Η αδύνατη εξισορρόπηση

Από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022 μέχρι και σήμερα, ο Ερντογάν έχει βρει μια σχετική ισορροπία μεταξύ Μόσχας και Κιέβου.

Την ίδια στιγμή, έναν χρόνο μετά την εισβολή της Χαμάς στο Ισραήλ και λίγες μέρες μετά την εκλογή του Τραμπ, η Τουρκία βρίσκεται σε πλήρη αμηχανία σχετικά με τη στάση που θα κρατήσει στη Μέση Ανατολή.

Από την άνοιξη του 2011 μέχρι πριν από δυόμισι χρόνια, ο Ερντογάν διεκδίκησε τον ρόλο του ηγέτη-προστάτη του σουνιτικού πολιτικού Ισλάμ στον αραβομουσουλμανικό κόσμο και σταδιακά βρέθηκε σε σύγκρουση με τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους στην περιοχή, από το Ισραήλ και την Αίγυπτο μέχρι τη Σαουδική Αραβία και τα κράτη του Κόλπου.

Στις αρχές του 2022, η Αγκυρα εγκαινίασε μια πολιτική προσέγγισης-εξομάλυνσης με το Ισραήλ, την Αίγυπτο και τη Σαουδική Αραβία και παράλληλα προσπαθούσε να προωθήσει μια συνολική προσέγγιση με την Ουάσινγκτον.

Από τότε μέχρι και σήμερα το τοπίο στην Μέση Ανατολή έχει ανατραπεί:

● Εδώ και έναν χρόνο η κυβέρνηση Νετανιάχου, ενθαρρυμένη προφανώς από τη στάση του Μπάιντεν που δεν απείλησε με σοβαρές κυρώσεις το Ισραήλ, διεξάγει έναν πόλεμο δι’ αντιπροσώπων με τους συμμάχους του Ιράν, έναν πόλεμο ο οποίος τους τελευταίους μήνες διολισθαίνει σε απευθείας μετωπική σύγκρουση των δύο αντιπάλων.

● Η κρίση εμπιστοσύνης μεταξύ ΗΠΑ και Σαουδικής Αραβίας έχει παγιωθεί κυρίως στην πετρελαϊκή στρατηγική των δύο χωρών.

● Ετσι προκύπτει το ερώτημα αν ο Τραμπ έχει πλέον τη δυνατότητα να συγκροτήσει τη συμμαχία Ισραήλ-Σαουδικής Αραβίας εναντίον του Ιράν, που προώθησε στην πρώτη θητεία του.

Με τα παραπάνω δεδομένα εύλογα τίθεται το ερώτημα τι περιθώριο προσέγγισης Τουρκίας-ΗΠΑ υπάρχει στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.

Βαρύνοντα ρόλο θα παίξει η παραμονή ή όχι των αμερικανικών δυνάμεων στη Βορειοανατολική Συρία, που λειτουργούν σαν ασπίδα προστασίας των δυνάμεων των Κούρδων ανταρτών του συριακού παρακλαδιού του ΡΚΚ, PYD-YPG.

Το 2018 και το 2019 ο Τραμπ, ύστερα από πιέσεις του Ερντογάν, είχε ανακοινώσει αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από τη Συρία, αλλά η αντίδραση του Πενταγώνου πάγωσε την αναδίπλωση.

Με άλλα λόγια, στη Μέση Ανατολή δεν υπάρχουν τα περιθώρια ελιγμών που είχε μέχρι στιγμής ο Ερντογάν στην Ουκρανία.

Στην τετραετία Μπάιντεν διαμορφώθηκαν νέοι συσχετισμοί και ισορροπίες στη Μέση Ανατολή που δεν αφήνουν, από ό,τι φαίνεται, ουσιαστικά περιθώρια περαιτέρω προσέγγισης ΗΠΑ-Τουρκίας.