν πλέον να ξεπεράσουν τον εαυτό τους. Απαιτούνται από αυτές επιδόσεις υπέρτερες ακόμα και εκείνου του 3,5% – του σταθερού δημοσιονομικού πλεονάσματος δηλαδή που πρέπει ετησίως να εξασφαλίζει η χώρα μας ώστε να απολαμβάνει την εμπιστοσύνη των δανειστών. Η υπέρβαση αυτή έχει δύο αφετηρίες.

Η πρώτη βρίσκεται στον χώρο του φαντασιακού: μας κυβερνά κυβέρνηση «Αριστεράς» η οποία ανεξάρτητα του τι πράττει και του πώς πολιτεύεται οφείλει να δείχνει «Αριστερά». Η δεύτερη δυστυχώς δεν είναι καθόλου φαντασιακή. Σχετίζεται με το ολισθηρό και απρόβλεπτο περιβάλλον μέσα στο οποίο αρμενίζει η χώρα μας.

Από τα ανατολικά έρχεται ένας γείτονας ο οποίος έχει ήδη κάνει τον πόλεμο μέρος της πολιτικής του και, ως εκ τούτου, ουδείς μπορεί να αψηφά τις πολεμικές του απειλές. Από τα δυτικά –από όπου οι κυβερνώσες ελίτ του Ελληνισμού διαχρονικά πρόσμεναν τη σωτηρία– έρχεται κρίση πολλών επιπέδων και αβεβαιότητα καθότι τα φιλόδοξα σχήματα του παρελθόντος και οι «ενώσεις των ισοτίμων» ολοένα και λιγότερο εξυπηρετούν όχι μόνο τους λαούς, αλλά πλέον και τις οικονομικές ελίτ – τους εκεί «επενδυτές» ή απλούστερα καπιταλιστές, οι οποίοι είναι γνωστό ότι διαφεντεύουν τον καπιταλιστικό κόσμο. Αυτό δε είναι πολύ σημαντικό. Συγκρούσεις και αντιθέσεις μεταξύ ισχυρών επικαλύπτουν το ελληνικό ζήτημα και καθιστούν το μέλλον του τελευταίου απίστευτα θολό και δυσδιάκριτο.

Ανάμεσα στις Συμπληγάδες που ολόγυρα ορθώνονται, η τέχνη –συγγνώμη, η επιστήμη– της επικοινωνίας καλείται να υλοποιήσει θαύματα. Ουδείς μυθολογικός Δίας θα μπορούσε να αποκρύψει τα ζοφερά στοιχεία της συγκυρίας με τον τρόπο που οφείλει να το κάνει η παρούσα κυβέρνηση και μαζί της όλο το αρμόδιο επιτελείο του ελληνικού αστισμού. Τα πυροτεχνήματα δεν αρκούν.

Η εξαγγελία δρομολόγησης εξοπλιστικών προγραμμάτων (αναβαθμίσεις F-16, απόκτηση F-35) μόνο ως αστείο μπορεί να αντιμετωπιστεί. Θυμίζουμε ότι η κυβερνητική πρωτοβουλία του Δεκεμβρίου για καταβολή βοηθήματος σε συνταξιούχους υποχρέωσε κυβερνητικά στελέχη σε επιστολές «μετανοίας» και σε υποσχέσεις του τύπου «δεν θα το ξανακάνω». Δύσκολα μπορεί να σκεφτεί κανείς την «εν κρυπτώ» ή κατόπιν αδείας των θεσμών υλοποίηση εξοπλιστικών προγραμμάτων μερικών δισ. ευρώ.

Η ισχύς και το μέγεθος της τρέχουσας παραπλάνησης αντλούν τη δύναμή τους από το γεγονός ότι τα επιχειρήματα είναι κοινά σε όλους τους πολιτικούς εκπροσώπους του αστικού πολιτικού συστήματος.

Πρόσφατα τηλεοπτικός σταθμός που αντιπολιτεύεται την παρούσα κυβέρνηση και προωθεί τη χωρίς καθυστέρηση και συζήτηση υπογραφή όλων των μέτρων και μνημονίων, εξήγησε στο κοινό του τα δεινά που προσμένουν τη χώρα εάν καθυστερήσει η αξιολόγηση. Η συρρίκνωση του παραγωγικού δυναμικού της χώρας ήταν το βασικό επιχείρημα. Χωρίς τη συμφωνία και τη συνακόλουθη δόση, εξηγούσε, πείνα και εξαθλίωση θα απλωθούν σε ολόκληρη την επικράτεια.

Ο λόγος είναι η αδυναμία της εγχώριας παραγωγής να καλύψει βασικές ανάγκες ακόμα και στα είδη διατροφής… Οπου λοιπόν βλέπουμε τα καταστροφικά επιτεύγματα ετούτης της πολιτικής να μετατρέπονται σε επιχείρημα για τη συνέχισή της.

Πραγματικά η φανατική προσήλωση στην προοπτική μιας ανάπτυξης με μόνο παρονομαστή την προσέλκυση «επενδυτών» –τη δημιουργία δηλαδή περισσότερο ευνοϊκών για το μεγάλο κεφάλαιο συνθηκών– είναι ακριβώς η αιτία που υπονομεύθηκε η εγχώρια παραγωγή, που αποδιαρθρώθηκαν τα όποια εθνικά σχέδια ανάπτυξης, που ακυρώθηκαν οι όποιες προσπάθειες συντονισμού και ιεράρχησης των αναγκών.

Σε απίθανους τόπους και χωριά, όπου ξεχειλίζουν οι ανάγκες, θα δει κανείς τις πλακοστρώσεις των ΕΣΠΑ και των εργολάβων τους –πάντοτε με τη λωρίδα των τυφλών–, αλλά μάταια θα αναζητήσει τόπους αποθήκευσης, συντήρησης ή επεξεργασίας αγροτικών προϊόντων.

Ποιος νοιάζεται για τα τελευταία. Ας είναι καλά η «ανοιχτή» (στους μονοπωλιακούς ομίλους εννοούμε) αγορά. Με αυτά θα πορεύεται η χώρα κερδίζοντας απλώς χρόνο, αναβάλλοντας γι’ αργότερα το τέλος, το απόλυτο αδιέξοδο. Ετσι θα πορεύεται όσο τα θύματα προσδοκούν από τους θύτες τη σωτηρία τους, όσο ακούνε πλάνες υποσχέσεις και κούφια λόγια, όσο στη θέση του γραφικού εκλέγουν τον γραφικότερο. Οσο ελπίζουν στο θαύμα και στην όποια παρέμβαση των Ουρανών.

Ενας απληροφόρητος παρατηρητής θα υπέθετε ότι το προσδόκιμο ζωής του μέσου Ελληνα έχει δραματικά καταπέσει και ότι ο τελευταίος έχει παραιτηθεί οποιουδήποτε σχεδίου ή οράματος ή επιθυμίας για το μέλλον, ακόμα και το άμεσο. Αντε ώς την επόμενη αξιολόγηση-δόση η φαντασία.

Κατόπιν, «ποιος ζει, ποιος πεθαίνει»! Οπως το διατύπωσε εύστοχα υπουργός της παρούσας κυβέρνησης.

* καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας ΑΠΘ