Αποχαιρετισμός στην ερωτική επιστολογραφία, λοιπόν;

Ποιος είπε άραγε πως δεν ομολογεί, δεν εκφράζει και δεν αποτυπώνει κάποιος στο διηνεκές, γράφοντας για τον έρωτά του, ειδικά τον κρυφό; Κι όμως! Μάλλον το αντίθετο, θα λέγαμε, ισχύει. Ο παντοκράτορας χρόνος το αποδεικνύει περίτρανα. Πρόσφατα ήρθε στο φως της δημοσιότητας ένας ακόμα στην κυριολεξία πολιτιστικός θησαυρός, που επίσης επιβεβαιώνει τα παραπάνω και μάλιστα με τον καλύτερο τρόπο.

Στις 26 Οκτωβρίου 2016, ημερομηνία κατά την οποία συμπληρώνονται εκατό ολόκληρα χρόνια από τη γέννηση του Φρανσουά Μιτεράν (2016-1996), η Αν-Φρανσουάζ Πενζό, η νεαρή γυναίκα με την οποία ο Γάλλος σοσιαλιστής ηγέτης έζησε έναν φλογερό, αλλά εκτός νόμου (γιατί θα έπρεπε να τον ονομάζουμε παράνομο άραγε;), έρωτα για τριάντα τρία ολόκληρα χρόνια, δημοσιεύει την αλληλογραφία τους, σε ένα βιβλίο που ήδη προκαλεί πολυποίκιλες αντιδράσεις στη Γαλλία.

Το ίδιο κατά πάσα πιθανότητα αναμένεται να συμβεί και σε όσες χώρες μεταφραστεί. Τα «Γράμματα στην Άννα» περιλαμβάνουν 1.218 γράμματα που είχαν ανταλλάξει η Αν-Πενζό και ο Φρανσουά Μιτεράν όλα εκείνα τα χρόνια που πέρασαν οι δυο τους με περισσή λαχτάρα και πάθος, πίσω στα παρασκήνια (1962-1995).

Όταν συναντήθηκαν, εκείνος ήταν σαράντα έξι ετών κι εκείνη μόλις δεκαεννέα. Καρπός αυτής της σχέσης ήταν η κόρη τους, Μαζαρέν, αλλά για όλους εμάς το εκπληκτικό αρχείο καταγραφής όλων των υπέροχων στιγμών και συναισθημάτων που έζησαν οι δύο εραστές το μεγάλο ομολογουμένως χρονικό διάστημα που διήρκεσε η όμορφη και δυνατή σχέση τους.

Πού βρίσκονται λοιπόν οι ερωτικές επιστολές στις μέρες μας ή, καλύτερα και πιο σωστά, πού θα βρίσκονται σε κάποια χρόνια; Τώρα που όλα κατακλύστηκαν από το ανεξέλεγκτο Διαδίκτυο, κι η όποια επικοινωνία ακολουθεί τους ρυθμούς των μέσων (αντι) κοινωνικής (απο)δικτύωσης;

Όταν ο άνεμος της σύγχρονης ταχύτητας του ηλεκτρονικού δούναι – λαβείν, της επικοινωνίας των νέων καιρών, κατέστρεψε πλέον και τα τελευταία οχυρά του εκπεφρασμένου πάθους και του ρομαντισμού; ΠοΎ βρίσκονται τα μικρά εκείνα τσαλακωμένα χαρτάκια, άλλα ροζ, άλλα μπλε, που περνούσαν με αγωνία από χέρι σε χέρι σε ώρες ακατάλληλες και γεμάτες αγωνία, σε μαθητικές τάξεις, ή άλλες παρεμφερείς συμμαζώξεις;

Τα δραματικά όλο αγωνία γράμματα που στέλνονταν «ποστ ρεστάντ γιατί έπρεπε να παραληφθούν προσωπικά μόνο από τον αγαπημένο αποδέκτη και μακριά από τα όποια βλέμματα των γνωστών, συγγενών, φίλων και υπόλοιπων μελών της οικογένειας;

Στις μέρες μας δεν απαιτείται πια χαρτί και μολύβι, ούτε και να βάλεις τον εαυτό σου σε κάποιο υπαρκτό, είναι αλήθεια, κίνδυνο και στις όποιες συνέπειες συνεπαγόταν κάποτε αυτό το τολμηρό εγχείρημα, αφού μπροστά μας βρίσκεται κάθε στιγμή ο υπολογιστής στο σπίτι ή το κινητό τηλέφωνο και η ταμπλέτα, εδώ κι εκεί, στις καθημερινές μας μετακινήσεις!

Μερικοί διατείνονται ότι είναι αδύνατον σήμερα να ερωτευτείς όπως κάποτε, οι περισσότεροι όμως, και μάλλον αυτό αποτελεί δραματική διαπίστωση, ότι είναι αδύνατον να εκφραστείς με την ίδια επιδεξιότητα πάνω σε ένα κομμάτι χαρτί για τους ψυχικούς ανεμοστρόβιλους που κάποιες φορές σε κατακλύζουν πανταχόθεν ανελέητα.

Μέσα σε ερωτικές επιστολές, όμως, εδώ και πολλούς αιώνες γράφτηκαν κάποια υπέροχα λογοτεχνικά κείμενα, είτε οι δράστες ήταν λογοτέχνες είτε όχι, αλλά σίγουρα όλοι ήταν πλημμυρισμένοι από απέραντη ευαισθησία, πνιγμένοι σε πέλαγα ασυγκράτητου λυρισμού και ηδονής.

Η ιστορία υπήρξε πραγματικά καλή μαζί μας, και φρόντισε να μας επιτρέψει να διαβάσουμε αρκετά από αυτά. Ο μεγάλος και αγέρωχος στρατηλάτης Ναπολέων Βοναπάρτης έγραφε στην ελκυστική, αλλά άπιστη, Ζοζεφίνα για τα βαθύτερα συναισθήματά του, σκέψεις παντελώς αδιανόητες για όλους τους συνεργάτες γύρω του, κι ο Ουίνστον Τσόρτσιλ για το γεγονός ότι ακόμα τον εμπνέει εκείνη, το αντικείμενο του πόθου του, η Κλεμεντίν.

Φυσικά δεν ήταν οι μόνοι που αποτύπωσαν τα αισθήματά τους σε επιστολές. Πλήθος γνωστών λογοτεχνών κι ανθρώπων που χάραξαν την ιστορία, φρόντισαν και μας άφησαν παρακαταθήκη υπέροχες γραμμές που φωτίζουν κάποιες άλλες κρυφές πτυχές της προσωπικότητάς τους.

Ο φιλόσοφος Καρλ Μαρξ για την Τζένη, κι ο Σίγκμουντ Φρόιντ στο «αγαπημένο του κορίτσι» Μάρθα η οποία, σοβαρή και παγερή για τους άλλους, φρόντιζε να τον αποκαλεί επίσης «Σίγκι, αγάπη μου» γιατί δεν μπορούσε να κοιμηθεί μόνη στο κρεβάτι της.

Οι επιστολές του Γκιστάβ Φλομπέρ στην ποιήτρια Λουίζ Κολέτ αποπνέουν έναν άκρατο ερωτισμό ο οποίος αφού δεν μπορεί να εκφραστεί εκ του σύνεγγυς, αποτυπωνόταν διάχυτα στο χαρτί με πικάντικες ομολογουμένως λέξεις και φράσεις γεμάτες ασύλληπτη φαντασία.

«… Είμαι δεμένος στο κορμί σου σαν άγριο σκυλί σε πάσσαλο και αλυχτάω, όχι γιατί θέλω να λευτερωθώ και να φύγω, αλλά επειδή δεν σε φέρνουνε σε μένα μια ώρα αρχύτερα να κόψω με τα δόντια μου τις σάρκες σου, αυτές που σε κάνουν να είσαι έτσι μπρος στους τρίτους…».

Αλλά κι ο συγγραφέας του «Οδυσσέα» και των «Δουβλινέζων», Τζέιμς Τζόις, φρόντισε να μείνει στην ιστορία και ως επιστολογράφος και μάλιστα τολμηρός. Νοιώθοντας τρομακτική ερωτική έλξη για τ Νόρα Μπάρνακλ, αποτύπωσε πολλά κείμενα σε επιστολές, για μερικούς ακραία, τολμηρά, βρώμικα και γεμάτα αχαλίνωτες σεξουαλικές φαντασιώσεις.

Φυσικά ο κατάλογος των ερωτευμένων ανδρών που έγραψαν επιστολές στις γυναίκες και ερωμένες τους είναι αδύνατον να έρθει σε ένα τέλος. Αλλά για να είμαστε ακριβοδίκαιοι, το ίδιο ισχύει και για την άλλη όχθη.

Μήπως δεν ήταν εκρηκτική η αλληλογραφία και φυσικά η σχέση της Σιμόν ντε Μποβουάρ με τον Ζαν Πολ Σαρτρ, όταν εκείνη παρουσίαζε τον εαυτό της έτοιμο να εγκαταλείψει τα πάντα και να υποταχτεί στον έρωτά του, για να αναφέρουμε μια σημαντική γυναικεία προσωπικότητα του εικοστού αιώνα;

Έτσι η δημοσιότητα ετούτων των ερωτικών επιστολών που είχαν ανταλλάξει η Αν-Πενζό και ο Φρανσουά Μιτεράν, μας προσφέρουν πολλές άγνωστες λεπτομέρειες της ζωής των πρωταγωνιστών μιας εποχής όπου η όποια δημοσιότητα θα κατέστρεφε πιθανώς την πολιτική καριέρα του Γάλλου πολιτικού και με άγνωστες παραπέρα συνέπειες.

Το σπουδαιότερο όμως είναι ένα μεγάλο ερωτηματικό που θα έπρεπε να μας βασανίζει από τούδε και εξής. Την εποχή του παντοδύναμου διαδικτύου όταν πολλά, σχεδόν όλα, καταστρέφονται σε κλάσμα δευτερολέπτου με το αντίστοιχο, αδιάφορο και παντελώς ασυναίσθητο πλήκτρο του υπολογιστή, τι θα μας απομείνει από τις μεγάλες μορφές της Ιστορίας;

Μονάχα τα γνωστά και τετριμμένα, τις περισσότερες φορές, τα οποία φροντίζουν οι εφημερίδες και οι αμέτρητες ιστοσελίδες να μας προσφέρουν με πλουσιοπάροχο, αλλά ελάχιστα πιστό τρόπο, στην πλειονότητα των περιπτώσεων, κι αφήνοντας τελικά έξω τα βαθύτερα, κι όλα εκείνα που χαρακτηρίζουν τον ψυχικό κόσμο των μεγάλων μορφών της Ιστορίας;