Ολοι εμείς, δημοσιογράφοι, συνεργάτες και αναγνώστες της «Εφημερίδας των Συντακτών» («Εφ.Συν.»), εκφράζουμε τις ευχαριστίες μας προς τον πρωθυπουργό της χώρας, Κυριάκο Μητσοτάκη, επειδή σε πρόσφατη ραδιοφωνική συνέντευξή του (ΣΚΑΪ 100,3) έκανε αναφορά στη βρετανική εφημερίδα «Guardian» και είπε επί λέξει: «Είναι η “Εφημερίδα των Συντακτών” της Βρετανίας».
Ο ομιλητής με τις «λέξεις του έκανε πράξεις» (βλ. το σχετικό δοκίμιο του Austin: «Πώς κάνω πράξεις με τις λέξεις»). Κάθε δημόσια εκφορά του Λόγου υπερβαίνει τα λεκτικά όριά της και ανασυγκροτείται στο πολιτικό νόημά της εκτός της δημόσιας σφαίρας. Το ζήτημα λοιπόν δεν είναι πώς και γιατί ο Κυρ. Μητσοτάκης εξέφρασε τη νοηματική πρόθεσή του να απαξιώσει δύο έντυπες εκδόσεις του πολιτικού Λόγου, αλλά πώς και γιατί αυτοπαγιδεύτηκε σε μια πολιτική κρίση (γλωσσική έκφραση), η οποία αντιπροσωπεύει το πνεύμα των πολιτικών πράξεών του.
Μίλησε απαξιωτικά για δύο εφημερίδες (είναι εφημερίδες της Αριστεράς, ήταν η λεκτική υποσημείωσή του) χωρίς να αντιλαμβάνεται ούτε τους πραγματολογικούς όρους της γλωσσικής έκφρασής του αλλά ούτε και να μπορεί ως υπεύθυνος ομιλητής να υπερασπιστεί ένα στοιχειώδες αντικειμενικό νόημα των λεγομένων του. Ας καταλάβει, λοιπόν, ο πρωθυπουργός της χώρας μας ότι οι εφημερίδες (οι έντυπες εκδόσεις του πολιτικού Λόγου εδώ και δύο αιώνες, την εποχή της πολιτικής νεωτερικότητας) λειτουργούν σε δύο επίπεδα: το ένα είναι της ενημέρωσης και της πληροφορίας και το άλλο είναι της ερμηνείας της πολιτικής πραγματικότητας. Πολιτικός ηγέτης που δεν μπορεί να κάνει αυτή τη στοιχειώδη διάκριση, προφανώς βρίσκεται σε ιδεολογική σύγχυση. Μια τέτοιου τύπου όμως πραγματολογική συνθήκη μπορεί να οδηγήσει τον ομιλητή σε «σκοτεινά μονοπάτια»!
Δεν σκοπεύω να γράψω ένα δοκίμιο για τον ρόλο και τη λειτουργία των εφημερίδων εν γένει στη σύγχρονη πολιτική δημόσια σφαίρα. Υπενθυμίζω μόνον στον πρωθυπουργό της χώρας μας το εξής πολιτικό συμβάν: ο Jürgen Habermas, όταν τον Ιούλιο του 2015 έκανε την περιώνυμη δήλωσή του για τη σωτηρία της Ελλάδας, τη δημοσίευσε στις στήλες του «Guardian» (όχι σε άλλη αγγλόφωνη εφημερίδα) με ταυτόχρονη δημοσίευση στην «Εφημερίδα των Συντακτών» (όχι σε άλλη ελληνόφωνη εφημερίδα).
Το συμπέρασμά μας λοιπόν είναι το εξής: Οι δύο εφημερίδες («Guardian» και «Εφημερίδα των Συντακτών») είναι έγκυρα έντυπα του πολιτικού Λόγου. Εχουν καταξιωθεί στις συνειδήσεις των αναγνωστών τους και η πολιτική αποστολή τους (Aufgabe) έχει κατοχυρωθεί στη λειτουργία της σύγχρονης δημόσιας σφαίρας.
*Πολιτικός φιλόσοφος
