1. Ξεκίνησε στις 7 Οκτωβρίου ο πόλεμος;
«Η αξίωσή μας για τη γη (στη Δυτική Όχθη) που μας έδινε ελπίδα επί 2.000 χρόνια, είναι νόμιμη και ευγενής … Μόνο η άνευ όρων αποδοχή των δικαιωμάτων μας από τους Άραβες, ιδίως στην εδαφική τους διάσταση με «ειρήνη έναντι ειρήνης», αποτελεί στέρεη βάση για το μέλλον».
The Clean Break Report [1], εισήγηση προς τον Μπ. Νετανιάχου, 1996
Το 2023, μέχρι την 7η Οκτωβρίου, οι Παλαιστίνιοι της Δυτικής Όχθης μετρούσαν ήδη αριθμό – ρεκόρ 234 νεκρών από τον ισραηλινό στρατό. [2] Φεβρουάριο της ίδιας χρονιάς είχαμε πογκρόμ (κατά τον ίδιο τον ισραηλινό στρατό) Ισραηλινών εποίκων εναντίον ολόκληρης Παλαιστινιακής πόλης, [3] από τον Ιούνιο είχαμε και αεροπορικούς βομβαρδισμούς, για πρώτη φορά στη Δυτική Όχθη από το 2005. [2] Στην Ανατολική Ιερουσαλήμ συσσωρεύονταν 20.000 εντολές κατεδάφισης Παλαιστινιακών σπιτιών, [4] στη Δυτική Όχθη οι ισραηλινοί εποικισμοί επεκτείνονταν με ρυθμούς-ρεκόρ, [5] ενώ ολόκληρα Παλαιστινιακά χωριά εκκενώνονταν (6) υπό την πίεση των εποίκων και των επιθέσεών τους [6]: τουλάχιστον 5 χωριά και πάνω από 1.000 κάτοικοι μέχρι τις αρχές Οκτωβρίου. [7]
Παράλληλα προχωρούσαν στη Δυτική Όχθη αθόρυβες κινήσεις προσάρτησης, με μεταφορά αρμοδιοτήτων από τη στρατιωτική διοίκηση σε πολιτικές υπηρεσίες Ισραηλινών υπουργείων. [8] Μόλις στις 5 Οκτωβρίου, στην Ανατολική Ιερουσαλήμ, πάνω από 800 Ισραηλινοί ακροδεξιοί είχαν εισβάλει και βεβηλώσει το τέμενος Αλ Άκτσα [9] (ιερότερο τόπο των Μουσουλμάνων παγκοσμίως, μετά τη Μέκκα και τη Μεντίνα) με πλήρη ανοχή της ισραηλινής αστυνομίας.
Σε εξέλιξη ήταν ήδη ένας πραγματικός πόλεμος μεσαίας έντασης, αθέατος στη Δυτική κοινή γνώμη αλλά απολύτως ορατός στους Παλαιστινίους, με στόχο να εξαλειφθεί οριστικά κάθε δυνατότητα Παλαιστινιακού Κράτους [10]: η κυβερνητική συμφωνία Νετανιάχου-ακροδεξιάς [11] δήλωνε επίσημα ότι «ο εβραϊκός λαός έχει αποκλειστικό και αναφαίρετο δικαίωμα …. στην Ιουδαία & Σαμάρεια» (τη Δυτική Όχθη), προβλέποντας πολιτικές αθόρυβης ντε φάκτο προσάρτησης κρίσιμων τμημάτων της. [12] Τέλη Ιουνίου 2023 το κρατικό ραδιόφωνο του Ισραήλ δημοσιοποίησε ομιλία του Νετανιάχου σε κλειστή κοινοβουλευτική συνεδρίαση, ότι οι ελπίδες των Παλαιστινίων για δικό τους κράτος «πρέπει να εξαλειφθούν» [13]. Ακόμη και στενοί συνεργάτες του Νετανιάχου, όπως ο πρώην πρεσβευτής και υπουργός Μάικλ Όρεν, παραδέχονται δημόσια ότι «το Ισραήλ φέρει μεγάλο μέρος της ευθύνης για τις εντάσεις στη Δυτική Όχθη» [14].
Ο πόλεμος δεν ξεκίνησε λοιπόν με την 7η Οκτωβρίου. Δεν είναι όμως ούτε η ίδια σύγκρουση, που ξεκίνησε το 1947-8 με την ανεξαρτησία του Ισραήλ και τη μαζική εκδίωξη των Παλαιστινίων.
Αρχές της δεκαετίας του 1990 ο πρώτος κύκλος της σύγκρουσης σταδιακά έκλεινε, καθώς διαφαινόταν ότι καμιά από τις δύο πλευρές δεν μπορούσε να επικρατήσει πλήρως με στρατιωτικά μέσα. Στο Ισραήλ ενισχυόταν το κίνημα ειρήνης, επηρεάζοντας και την κυβερνητική Κεντροαριστερά των Εργατικών. Στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη μια νέα γενιά Παλαιστινίων έδινε προτεραιότητα στον τερματισμό της κατοχής με δημιουργία χωριστής δικής τους πατρίδας, δίπλα πια στο Ισραήλ. Ανάλογη στάση είχε υιοθετήσει και το PLO από το 1988, (15) εγκαταλείποντας τη θέση του 1970 για Κοινό Δημοκρατικό Κράτος Εβραίων και Παλαιστινίων. (16) Το Όσλο ήταν ο καρπός αυτών των συνθηκών, του τέλους του Ψυχρού Πολέμου.
Αν υπάρχει μια αφετηρία – ορόσημο για τη σύγκρουση, αυτή είναι η 4.11.1995 με τη δολοφονία του Γιτζάκ Ράμπιν από ισραηλινό ακροδεξιό, μόνη δολοφονία εν ενεργεία πρωθυπουργού σε όλη την ισραηλινή ιστορία: Ο Ράμπιν και οι συνεργάτες του είχαν δεσμευτεί προφορικά στον Αραφάτ και τον Κλίντον για Παλαιστινιακό κράτος στα σύνορα του 1967. Τις εκλογές που ακολούθησαν κέρδισε για πρώτη φορά ο Μπ. Νετανιάχου (που είχε ηγηθεί σε δημόσια εικονική… κηδεία του Ράμπιν, [17] λίγο πριν τη δολοφονία του), διατηρώντας τυπικά μόνο τις συμφωνίες του Όσλο και κηρύσσοντας πόλεμο διαρκείας στην προοπτική Παλαιστινιακού Κράτους.
Η κήρυξη αυτή δεν κρατήθηκε ποτέ μυστική: Οι βασικές κατευθύνσεις περιγράφονταν αναλυτικά το 1996 στην έκθεση A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm [18] που πήρε τότε ευρύτατη δημοσιότητα, στο Ισραήλ και διεθνώς. Επισήμως η έκθεση [1] είχε συνταχθεί από συντηρητικά ισραηλινά και αμερικανικά think tank υπό τον πρώην υφυπουργό Άμυνας των ΗΠΑ Ρίτσαρντ Περλ, ως εισήγηση που είχε παραγγείλει ο Νετανιάχου ως νέος πρωθυπουργός. Στην πράξη, προαναγγέλλει τις βασικότερες πάγιες ισραηλινές πολιτικές των επόμενων 25 χρόνων, αλλά και πολλές από αυτές των Ρεπουμπλικάνων των ΗΠΑ:
«Eιρήνη (και ασφάλεια) δια της ισχύος» και «ειρήνη έναντι ειρήνης» για τερματισμό κάθε Παλαιστινιακής αντίστασης, απέναντι στο πνεύμα του Όσλο για Γη έναντι Ειρήνης και για Ολοκληρωμένη Ειρήνη.
«Υπέρβαση» της διένεξης με τους Παλαιστινίους, αντί επίλυσή της: καμιά αναφορά σε παλαιστινιακό κράτος.
Μονομερής και απεριόριστος «έλεγχος ασφάλειας» (hot pursuit) από το Ισραήλ σε όλα τα παλαιστινιακά εδάφη, με απαγωγή ή εξωδικαστική εκτέλεση οποιουδήποτε Παλαιστίνιου, ανά πάσα στιγμή, κατά την απόλυτη κρίση του Ισραήλ.
Ισότιμη πολιτική σχέση ΗΠΑ-Ισραήλ. Προβολή του ως προπύργιο Δυτικών αξιών και παραδόσεων (όπως η Άγρια Δύση?), έμφαση στην εικόνα του στην κοινή γνώμη των ΗΠΑ. Βοήθεια από τις ΗΠΑ μόνο στρατιωτική, μέσω κονδυλίων.
Βίαιη αναδιάταξη της Μ. Ανατολής προς όφελος των ισραηλινών συμφερόντων: Στρατηγική συνεργασία με Ιορδανία και Τουρκία, ανατροπή του Σαντάμ Χουσεΐν στο Ιράκ, υπονόμευση της Συρίας ιδίως στον Νότιο Λίβανο, αμφισβήτηση της παλαιστινιακής ηγεσίας υπό τον Αραφάτ.
Το επιθετικό αυτό πολιτικό σχέδιο είχε και αποτυχίες: ο τουρκοϊσραηλινός άξονας κατέρρευσε το 2010 (για να αναπληρωθεί εν μέρει μέσω της στρατηγικής συμμαχίας με Κύπρο και Ελλάδα), η εισβολή των ΗΠΑ στο Ιράκ οδήγησε σε επέκταση της ιρανικής ισχύος, στον Νότιο Λίβανο εδραιώθηκε η τοπική Χεζμπολάχ αντί για την ιορδανική επιρροή. Κορυφαίο ρήγμα ήταν η στροφή 180Ο της πολιτικής Μπους το 2007-8, όπου η σοβαρότερη ίσως προσπάθεια επίλυσης [19] προσέκρουσε στους συσχετισμούς της ισραηλινής Βουλής.
Στο ίδιο το Ισραήλ, η επιθετική πολιτική γνώρισε ευρύτατη αποδοχή. Κλιμακωνόταν όσο ήταν στην εξουσία η εθνικιστική Δεξιά του Λικούντ, με ύφεση (αλλά όχι και ριζική αντιστροφή) στα περιορισμένα διαλείμματα κεντρώων ή κεντροαριστερών κυβερνήσεων. Ήδη από το 1999, πάντως, οι τελευταίες αδυνατούσαν να κυβερνήσουν χωρίς στήριξη από κάποια έστω μικρά θρησκευτικά και ακροδεξιά κόμματα, που απορρίπτουν τα σύνορα του 1967.
*Νομικός, στέλεχος του Πράσινου χώρου
Παραπομπές και τεκμηρίωση:
(1) The Institute for Advanced Strategic and Political Studies Jerusalem, Washington (archive.org)
(3) https://edition.cnn.com/2023/06/15/middleeast/huwara-west-bank-settler-attack-cmd-intl/index.html
(6) ‘It’s like 1948’: Israel cleanses vast West Bank region of nearly all Palestinians (972mag.com)
(7) West Bank Palestinians face growing violence from Israeli settlers – The Washington Post
(9) Did you know that? Just before the Hamas attack… | Defend Democracy Press
(11) https://www.swp-berlin.org/10.18449/2023C05/
(12) https://www.adalah.org/uploads/uploads/37_govt_position_paper_Eng_100123.pdf
(14) https://www.thefp.com/p/this-isnt-a-war-against-israel
(15) Palestine Liberation Organization – Wikipedia
(16) 12.towards.democratic.state.1970.pdf (freedomarchives.org)
(17) Assassination of Yitzhak Rabin – Wikipedia
(18) A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm – Wikipedia
