«Τα πάντα γίνονται σύμφωνα με αριθμούς» είπε ο Πυθαγόρας. Ο νους μας είναι αλήθεια ότι καθημερινά ασκείται σε μια ατελείωτη εξουθενωτική νοητική λογιστική (εσόδων – εξόδων) ή σε μια κούρσα παιγνίων υπολογισμού και συναλλαγών. Μόνο που αυτό συνιστά «υπολογιστική αριθμητική», όχι ακριβώς μαθηματικά.
Ο Αϊνστάιν έλεγε ότι «τα καθαρά μαθηματικά είναι η ποίηση των λογικών ιδεών». Και φημολογείται ότι αρνήθηκε την ηγεσία του κράτους του Ισραήλ το 1952 λέγοντας «οι εξισώσεις είναι περισσότερο ενδιαφέρουσες για εμένα. Η πολιτική είναι για το παρόν, ενώ οι εξισώσεις είναι για την αιωνιότητα».
Στο άρθρο που παραθέτω https://www.tanea.gr/print/2025/08/11/opinions/to-ainigma-tis-panolethrias-sta-mathimatika/ ο ευφυής πανεπιστημιακός οικονομολόγος Πλάτωνας Τήνιος καταπιάνεται με το μείζον: γιατί ως χώρα υστερούμε στα μαθηματικά (ενώ δεν υστερούμε στα μαθηματικά μυαλά).
Και μπόρεσε να χωρέσει στη στήλη του αρκετά από τα πολυδιάστατα αίτια του προβλήματος.
Κυρίως αναδεικνύει το πώς έχουμε συνδέσει τον «μαθηματικό» στο συλλογικό μας ασυνείδητο (σωστά λέει ότι «η πληροφόρηση των παιδιών έχει βαλτώσει 30 χρόνια πίσω – σε εποχή που η Φυσικομαθηματική ήταν μονοκαλλιέργεια καθηγητών»).
Στη σημερινή εποχή όμως χρειαζόμαστε τους «φιλοσόφους των μαθηματικών και της τεχνολογίας». Η ζήτηση παγκοσμίως για τον συγκεκριμένο τομέα είναι μεγάλη – και κατανοούμε τον λόγο: διεξάγεται ένας αγώνας ευθυγράμμισης των λογισμικών βέλτιστων της ΑΙ με τους κώδικες αξιών και ηθικής του ανθρώπου.
Μιλώντας κοινωνιολογικά θα μπορούσε να πει κανείς ότι η εθνική μας αλλεργία για τη μαθηματικοποίηση και την υπολογιστική είναι η καλά κρυμμένη φοβία μας για σχεδιασμό και βελτιστοποίηση (π.χ. ο Τάσος Γιαννίτσης έλεγε κάποτε για την «αλλεργία μας στον μακροχρόνιο σχεδιασμό»).
Είμαστε καταδικασμένοι όμως να αντικαταστήσουμε τον μύθο του «εμπορικού δαιμόνιου» με την πρακτική της μαθηματικής αντίληψης (κοινωνικών και μη) συναρτήσεων.
Διότι στην εποχή των λογισμικών αυτόματων όχι μόνο καταδικαζόμαστε να λύνουμε εξισώσεις αλλά και να «διαβάζουμε» κρυμμένες εξισώσεις: σχέσεις, πλατφόρμες, ισοζύγια κόστους/οφέλους.
Ο βίος έγινε μαθηματικός, ο καπιταλισμός ποσοτικοποιεί τη σκέψη και απαιτεί αριστοποίηση προβλέψεων και παραμετροποίησης.
Η διπλωματία των κρυφών αριθμών είναι σήμερα η αθέατη επικράτηση των κελιών του excel πίσω από τα κείμενα στις οθόνες. Ομως ας έχουμε κατά νου: στην πατρίδα της φιλοσοφίας δεν μπορούμε να αποφύγουμε τους αριθμούς (αφού τα μαθηματικά και η φιλοσοφία μοιράζονται την ανάγκη για λογική, ανάλυση και αναζήτηση της αλήθειας).
Η γλώσσα της αρμονίας λοιπόν «με την οποία ο Θεός έγραψε το σύμπαν» (Γαλιλαίος) πρέπει να καλλιεργηθεί περισσότερο στη χώρα μας. Και να έχουμε κατά νου ότι Ιστορία, λογοτεχνία και πολιτισμό τα επεξεργάζεται καλύτερα ο ανθρώπινος νους όταν αυτός έχει κατακτήσει την επαγωγική λογική, τη μαθηματική λογική και τη μηχανική της αλληλουχίας των συμπερασμάτων.
Φοβόμαστε να πιάσουμε τους αριθμούς επειδή νομίζουμε ότι πρέπει να λύσουμε ακατανόητες εξισώσεις. Στην εποχή της οθόνης και του σημειοκαπιταλισμού όμως, της εικόνας και της έτοιμης γνώσης, δυστυχώς τις έχουν ήδη λύσει άλλοι για μας – ας προσέχουμε λοιπόν…
ΥΓ. (από το άρθρο του καθηγητή Τήνιου):
«Τα Μαθηματικά και η Στατιστική απαιτούνται για την εμπεριστατωμένη διακυβέρνηση. “Μακριά από εμάς αυτά!”, ανακράζει το πολιτικό στέλεχος μεταξύ καταγραφής ψηφιακών προβάτων και ψηφοθηρικών εξυπηρετήσεων. “Με τούτα και μ’ εκείνα, δεν θα μπορώ να κάνω τη δουλειά μου!”».
