Η σύλληψη και η παραπομπή σε δίκη 38 φοιτητών και φοιτητριών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης επειδή παρακολουθούσαν την κινηματογραφική προβολή μιας φοιτητικής συλλογικότητας σε ώρα που έχει απαγορευτεί η πρόσβαση στα πανεπιστημιακά κτίρια (μετά τις 10 το βράδυ) αποτελεί μια ασύμμετρη και δυσανάλογη ενέργεια σε σχέση με την πράξη που επιτελέστηκε. Κυρίως όμως εισάγει νέα ήθη στη λειτουργία ενός πανεπιστημίου σε σχέση με την ελεύθερη και δημοκρατική λειτουργία του. Αυτό που επιχειρείται συστηματικά με τέτοιες ενέργειες είναι η μετάλλαξη του χαρακτήρα του πανεπιστημίου και της ίδιας της εκπαίδευσης σε μια αποστειρωμένη και μη δημιουργική διαδικασία. Για να επιτευχθεί αυτή η μετάλλαξη της εκπαίδευσης κατασκευάζονται νέοι κανόνες, που περιορίζουν τις λειτουργίες και τις δράσεις των μελών της πανεπιστημιακής κοινότητας χωρίς να αιτιολογούνται και χωρίς να συνεισφέρουν με οποιονδήποτε τρόπο στην εύρυθμη λειτουργία του.
Η παραβατικότητα κατασκευάζεται λοιπόν ακριβώς λόγω αυτών των αυστηρών κανόνων που παράλληλα δημιουργούν ένα ασφυκτικό πλαίσιο και ακυρώνουν πάγιες δράσεις της πανεπιστημιακής κοινότητας, όπως η ύπαρξη διαφόρων πολιτιστικών, αθλητικών και συνδικαλιστικών πρωτοβουλιών που συμβάλλουν σε ένα ανοικτό στην κοινωνία πανεπιστήμιο, δηλαδή στην συχνά επικαλούμενη ως ζητούμενο «εξωστρέφεια του πανεπιστημίου».
Αυτό που επίσης επιχειρείται είναι η κατασυκοφάντηση του πανεπιστημιακού χώρου ως χώρου παραβατικότητας και ανομίας. Η κατασυκοφάντηση αυτή επιδιώκεται συστηματικά τα τελευταία τουλάχιστον πέντε χρόνια με τις δεκάδες φορές που έχουν εισέλθει τα ΜΑΤ και η ΟΠΚΕ για να καταστείλουν φοιτητικές συνδικαλιστικές δράσεις και να διαταράξουν την ακαδημαϊκή ειρήνη, προσφέροντας παράλληλα επιχειρήματα για την επιλογή των ιδιωτικών εκπαιδευτηρίων ως καταλληλότερων χώρων σπουδών ακριβώς λόγω της ενδεχόμενης αποστειρωμένης λειτουργίας τους.
Οι νέοι και νέες που φοιτούν στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης αντιμετωπίζονται συχνά ως υποψήφιοι και υποψήφιες για τη συμμετοχή τους σε αδικήματα. Πώς άλλως εξηγείται το γεγονός των 318 προσαγωγών φοιτητών και φοιτητριών στα μέσα Φεβρουαρίου με αφορμή επεισόδια που έγιναν εκτός της πανεπιστημιούπολης; Πώς εξηγείται ότι όλοι και όλες από τους 318 αφέθηκαν ελεύθεροι και δεν διαπιστώθηκε καμία ζημία στους πανεπιστημιακούς χώρους; Κάποιοι και κάποιες αιτιολόγησαν το γεγονός των προσαγωγών εξηγώντας ότι «οι συνήθεις ύποπτοι» για τέτοια επεισόδια προέρχονται από τον χώρο του πανεπιστημίου. Χρειάζεται όμως μεγάλη προσοχή: η «ετικετοποίηση» των φοιτητών και φοιτητριών ως εν δυνάμει παραβατικών ατόμων συνιστά διάκριση και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί αυτή να γίνει αποδεκτή.
Αυτό που χρειάζονται τα πανεπιστήμια είναι (μεταξύ άλλων) επαρκή χρηματοδότηση, στελέχωση σε διδακτικό, ερευνητικό και διοικητικό προσωπικό, ασφαλείς υποδομές, φοιτητική μέριμνα, συνθήκες εργασίας απαλλαγμένες από την εντατικοποίηση και τη γραφειοκρατία, συμμετοχικές διοικητικές πρακτικές, μόνιμο (και όχι εργολαβικό) προσωπικό φύλαξης και καθαριότητας.
Οι φοιτητές και οι φοιτήτριές μας δεν είναι ο «εχθρός». Οι φοιτητές και οι φοιτήτριές μας είναι ενεργά μέλη της πανεπιστημιακής κοινότητας και συνδιαμορφώνουν με τις δράσεις τους την πανεπιστημιακή ζωή. Οι φοιτητές και οι φοιτήτριές μας δεν διαφέρουν από τα δικά μας παιδιά, από όλους τους νέους ανθρώπους που επιδιώκουν με σθένος να σπουδάσουν και να επιτύχουν, παρά τις αντίξοες συνθήκες, ελπίζουν, διεκδικούν και δημιουργούν για ένα καλύτερο παρόν και ένα καλύτερο μέλλον. Ως νέοι και νέες είναι το παρόν και το μέλλον αυτού του τόπου και χρειάζονται υποστήριξη για να επιτελέσουν τα όνειρά τους, όχι έλεγχο και καταστολή.
Στο πανεπιστήμιο, όπως και σε κάθε χώρο εκπαίδευσης, η ελευθερία της έκφρασης, η παροχή ανοικτών και δημιουργικών πλαισίων δράσης όλων των συμμετεχόντων σε αυτήν, ο διάλογος, η διαβούλευση και η επίτευξη συναινέσεων, το αίσθημα «του ανήκειν» και οι σχέσεις εμπιστοσύνης μεταξύ όλων των μελών της ακαδημαϊκής κοινότητας είναι απαραίτητες προϋποθέσεις μιας δημοκρατικής και ειρηνικής συμβίωσης. Ας διαλέξουμε αυτόν τον δρόμο, όχι μόνο για μια βιώσιμη πολιτική ανάπτυξης του δημόσιου, δωρεάν και δημοκρατικού πανεπιστημίου αλλά και για μια παραδειγματική πρόταση οργάνωσης μιας συνεκτικής και δίκαιης κοινωνίας.
*Καθηγήτρια Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης
