Αθήνα, 33°C
Αθήνα
Αίθριος καιρός
33°C
34.0° 31.3°
3 BF
41%
Θεσσαλονίκη
Ελαφρές νεφώσεις
30°C
31.2° 28.5°
2 BF
52%
Πάτρα
Αίθριος καιρός
29°C
28.8° 28.0°
2 BF
63%
Ιωάννινα
Αίθριος καιρός
24°C
23.9° 23.9°
1 BF
64%
Αλεξανδρούπολη
Αίθριος καιρός
28°C
28.0° 27.9°
2 BF
61%
Βέροια
Σποραδικές νεφώσεις
29°C
29.3° 27.0°
0 BF
50%
Κοζάνη
Ελαφρές νεφώσεις
23°C
25.6° 23.4°
3 BF
57%
Αγρίνιο
Αίθριος καιρός
31°C
31.3° 31.3°
1 BF
38%
Ηράκλειο
Αίθριος καιρός
30°C
31.5° 28.8°
1 BF
61%
Μυτιλήνη
Αίθριος καιρός
31°C
31.1° 29.9°
3 BF
45%
Ερμούπολη
Αίθριος καιρός
29°C
30.8° 29.4°
2 BF
54%
Σκόπελος
Ελαφρές νεφώσεις
29°C
28.7° 27.9°
2 BF
74%
Κεφαλονιά
Ελαφρές νεφώσεις
28°C
27.9° 27.9°
2 BF
74%
Λάρισα
Σποραδικές νεφώσεις
28°C
30.2° 27.9°
3 BF
51%
Λαμία
Ελαφρές νεφώσεις
30°C
30.5° 30.1°
1 BF
52%
Ρόδος
Αίθριος καιρός
29°C
29.8° 28.8°
4 BF
58%
Χαλκίδα
Αίθριος καιρός
31°C
33.2° 30.8°
2 BF
40%
Καβάλα
Αίθριος καιρός
29°C
28.8° 27.3°
0 BF
62%
Κατερίνη
Σποραδικές νεφώσεις
29°C
30.0° 28.6°
2 BF
60%
Καστοριά
Σποραδικές νεφώσεις
25°C
24.7° 24.7°
1 BF
50%
ΜΕΝΟΥ
Τρίτη, 23 Ιουλίου, 2024
vouli
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
ΣΩΤΗΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ/EUROKINISSI

Ο μεταδημοκρατικός κοινοβουλευτισμός στην Ελλάδα

Μετά τη διεξαγωγή των πρόσφατων ευρωεκλογών (9 Ιουνίου 2024) στη δημόσια πολιτική σφαίρα τίθενται προς διαβούλευση μια σειρά ζητημάτων που αφορούν την πορεία της ελληνικής πολιτικής κοινωνίας. Αναφέρω ενδεικτικά δύο-τρία απ’ αυτά τα ζητήματα όπως π.χ. η εκλογική ήττα της Νέας Δημοκρατίας θα έχει επιπτώσεις στην άσκηση της κυβερνητικής εξουσίας; Ή το άλλο: μπορεί να επιτευχθεί η ανασύνθεση (με ποια άραγε μορφή;) του ευρύτερου κεντροαριστερού χώρου;

Επισημαίνω πως όλα αυτά τα ζητήματα εντάσσονται σε μια λογική επεξεργασίας και διαχείρισης των εκλογικών αποτελεσμάτων που ανάγεται στην εμπειρικο-θετικιστική πολιτιστική ανάλυση. Το δικό μου ενδιαφέρον εστιάζεται σε μια κριτικο-ερμηνευτική προσέγγιση του ερωτήματος: ποια είναι η νέα πολιτική συνθήκη που γεννήθηκε στον τόπο μας μετά τις ευρωεκλογές; Κατά την άποψή μου διαμορφώθηκαν οι πραγματολογικές εκείνες συνθήκες που συμβάλλουν στην επικράτηση του πολιτικού φαινομένου που ονομάζω «μεταδημοκρατικός κοινοβουλευτισμός».

Θα αναλύσω το νέο πολιτικό φαινόμενο και θα εξηγήσω πώς και γιατί χρησιμοποιώ τον όρο αυτό, αφού προηγουμένως επισημάνω ότι ο όρος «μεταδημοκρατία» είναι δόκιμος όρος στις θεωρητικο-πολιτικές έρευνες εδώ και δεκαετίες. Οταν μιλάμε για τη μεταδημοκρατία αναφερόμαστε σε μια σύγχρονη δημοκρατική πολιτική μορφή ζωής, η οποία διαφέρει ριζικά από τη νεωτερική αντιπροσωπευτική δημοκρατία. Η σημαίνουσα θεμελιώδης διαφορά των δύο μορφών δημοκρατίας είναι η εξής: και στο καθεστώς της μεταδημοκρατίας ισχύουν οι τυπικοί κανόνες της νεωτερικής δημοκρατίας, αλλά έχει μετατοπιστεί το κέντρο λήψης των αποφάσεων. Εξακολουθεί να λειτουργεί τυπικά το κοινοβούλιο και να ψηφίζει νόμους, αλλά οι αποφάσεις έχουν ληφθεί σε άλλα επίπεδα!

Μετά απ’ αυτή την εισαγωγική παρατήρηση ας μου επιτραπεί να αναπτύξω την άποψή μου σύμφωνα με την οποία μετά τις ευρωεκλογές εμφανίστηκε αυτό που ονομάζω μεταδημοκρατικός κοινοβουλευτισμός. Πρόκειται για ένα συγκεκριμένο πολιτικό φαινόμενο σε σχέση προς τη γενικόλογη αναφορά περί μεταδημοκρατίας. Και για να το αντιληφθούμε χρειάζεται να υπερβούμε τον εμπειρικο-θετικιστικό γνωστικό ορίζοντα και να επιχειρήσουμε μια κριτικο-ερμηνευτική προσέγγιση όλων όσων συμβαίνουν.

Για να κατανοήσουμε ποιο είναι το «πράγμα» για το οποίο μιλάμε χρειάζεται να ρίξουμε μια ματιά σε τρεις δομικές σφαίρες (ή σε τρία επίπεδα) της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και να αναλύσουμε τις παθογένειες που μας οδηγούν στην υπονόμευση του κοινοβουλευτισμού. Αναφέρω τα τρία αυτά επίπεδα που είναι τα εξής: η αντιπροσωπευτική αρχή και ο ρόλος της στη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος. Το σύστημα των πολιτικών κομμάτων και η δημοκρατία καθ’ εαυτή ως μέθοδος σχηματισμού κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, αλλά προπάντων ως κανονιστικό πλαίσιο θεμελίωσης του πολιτικού ανθρωπισμού.

Πώς και γιατί αυτές οι τρεις θεμελιώδεις δομικές και λειτουργικές αρχές του κοινοβουλευτισμού αλλοιώθηκαν μετά τις ευρωεκλογές; Σε τι συνίστανται οι αλλοιώσεις ή οι μεταμορφώσεις τους ώστε να φτάσουμε να μιλάμε για την εκδοχή του μεταδημοκρατικού κοινοβουλευτισμού; Γνωρίζουμε ότι σε κάθε πολιτική μορφή ζωής η οποία θεμελιώνεται ως δημοκρατία δύο είναι οι αρχές: η αντιπροσωπευτική και η δημοκρατική αρχή. Μπορεί η αρχή της αντιπροσώπευσης (οι εκλογές που διεξάγονται) να θεωρείται τυπική διαδικασία, αλλά είναι εκείνη η οποία λειτουργεί ως το θεμέλιο της κατεξοχήν δημοκρατικής αρχής (δηλ. της άσκησης της πολιτικής εξουσίας στο όνομα του «κοινού καλού»).

Στις πρόσφατες ευρωεκλογές ο παράγοντας αποχή των ψηφοφόρων από την αντιπροσωπευτική διαδικασία ήταν ο καταλύτης για να φτάσουμε στα γνωστά εκλογικά αποτελέσματα. Σύμφωνα με τα στοιχεία η αποχή των ψηφοφόρων έφτασε στο ποσοστό του 60% (σε αριθμούς πλησιάζει το ένα εκατομμύριο). Αλλά μπορούμε να μιλάμε στη δημοσιογραφική γλώσσα για αποχή, όμως με τους πραγματολογικούς όρους λειτουργίας του κοινοβουλευτισμού βρισκόμαστε μπροστά σ’ ένα φαινόμενο που επικυρώνει το κριτικο-ερμηνευτικό σχήμα για μεταδημοκρατικό κοινοβουλευτισμό.

Με απλά λόγια υποστηρίζω ότι όταν ένα κοινοβουλευτικό σύστημα επεξεργάζεται μηχανισμούς πολιτικού αποκλεισμού των πολιτών, τότε αυτό το σύστημα διολισθαίνει προς τη μεταδημοκρατία. Στο σημείο αυτό υπενθυμίζω, πως κατά τη «χρυσή εποχή» της μεταπολίτευσης όλα σχεδόν τα πολιτικά υποκείμενα επεξεργάστηκαν προγράμματα πολιτικής ενσωμάτωσης των πολιτών στην αντιπροσωπευτική διαδικασία. Ο αποκλεισμός των πολιτών από την εκλογική διαδικασία (και όχι όπως εσφαλμένα τονίζεται στις πολιτικές αναλύσεις η άποψη των ψηφοφόρων) είναι ένδειξη της μεταδημοκρατίας.

Στο δεύτερο επίπεδο, δηλαδή στην πολιτική σφαίρα της οργάνωσης και της λειτουργίας των κομμάτων, δεν μπορώ να είμαι αναλυτικός. Θα είμαι όμως περιεκτικός. Τα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα εδώ και χρόνια βρίσκονται και λειτουργούν «φορώντας στον λαιμό τους» ως περιδέραιο το ανύπαρκτο αίτημα να εκφράζουν τη σύγχρονη ψηφιακή εποχή. Δηλαδή να εγκαταλείψουν την πολιτική και να δουλεύουν κατά τις επιταγές του ψηφιακού επικοινωνιακού κόσμου. Εχω μπροστά μου τον τελικό χάρτη με τα εκλογικά αποτελέσματα των ευρωεκλογών. Τι διαπιστώνω; Διαπιστώνω ότι δίπλα στα υφιστάμενα πολιτικά κόμματα του μεταπολιτευτικού συστήματος κάνουν την εμφάνισή τους και άλλα, τα οποία δεν ορίζονται ως κόμματα.

Είναι κοινωνικές ενώσεις που χρησιμοποιούν ψευδεπίγραφα την αρχή της αντιπροσώπευσης για να εκφράσουν στο επίπεδο άσκησης της πολιτικής εξουσίας ατομικά και εγωιστικά συμφέροντα. Αυτές οι ενώσεις, όπως π.χ. αυτές που έχουν δημιουργήσει οι Βελόπουλος και Νατσιός, δεν είναι πολιτικά κόμματα. Είναι υπο-πολιτικές κοινωνικές ομάδες ψευδεπίγραφης αντιπροσώπευσης. Να λοιπόν ακόμη ένα δείγμα μεταδημοκρατικού κοινοβουλευτισμού. Στα επόμενα χρόνια η ελληνική πολιτική κοινωνία «θα γεμίσει» από τέτοιου τύπου ενώσεις!

Δύο λόγια μόνο για την τρίτη σφαίρα: μπορεί η δημοκρατική πολιτική μορφή ζωής να υπερασπίζεται τον άνθρωπο; Μπορεί να υψώσει το ανάστημά της μπροστά στο απάνθρωπο τέρας του καπιταλισμού; Για τα ελληνικά δεδομένα τέτοιου τύπου ερωτήματα, παραπέμπουν στα «ιερογλυφικά»! Γι’ αυτό σταματάω εδώ και υπόσχομαι στους αναγνώστες μας ότι θα επανέλθω.

*Καθηγητής πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS
Ο μεταδημοκρατικός κοινοβουλευτισμός στην Ελλάδα

ΣΧΕΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας