Το χρέος μας απέναντι στα παιδιά. Μήπως επιτέλους ήρθε η ώρα να νομοθετήσουμε;

Ακόμα μια φορά, η εκπαίδευση των πολιτών για τον δρόμο παραμένει μια ξερή, ξεχασμένη πρόταση στο άρθρο 16 του ΚΟΚ. Αναφέρεται εκεί, κάπου ανάμεσα στις γραμμές, σχεδόν ενοχικά, σαν υπενθύμιση μιας υποχρέωσης που δεν πήραμε ποτέ στα σοβαρά. Ολοι την αναγνωρίζουμε. Ολοι την επικαλούμαστε. Και όλοι την ξεχνάμε. Ομως, πόσες ακόμα κηδείες νέων ανθρώπων χρειάζονται για να την κάνουμε επιτέλους πράξη; Μήπως ήρθε η ώρα να σταματήσουμε τα λόγια και να νομοθετήσουμε;

Κυκλοφοριακή αγωγή και οδική ασφάλεια. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι από την εφαρμογή ή την έλλειψή τους κρίνεται η ίδια μας η ζωή. Είναι ένα από τα λίγα θέματα δημόσιας πολιτικής όπου η αδράνεια μεταφράζεται άμεσα σε αίμα, ακρωτηριασμούς, χαμένες οικογένειες, μόνιμες αναπηρίες.

Παιδεία ή παράλειψη καθήκοντος;

Πώς είναι δυνατόν, στο έτος 2025, να μην έχουμε ακόμα εντάξει την κυκλοφοριακή αγωγή ως υποχρεωτικό μάθημα στη βασική εκπαίδευση; Πώς είναι δυνατόν να διδάσκουμε την ιστορία των πολέμων, αλλά να αγνοούμε το πιο σύγχρονο «μέτωπο» στο οποίο χάνονται καθημερινά ανθρώπινες ζωές; Παιδιά, έφηβοι, νέοι ενήλικες κυκλοφορούν καθημερινά στους δρόμους ως πεζοί, ποδηλάτες ή επιβάτες, χωρίς καμία συστηματική γνώση του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας. Τους ρίχνουμε σε έναν ακήρυχτο πόλεμο χωρίς όπλα, χωρίς ασπίδες, χωρίς εκπαίδευση. Και μετά μιλάμε για «ατομική ευθύνη»;

1. Η πρόληψη ξεκινά από την παιδεία

Η οδική συμπεριφορά δεν διαμορφώνεται τη μέρα που κάποιος πιάνει το τιμόνι. Διαμορφώνεται χρόνια πριν, μέσα από την οικογένεια, το σχολείο, το κοινωνικό περιβάλλον. Αν το παιδί μεγαλώσει με την εικόνα του πατέρα να μιλάει στο κινητό ενώ οδηγεί ή της μητέρας να παραβιάζει προτεραιότητα, αυτή η συμπεριφορά θα γίνει κανόνας. Αν όμως μάθει ότι σταματάμε στο STOP, ότι σεβόμαστε τον πεζό, ότι φοράμε κράνος, τότε αυτά θα γίνουν συνείδηση, όχι απλώς υποχρέωση. Η κυκλοφοριακή αγωγή δεν είναι ένα ακόμα μάθημα, είναι θεμέλιο κοινωνικού πολιτισμού.

2. Η τεχνολογία αλλάζει, η παιδεία καθυστερεί

Σήμερα βλέπουμε παιδιά να κινούνται με ηλεκτρικά πατίνια, ποδήλατα, ακόμα και μικρού κυβισμού οχήματα, χωρίς κανέναν απολύτως εκπαιδευτικό έλεγχο. Ζούμε σε μια εποχή όπου η τεχνολογία τρέχει, αλλά η Πολιτεία σέρνεται πίσω από τις εξελίξεις, ακυρώνοντας τις ευκαιρίες της. Δεν γίνεται να επιτρέπουμε τη χρήση του δρόμου χωρίς να έχει προηγηθεί βασική εκπαίδευση. Πώς γίνεται να απαιτούμε δίπλωμα για να οδηγήσεις αυτοκίνητο, αλλά να αγνοούμε την ανάγκη γνώσης του ΚΟΚ για το παιδί που πάει κάθε μέρα με τα πόδια στο σχολείο;

3. Τα τροχαία, η υπ’ αριθμόν ένα αιτία θανάτου στους νέους

Τα στατιστικά στοιχειώνουν: στην Ελλάδα, τα τροχαία είναι εδώ και χρόνια μια από τις βασικότερες αιτίες θανάτου για άτομα ηλικίας 15-29 ετών. Δεν είναι «ατυχήματα». Είναι εγκληματική παράλειψη του κράτους να εκπαιδεύσει τους πολίτες του για το πώς να ζουν –ή πώς να μην πεθαίνουν– στον δρόμο. Αν ξέρουμε ότι αυτό μπορούμε να το αποτρέψουμε, τότε γιατί δεν το κάνουμε;

Δεν αρκεί πια να θρηνούμε. Ηρθε η ώρα να θυσιάσουμε κάτι από την αδιαφορία μας, όχι άλλους ανθρώπους!

Η πρόταση: Κυκλοφοριακή αγωγή ως βασικό μάθημα σε όλα τα σχολεία σε όλες τις βαθμίδες!

Ας είμαστε ξεκάθαροι: δεν μιλάμε για μια «Παρασκευή το πρωί» παρουσίαση ή ένα ευκαιριακό πρόγραμμα σε ένα σχολείο της επικράτειας. Μιλάμε για ένα υποχρεωτικό μάθημα, σε όλες τις τάξεις, με συγκεκριμένο αναλυτικό πρόγραμμα, πρακτική εξάσκηση και αξιολόγηση.

Ενα μάθημα που θα:

● Διδάσκει από νωρίς τους βασικούς κανόνες του ΚΟΚ.
● Καλλιεργεί αντίληψη του κινδύνου και οδική ενσυναίσθηση.
● Προάγει τον σεβασμό στον συμπολίτη, είτε πεζό, είτε οδηγό, είτε ποδηλάτη.
● Μαθαίνει στα παιδιά τη σημασία της προστασίας του εαυτού τους και των άλλων.
● Διαμορφώνει συμπεριφορές, όχι απλώς γνώσεις.
● Διαμορφώνει Κυκλοφοριακή Νοημοσύνη και Κουλτούρα Κινητικότητας!

Η οδική ασφάλεια δεν είναι μόνο τεχνική, είναι αξιακή. Είναι κουλτούρα, παιδεία, κοινωνική συνοχή. Και ακριβώς γι’ αυτό, οφείλει να είναι μέρος του πυρήνα της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Οπως διδάσκουμε μαθηματικά και γραμματική, έτσι πρέπει να διδάσκουμε και πώς να κυκλοφορείς με ασφάλεια και υπευθυνότητα.

Ο δρόμος είναι καθρέφτης της κοινωνίας μας

Η καθημερινότητα στους δρόμους μας αποτυπώνει ποιοι είμαστε: βιαστικοί, ανυπόμονοι, επιθετικοί, χωρίς σεβασμό στους κανόνες και στον άλλον. Αν θέλουμε μια κοινωνία πολιτισμένη, ανθρώπινη, λειτουργική, πρέπει να ξεκινήσουμε από εκεί που χτίζεται ο πολίτης: στο σχολείο.

Η ασφάλεια στον δρόμο δεν είναι θέμα τύχης. Είναι θέμα παιδείας, πολιτικής βούλησης και κοινωνικής ευθύνης. Δεν μπορούμε να περιμένουμε από τις μελλοντικές γενιές να αλλάξουν την κατάσταση, αν εμείς σήμερα δεν τους δώσουμε τα εφόδια. Η λύση είναι μία: Κυκλοφοριακή αγωγή τώρα. Υποχρεωτικά, οργανωμένα, σοβαρά. Ως μάθημα ζωής.

Γιατί αν θέλουμε πραγματικά να λέμε ότι χτίζουμε μια υπεύθυνη κοινωνία, τότε πρέπει πρώτα να μάθουμε στα παιδιά μας πώς να προστατεύουν τη ζωή τους και τη ζωή των άλλων. Κάθε παιδί που μαθαίνει πώς να σέβεται τον δρόμο, είναι μια ζωή που πιθανότατα θα σωθεί. Κάθε σχολείο που ενσωματώνει την κυκλοφοριακή αγωγή, είναι μια ελπίδα για μια πιο ανθρώπινη κοινωνία. Δεν χρειαζόμαστε άλλες εξαγγελίες. Χρειαζόμαστε πράξεις. Χρειαζόμαστε να ενταχτεί στον νόμο. Τώρα.

* Πρόεδρος Πανελλήνιου Συλλόγου Εκπαιδευτών Οδήγησης [email protected]