Η άλλη Ευρασία

Στις αρχές του 20ού αιώνα ο εκ των θεμελιωτών της γεωπολιτικής, Χάρολντ Μακίντερ, προειδοποίησε ότι αν συγκλίνουν η ηπειρωτική Ευρώπη και η Ρωσία τότε θα κυριαρχήσουν στο «Παγκόσμιο Νησί» (Ευρασία και Αφρική).

Τότε μια ευρασιατική προσέγγιση ήταν ο εφιάλτης της θαλασσοκράτειρας Μεγάλης Βρετανίας, που όρισε ως στρατηγική της προτεραιότητα την αποτροπή της παραπάνω σύγκλισης.

Πιο πρόσφατο παράδειγμα η στρατηγική συμμαχία Ρωσίας – Γερμανίας που διαμορφώθηκε μετά τις ανατροπές του 1989-90

Η καχυποψία και η ανασφάλεια των ΗΠΑ εκτοξεύτηκε στο ζενίθ όταν την άνοιξη του 2003 η Γαλλία του Σιράκ, η Γερμανία του Σρέντερ και η Ρωσία του Πούτιν αποφάσισαν να συναντιούνται σε τακτά χρονικά διαστήματα.

Ομως οι γεωπολιτικές σταθερές της Ευρασίας είχαν αλλάξει τις τελευταίες δεκαετίες, καθώς είχε διαμορφωθεί ένας τρίτος πόλος παγκόσμιας ισχύος που δεν ήταν άλλος από την Κίνα.

Μέχρι και πρόσφατα οι εσωτερικοί ανταγωνισμοί στην Ε.Ε. αλλά και η καχυποψία μεταξύ Μόσχας – Πεκίνου δεν είχαν οδηγήσει στη σύμπηξη ενός αντιαμερικανικού μετώπου.

Τα τελευταία δύο χρόνια η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία πάγωσε την ευρασιατική σύγκλιση Μόσχας – Βερολίνου για να πυροδοτήσει τη σύγκλιση Μόσχας – Πεκίνου, που έχει πολλαπλάσια δυναμική ανατροπής των παγκόσμιων γεωπολιτικών συσχετισμών.

Δεν είναι η πρώτη φορά που στην παγκόσμια σκακιέρα σημειώνονται παρόμοιες σαρωτικές ανατροπές.

Στις αρχές του 20ού αιώνα δύο θυελλώδεις γεωπολιτικοί ανταγωνισμοί σκίαζαν τον πλανήτη:

● Η σύγκρουση Ρωσίας και Βρετανίας στην Κεντρική Ασία, που ήταν γνωστή ως το «Μεγάλο Παιχνίδι».

● Η σύγκρουση Γαλλίας – Βρετανίας για την κυριαρχία στην Αφρική.

Οι τρεις αντίπαλες μεγάλες δυνάμεις σε λίγα χρόνια ήταν πλέον σύμμαχοι απέναντι στην αναδυόμενη τότε Γερμανία.

Οι ιστορικοί του μέλλοντος θα απαντήσουν αν η διάρρηξη των σχέσεων της Ρωσίας με την Ευρώπη είχε τελικά μεγαλύτερη βαρύτητα για τις ΗΠΑ από ό,τι η προσέγγιση Μόσχας – Πεκίνου. Η προσέγγιση Ρωσίας – Κίνας έχει πάρει τροπή στρατηγικής συμμαχίας, μια κατεύθυνση που κάθε άλλο παρά αυτονόητη φαινόταν πριν από λίγα χρόνια.

Η συνάντηση Σι Τζινπίνγκ – Πούτιν την ώρα που καταγράφεται μια κρίσιμη καμπή στον πόλεμο στην Ουκρανία είναι το βαρύ τίμημα που πληρώνει η Ουάσινγκτον, η οποία άνοιξε ταυτόχρονα δύο μέτωπα ψυχροπολεμικής αντιπαράθεσης.