Στο ερώτημα του τίτλου δεν θα απαντήσω. Αλλά και η διατύπωσή του δεν είναι ρητορική! Θέλω να τονίσω ότι ο καπιταλιστικός τρόπος ζωής είναι η μήτρα που γεννάει τις κοινωνικές ανισότητες. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης σε μια χαρακτηριστική αποστροφή μιας ομιλίας του έχει αποφανθεί ότι οι κοινωνικές ανισότητες είναι φυσικό φαινόμενο! Δεν έχω δυστυχώς μπροστά μου εδώ στο γραφείο του το σχετικό παράθεμα. Αλλά είμαι βέβαιος πως αυτή είναι η πολιτική θέση του για την κοινωνία στην οποία ζούμε.
Από την άλλη, ας τονιστεί πως δεν υπάρχει στοχαστής ή φιλόσοφος, ο οποίος από συστάσεως της ανθρώπινης κοινωνίας (π.χ. από τον Αριστοτέλη μέχρι τον Th. W. Adorno και τον Jürgen Habermas) να μην έχει τονίσει ότι πρώτιστο έργο (Aufgabe) της πολιτικής είναι η άμβλυνση, εάν όχι η κατάργηση, των κοινωνικών ανισοτήτων.
Επί των πρόσφατων εξελίξεων σχετικά με τις έρευνες για το κοινωνικό φαινόμενο «κοινωνικές ανισότητες», η παγκόσμια πολιτική κοινωνία «κρατάει στα χέρια της» δύο εκθέσεις για το σχετικό θέμα. Η μία ονομάζεται έκθεση Oxfam και είναι αποκαλυπτική: σύμφωνα με τα συμπεράσματά της, το τελευταίο έτος οι δέκα πλουσιότεροι Αμερικανοί δισεκατομμυριούχοι έγιναν πλουσιότεροι: η περιουσία τους αυξήθηκε κατά 40%. Ταυτόχρονα οι κοινωνικές τάξεις των εργαζομένων καθίστανται ολοένα και φτωχότερες. Η δεύτερη έκθεση με θέμα τις κοινωνικές ανισότητες εκπονήθηκε από μια ερευνητική ομάδα και θα παρουσιαστεί κατά την επόμενη σύνοδο του G2O, που θα πραγματοποιηθεί στο Γιοχάνεσμπουργκ 22 και 23 Νοεμβρίου 2025. Οταν δημοσιοποιηθεί θα αποτελέσει αντικείμενο πολιτικού σχολιασμού (ο υποφαινόμενος ως ειδικός θα γράψω σχετικά), αλλά προς το παρόν το γενικό συμπέρασμα της έκθεσης συνοψίζεται ως εξής: όσο οι κοινωνικές ανισότητες δεν αντιμετωπίζονται με πολιτικές μεθόδους, η παγκόσμια πολιτική κοινωνία έρχεται αντιμέτωπη με ακόμα μία κρίση, την υπαρξιακή κρίση κοινωνικής συνοχής.
Εάν τελικά δεχτούμε τα δόγματα, όπως π.χ. αυτό που λέει ότι οι ανισότητες στην κοινωνία είναι φυσικά φαινόμενα, είτε το άλλο, ότι αποτελούν τον «γόρδιο δεσμό» της πολιτικής, τότε με βεβαιότητα οι ίδιοι οι άνθρωποι ως πολιτικώς δρώντες παραδέχονται την ήττα τους στη ζωή τους. Η ελπίδα όμως για μια δίκαιη και ορθολογική κοινωνία παραμένει ζωντανή στα μυαλά και στις καρδιές των ανθρώπων..
*Πολιτικός φιλόσοφος
