Μέσα στους δύο πρώτους μήνες του 2026 η κυβέρνηση Τραμπ προχώρησε στην απαγωγή του Μαδούρο, εκτόξευσε νέες απειλές σε βάρος της Γριλανδίας, επέβαλε οικονομικό «στραγγαλισμό» στην Κούβα, ίδρυσε το «Συμβούλιο Ειρήνης» με σκοπό να υποκαταστήσει τον ΟΗΕ και πριν από λίγα εικοσιτετράωρα οι ΗΠΑ (μαζί με το Ισραήλ) επιτέθηκαν απρόκλητα στο Ιράν, τη στιγμή που διεξάγονταν διαπραγματεύσεις. Για άλλη μία φορά η κυβέρνηση Τραμπ παραβιάζει το διεθνές δίκαιο, περιφρονεί τους διεθνείς οργανισμούς, αγνοεί επιδεικτικά τους συμμάχους της στο ΝΑΤΟ (αλλά και το Κογκρέσο στο εσωτερικό) και υιοθετεί μια πολιτική στρατιωτικής ισχύος. Η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει με στρατιωτικά μέσα να ανατρέψει την κυβέρνηση ενός κυρίαρχου κράτους, παρά τις διακηρύξεις του για σταμάτημα των πολέμων, παρά την καταστροφική κληρονομιά των προηγούμενων αμερικανικών στρατιωτικών επεμβάσεων σε Ιράκ, Συρία, Λιβύη, Αφγανιστάν κ.α. Απέναντι στην αμερικανική κυβέρνηση που παραβιάζει το διεθνές δίκαιο, βομβαρδίζει και απειλεί διαρκώς, τι στάση μπορεί να κρατήσει κανείς;
Μέχρι τώρα οι χώρες της Ε.Ε. και η Δύση γενικότερα απέναντι στον Τραμπ είχαν ακολουθήσει μια πολιτική κατευνασμού. Οταν στράφηκε εναντίον της Γριλανδίας, η Ε.Ε. φάνηκε, επιτέλους, να αντιδρά αλλά μόνο για λίγο. Στον πόλεμο κατά του Ιράν η Ε.Ε. (με την εξαίρεση της Ισπανίας) συντάχθηκε πάλι πίσω από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Η πολιτική του κατευνασμού είναι λανθασμένη. Δεν πρόκειται να μειώσει την επιθετικότητα, τις μονομερείς ενέργειες, την περιφρόνηση της αμερικανικής κυβέρνησης προς οποιονδήποτε και οτιδήποτε θεωρεί ότι στέκεται εμπόδιο στα σχέδιά της. Αντίθετα, θα αποχαλινώσει και άλλο τον τυχοδιωκτισμό και την επιθετικότητά της. Η απροσχημάτιστη επιθετικότητα της κυβέρνησης Τραμπ έχει απογυμνώσει τις διεθνείς σχέσεις από κάθε επίφαση νομιμότητας. Το διεθνές δίκαιο έχει αντικατασταθεί από το δίκαιο του ισχυρού.
Η κυβέρνηση Τραμπ αποτελεί σήμερα τη μεγαλύτερη απειλή για την παγκόσμια ειρήνη, όπως φαίνεται από τις αλυσιδωτές αντιδράσεις που προκάλεσε η επίθεση κατά του Ιράν και εξελίχθηκε σε κλιμάκωση του πολέμου σε όλη τη Μέση Ανατολή και με ανοιχτό το ενδεχόμενο να εμπλακούν ακόμα περισσότερες χώρες. Η απάντηση στην επιθετικότητα της αμερικανικής κυβέρνησης δεν μπορεί να είναι ο κατευνασμός αλλά αντίθετα η απομόνωσή της από τη διεθνή κοινότητα. Η συμμαχία μεταξύ ΗΠΑ-Ευρώπης ποτέ δεν ήταν ισότιμη, αλλά σήμερα πλέον δεν είναι βιώσιμη γιατί ο τυχοδιωκτισμός της αμερικανικής κυβέρνησης απειλεί να συμπαρασύρει την Ευρώπη σε πολεμικές περιπέτειες.
Οπως οι ευρωπαϊκές χώρες σωστά καταδίκασαν την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, έτσι θα πρέπει να καταδικάσουν την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν. Οπως σωστά επέβαλαν οικονομικές κυρώσεις στη Ρωσία, έτσι θα πρέπει να επιβάλουν οικονομικές κυρώσεις στις ΗΠΑ και στο Ισραήλ. Θα πει κανείς, «αυτά τα πράγματα δεν γίνονται». Αλλά, όσο «αυτά τα πράγματα δεν γίνονται», τότε θα εξακολουθούν να γίνονται αυτά που ζούμε: ένας ολόκληρος κόσμος βυθίζεται στην ανασφάλεια και στον πόλεμο.
* Καθηγητής Ιστορίας, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας
