Η παλαιστινιακή τραγωδία και το ανέκκλητο χρέος της Ιστορίας

Είναι σχεδόν αδύνατο για έναν ενημερωμένο παρατηρητή της μακρόχρονης διαμάχης Ισραήλ – Παλαιστίνης να δικαιολογήσει, με όρους ηθικής, όσα έχει υποστεί ο παλαιστινιακός λαός τα τελευταία εκατό χρόνια. Η ιστορία, όσο κι αν ερμηνεύεται διαφορετικά ανάλογα με την πολιτική σκοπιά που υιοθετεί κανείς, θεμελιώνεται σε μια αλληλουχία τεκμηριωμένων και, ως εκ τούτου, αδιαπραγμάτευτων γεγονότων. Για όποιον επιλέξει να τα επεξεργαστεί με ειλικρίνεια και να στοχαστεί επάνω τους, τα συμπεράσματα που προκύπτουν είναι αποκαλυπτικά.

Σκοπός μου με το παρόν άρθρο δεν είναι να κάνω μια ολοκληρωμένη ιστορική αναδρομή· αυτό εξάλλου μπορούν να το κάνουν πολύ καλύτερα οι ειδικοί. Θέλω απλά να μοιραστώ, παρουσιάζοντας στιγμιότυπα της ιστορίας μέσα από μια σειρά ορόσημων γεγονότων, το αίσθημα ασφυξίας που γεννά μια πασιφανής αδικία και μια ασυμμετρία ισχύος τόσο συντριπτική που προκαλεί απόγνωση.

Στις αρχές του 20ού αιώνα, η Οθωμανική Αυτοκρατορία βρίσκεται σε παρακμή. Το 1917, βρετανικά στρατεύματα καταλαμβάνουν εδάφη της σημερινής Παλαιστίνης και την ίδια χρονιά δημοσιεύεται η περιώνυμη Διακήρυξη Μπάλφουρ, η οποία αναφέρει: «Η Αυτού Μεγαλειότης βλέπει ευνοϊκά την εγκαθίδρυση στην Παλαιστίνη μιας εθνικής εστίας για τον εβραϊκό λαό και θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να διευκολύνει την επίτευξη αυτού του σκοπού…». Πρόκειται για τον ίδιο Μπάλφουρ του Aliens Act του 1905, νόμου που εισήχθη για να περιορίσει τη μαζική μετανάστευση Εβραίων από την Ανατολική Ευρώπη προς τη Βρετανία, καθώς διέφευγαν από τα πογκρόμ στη Ρωσία. H πληθυσμιακή κατανομή στην περιοχή το 1917 ήταν 94% Αραβες και 6% Εβραίοι.

Το 1922 η Κοινωνία των Εθνών (πρόδρομος του ΟΗΕ) αναθέτει και επισήμως τη διοίκηση της Παλαιστίνης στη Βρετανία. Και άλλες πρώην κτήσεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ανατίθενται, μέσω «Εντολών», στους νικητές του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, προκειμένου να τις επιβλέπουν έως ότου θεωρηθούν ικανές για αυτοδιάθεση. Η εξαίρεση με την Παλαιστίνη (σημερινό Ισραήλ, Δυτική Οχθη, Λωρίδα της Γάζας και Υπεριορδανία) είναι ότι η Διακήρυξη Μπάλφουρ ενσωματώνεται στο κείμενο της Εντολής. Με άλλα λόγια, οι Βρετανοί δεσμεύονται να διευκολύνουν εβραϊκούς πληθυσμούς από όλο τον κόσμο (κυρίως από την Ευρώπη) να εποικίσουν την Παλαιστίνη. Στα χρόνια που ακολουθούν, εβραϊκοί πληθυσμοί μεταναστεύουν μαζικά στην περιοχή και αγοράζουν γη. Οι Αραβες ζητούν να τεθούν περιορισμοί, όμως η Βρετανία αρνείται. Το 1936 οι Αραβες εξεγείρονται και οι Βρετανοί καταπνίγουν την εξέγερση. Η πληθυσμιακή κατανομή στην περιοχή το 1939 ήταν 70% Αραβες, 30% Εβραίοι.

Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η Βρετανία αποσύρει τη στήριξή της προς τους Σιωνιστές Εβραίους, καθώς τα συμφέροντά της υπαγορεύουν αλλαγή πολιτικής. Αποδυναμωμένη από τον πόλεμο, αποφασίζει να επιστρέψει την Εντολή στον νεοσύστατο ΟΗΕ. Τα κράτη-μέλη αποφασίζουν, το 1947, να διχοτομήσουν την Παλαιστίνη σε δύο κράτη: εβραϊκό (στο οποίο παραχωρείται το 56% της γης) και αραβικό (στο οποίο αποδίδεται το 44%). Η πληθυσμιακή κατανομή στην περιοχή το 1947 ήταν περίπου 67% Αραβες και 33% Εβραίοι. Δηλαδή, τα 2/3 του γηγενούς πληθυσμού λαμβάνουν το 44% της γης.

Ο εβραϊκός πληθυσμός αποδέχεται τον διαμοιρασμό· οι Αραβες τον απορρίπτουν. Ακολουθεί εξέγερση και πόλεμος. Περίπου το 90% των Αράβων που ζούσαν στην περιοχή, η οποία στη συνέχεια έγινε Ισραήλ, εκδιώκονται (περί τα 750.000 άτομα). Βρισκόμαστε στο 1948, και το Ισραήλ πλέον κατέχει το 80% της γης (έναντι του 56% που είχε αρχικά παραχωρηθεί).

Το 1967, με τον Πόλεμο των Εξι Ημερών, το Ισραήλ καταλαμβάνει τη Δυτική Οχθη και τη Λωρίδα της Γάζας – και ελέγχει πλέον το 100% της ιστορικής Παλαιστίνης. Από τότε ξεκινούν οι εποικισμοί στη Δυτική Οχθη, οι οποίοι, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και τη Σύμβαση της Γενεύης, συνιστούν παραβίαση: «Απαγορεύεται σε μια δύναμη κατοχής να απελαύνει ή να μετακινεί τμήματα του άμαχου πληθυσμού της στο κατεχόμενο έδαφος». Ο αριθμός των Ισραηλινών εποίκων σήμερα ξεπερνά τις 500.000.

Από τότε μέχρι σήμερα, η παλαιστινιακή πολιτική διεκδίκηση παραμένει σταθερή:

● Επιστροφή των προσφύγων του 1948.

● Αποχώρηση των εποίκων από τη Δυτική Οχθη.

● Ιδρυση ανεξάρτητου Παλαιστινιακού κράτους.

Κανένα από τα αιτήματα αυτά δεν έχει ικανοποιηθεί. Οι απαντήσεις είναι γνωστές: «εθνική ασφάλεια», «έλλειψη αξιόπιστου συνομιλητή», ή η «προγονική γη του Ισραήλ» που ανάγεται στην εποχή της Ιουδαίας και της Σαμάρειας – με μικρές παραλλαγές, αναλόγως αν κυβερνά το Εργατικό Κόμμα ή το Λικούντ.

Ας κάνει κάποιος αυτή την ιστορική αναδρομή βάζοντας στη θέση του παλαιστινιακού λαού τον ελληνικό (ή οποιονδήποτε άλλον) τηρώντας τις αναλογίες πληθυσμού, γης και βίας. Θα τολμούσε να μιλήσει για «ιστορική νομιμότητα» ή «δίκαιη μεταχείριση»;

Ο εβραϊκός λαός είναι ίσως ο πιο κατατρεγμένος στην ανθρώπινη ιστορία, θύμα μιας σειράς βίαιων διωγμών που κορυφώθηκαν με την πιο επαίσχυντη στιγμή της ιστορίας του δυτικού πολιτισμού, το έσχατο όριο της ηθικής κατάπτωσης: το Ολοκαύτωμα. Για αυτόν ακριβώς τον λόγο οι Εβραίοι ανά τον κόσμο σήμερα έχουν την απόλυτη ευθύνη να αντιταχθούν ανοιχτά στη γενοκτονία που διαπράττεται κατά των Παλαιστινίων. Για τη διάσωση του μηνύματος του Ολοκαυτώματος και για τη διάσωση της ίδιας της υπόστασης του Ισραήλ. Το χρέος της Ιστορίας είναι ανέκκλητο, και πλέον δεν εξαιρεί ούτε αυτούς που κάποτε ήταν τα θύματα.

Οσον αφορά στους μη Ισραηλινούς που συνεχίζουν να στηρίζουν τη γενοκτονία, βλέπω μόνο δύο λόγους που μπορούν να επικαλεστούν: είτε ρατσισμό στα όρια του μισανθρωπισμού είτε γεωπολιτική ευθυγράμμιση με τα συμφέροντα της εκάστοτε χώρας τους.

Σε καμία από τις δύο περιπτώσεις δεν υπάρχει χώρος για ηθική.

*Σύμβουλος στρατηγικής σε διεθνείς και μη κυβερνητικούς οργανισμούς στους τομείς της εκπαίδευσης, του εσωτερικού εκτοπισμού πληθυσμών λόγω διενέξεων, φυσικών καταστροφών και υγείας