Δεν γίνεται άραγε τίποτα;

Χιλιάδες φορές έχω ακούσει πως «είναι όλοι τους ίδιοι» κι άλλες τόσες ότι «δεν γίνεται τίποτα», που συνοδεύεται κι από μια κρυφή χαρά και ικανοποίηση πως διατύπωσαν μια βαθιά σοφία που είναι μάλιστα και ευρύτατης αποδοχής. Κάτι σαν να λες: «Είμαι Ολυμπιακός»!

Κατά τη γνώμη μου είναι λάθος, όπως λάθος είναι και κάθε απόλυτος αφορισμός που δεν αφήνει δηλαδή λίγο χώρο στη σημερινή ή μελλοντική αντίθεση. Πρόκειται για μια σκόπιμη ή αφελή (το συνηθέστερο) παραγνώριση της πολυπλοκότητας της κοινωνίας, της ίδιας της ζωής.

Με άλλα λόγια: ναι, «δεν γίνεται τίποτα» – Οχι, «γίνεται κάτι». Κι αν σήμερα κυριαρχεί το πρώτο, αύριο θα κυριαρχήσει το δεύτερο. Και πριν φτάσει να κυριαρχεί, θα κερδίζει συνεχώς έδαφος, διεκδικώντας μέσα στην πορεία ένα ολοένα μεγαλύτερο μερίδιο αλήθειας.

Φυσικά μπορεί να γίνει και το ακριβώς αντίθετο: να πηγαίνουμε απ’ το κακό στο χειρότερο. Πάντως η όποια πορεία, ανοδική ή καθοδική, σίγουρα δεν θα είναι «γραμμική», θα έχει σκαμπανεβάσματα, όπως κάθε γράφημα που αποτυπώνει ένα φαινόμενο της πραγματικής ζωής σε εξέλιξη. Το απόλυτο, το μονότονο και αδιατάρακτο υπάρχει μόνο στα Μαθηματικά.

Λοιπόν, δεν γίνεται τίποτα; Νομίζω πως αυτή η βεβαιότητα έχει την ίδια προέλευση με το «είναι όλοι τους ίδιοι». Δηλαδή τους καρχαρίες που έχουν κάθε συμφέρον να σπρώξουν τους πολίτες στην απογοήτευση και επομένως στην αδράνεια.

Φυσικά οι περισσότεροι το λένε αθώα, υπάρχει όμως και μια μειοψηφία που ξέρει καλά τι κάνει, π.χ. τα «παπαγαλάκια» των συστημικών ΜΜΕ που έχουν πάρει τη σχετική ανάθεση. Αυτοί π.χ. ξέρουν πολύ καλά πως ο κόσμος απογοητεύεται από τις κακές ειδήσεις και από την απουσία καλών ειδήσεων (φροντίζουν αυτοί και τα αφεντικά τους γι’ αυτό) και αργά ή γρήγορα «πάει σπίτι του» (αν έχει ακόμα).

Ξέρουν ακόμα ένα σπουδαίο εύρημα της ψυχολογίας, που ισχύει τόσο στο ατομικό όσο και στο κοινωνικό επίπεδο και έχει ονομαστεί «αυτοεκπληρούμενη προφητεία» (self-fulfiled prophesy). Σύμφωνα μ’ αυτήν, «για να πετύχεις πρέπει να πιστεύεις ότι θα πετύχεις» και αντίστροφα: «αν δεν πιστεύεις ότι θα πετύχεις, δεν θα πετύχεις». Αν λοιπόν γενικευτεί η πεποίθηση ότι «δεν γίνεται τίποτα», τότε πράγματι δεν θα γίνεται τίποτα και θα πηγαίνουμε από το κακό στο χειρότερο.

Και θα αναθέτουμε το τιμόνι της χώρας στην όποια ελίτ, που φυσικά θα κοιτάζει το δικό της συμφέρον κι όχι το συμφέρον των πολλών ενώ παράλληλα θα προσπαθεί να μας πείσει ότι το συμφέρον της -των λίγων δηλαδή, που στέλνουν τα κλοπιμαία π.χ. στον Παναμά- και των πολλών, που βασανίζονται καθημερινά για τον επιούσιο, ταυτίζονται!

Βασική πηγή της κακοδαιμονίας θεωρείται ο κακός χαρακτήρας του ελληνικού λαού. Σύμφωνα μ’ αυτήν τη θεωρία οι Ελληνες είναι εγωιστές, δεν εντάσσονται εύκολα σε συλλογικότητες και κινήματα κι αν ενταχθούν, το κάνουν προς ίδιον συμφέρον.

Είναι ανίκανοι να οργανωθούν και να δουλέψουν σοβαρά, σπουδάζουν, αν σπουδάσουν, μόνο και μόνο για το «χαρτί» που θα τους ανοίξει την πόρτα του διορισμού. Ματαιόδοξοι, φιλοχρήματοι, αλλά και τεμπέληδες, ρέπουν προς τον εύκολο πλουτισμό και την επίδειξη και δεν διστάζουν να «πετύχουν» ακόμα και με αθέμιτα ή παράνομα μέσα.

Αυτά και άλλα απαξιωτικά συνθέτουν, σύμφωνα μ’ αυτή τη θεώρηση, το προφίλ του σύγχρονου Ελληνα και επομένως του αξίζουν τα παθήματά του. Δεν ισχυρίζομαι ότι είναι εντελώς λάθος, αλλά δεν ισχύουν για όλους, ούτε προπαντός ισχύουν για πάντα.

Ακόμα κι αν σήμερα κυριαρχούν, αύριο όλα μπορεί να αλλάξουν. Ακόμα και σήμερα όμως δεν μπορώ παρά να θαυμάσω συλλογικότητες αυτοοργάνωσης και παραδείγματα ανθρωπιάς, αλληλεγγύης και φιλοξενίας στα νησιά μας που πρώτα υποδέχονται το μεταναστευτικό κύμα. Με ελάχιστες παραφωνίες. Κόντρα στις επίσημες πολιτικές των ισχυρών…

Αλλά και -στο όχι μακρινό παρελθόν- ας θυμηθούμε την εποποιία της αντίστασης του ελληνικού λαού υπό το ΕΑΜ, τον ΕΛΑΣ, την ΕΠΟΝ και τις άλλες αντιστασιακές οργανώσεις, αλλά ακόμα και τον ανοργάνωτο λαό… Μπορεί κανείς να μιλήσει για παρόμοια αρνητικά χαρακτηριστικά του ελληνικού λαού κατά την περίοδο εκείνη χωρίς να παραποιήσει βάναυσα την Ιστορία; Μερικοί απαντούν «τότε ήταν πόλεμος».

Και τώρα τι είναι; Πόλεμος είναι πάλι, με άλλα μέσα… Πρέπει επομένως κι εμείς να αντισταθούμε με άλλα μέσα. Και το πρώτο βήμα ασφαλώς πρέπει να είναι ένα ενιαίο μέτωπο, πέρα από τα κόμματα που ως πολιτικό σύστημα έχουν απαξιωθεί στα μάτια του λαού. Φυσικά η πρόταση αυτή δεν πρωτοτυπεί.

Εχουν προηγηθεί ανάλογες προτάσεις από μεγάλες πατριωτικές φωνές όπως του Μανώλη Γλέζου, του Μίκη Θεοδωράκη και του Γιώργου Κασιμάτη. Εγώ απλώς προσυπογράφω…