Οταν η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ το 2016 θεσμοθέτησε το εργόσημο στον αγροτικό χώρο ο τότε επικεφαλής των ευρωβουλευτών της Ν.Δ. Μανώλης Κεφαλογιάννης και οι τομεάρχες Αγροτικής Ανάπτυξης και Φορολογικής Πολιτικής, Γιώργος Κασαπίδης και Απόστολος Βεσυρόπουλος, με κοινή δήλωσή τους τόνισαν ότι δεν μπορεί το εργόσημο των μεταναστών που δουλεύουν σε αγροτικές εργασίες, να γίνει διαβατήριο νομιμοποίησης ή προσκλητήριο για τους παράνομους οικονομικούς μετανάστες.
Ετσι αντέδρασαν τότε οι σημερινοί εισηγητές της τροπολογίας για το μεταναστευτικό, ενώ την ίδια ώρα η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ έδινε διαπραγματευτική μάχη για να πείσει τους θεσμούς για την αναγκαιότητα νόμιμης καταγραφής, ελέγχου και ασφάλισης, μέσω του εργοσήμου, της εργασίας που ούτως ή άλλως παρεχόταν στον αγροτικό τομέα από τους κατά τόπους μετανάστες.
Τι λένε σήμερα όλοι αυτοί με την κατάθεση της τωρινής τροπολογίας Καιρίδη, που μπορεί να κινείται προς θετική κατεύθυνση, αλλά δεν ακουμπάει τα υπόλοιπα προβλήματα των οικονομικών μεταναστών κι ούτε θα λύσει το πρόβλημα γιατί εισάγει αρκετές προϋποθέσεις και αχρείαστη γραφειοκρατία;
Στόχος της δικής μας ρύθμισης ήταν, σε συνεργασία με άλλα καθ’ ύλην αρμόδια υπουργεία και φορείς, τόσο η δίκαιη φορολογική μεταχείριση των αγροτών, μέσω της δυνατότητας έκπτωσης της μισθολογικής και κοινωνικο-ασφαλιστικής δαπάνης της απασχόλησης αλλοδαπών εργατών γης, όσο και η ελάφρυνση του διοικητικού κόστους και των ασφαλιστικών βαρών, ιδίως της διαδικασίας μετάκλησης εργατών γης από τρίτες χώρες.
Σημειώνεται επίσης ότι η δική μας νομοθετική ρύθμιση ήρθε και σε συνέχεια των γεγονότων της Μανωλάδας Ηλείας την άνοιξη του 2013, τα οποία οδήγησαν στην καταδίκη της χώρας μας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου λόγω παραβίασης από την Ελλάδα του άρθρου 4 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, που αφορά την απαγόρευση της αναγκαστικής εργασίας, κρίνοντας ότι οι συνθήκες απασχόλησης των προσφυγόντων εργατών γης στην καλλιέργεια φράουλας στη Μανωλάδα Ηλείας συνιστούσαν κατάσταση αναγκαστικής εργασίας.
Με το άρθρο 58 του Ν. 4384/2016 (Α’ 78) δώσαμε τη δυνατότητα στους επαγγελματίες αγρότες να αιτούνται στις κατά τόπον αρμόδιες Αποκεντρωμένες Διοικήσεις τους την απασχόληση παράνομα διαμενόντων πολιτών τρίτων χωρών για την εξυπηρέτηση επειγουσών αναγκών των αγροτικών τους εκμεταλλεύσεων. Προβλέφθηκε δηλαδή ότι κάθε αγρότης μπορεί να αιτηθεί την απασχόληση τόσων αλλοδαπών εργατών, όσων δικαιολογούνται από το είδος και τη στρεμματική έκταση της καλλιέργειάς του ή τον όγκο του ζωικού του κεφαλαίου και μέχρι τη συμπλήρωση των κενών θέσεων εργασίας για μετακλητούς εργάτες, κατ’ εφαρμογήν της Κοινής Υπουργικής Απόφασης (ΚΥΑ) που κάθε φορά θα εκδίδεται κατ’ εξουσιοδότηση του άρθρου 11 Ν. 4251/2014.
Στους συγκεκριμένους εργάτες, αφού τηρηθεί η διαδικασία ταυτοποίησής τους από την αρμόδια Αστυνομική Διεύθυνση, προβλέπαμε τη χορήγηση βεβαίωσης αναβολής της απομάκρυνσης και άδειας εργασίας εξάμηνης διάρκειας, που μπορούσε να ανανεωθεί με την ίδια διαδικασία, ενώ οι ίδιοι θα ασφαλίζονται με εργόσημο.
Με τη διάταξη αυτή διασφαλίστηκαν τα εργασιακά και κοινωνικοασφαλιστικά δικαιώματα χιλιάδων παράνομα διαμενόντων πολιτών τρίτων χωρών, οι οποίοι, ακριβώς λόγω του παράνομου της διαμονής, κινδύνευαν να πέσουν θύματα ακραίας εργασιακής εκμετάλλευσης, ενώ επιπλέον η διάταξη οδήγησε σε μείωση της φορολογίας των αγροτών μέσω της έκπτωσης των σχετικών δαπανών και σε αύξηση των εισροών στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης.
Για να μπει σε εφαρμογή η συγκεκριμένη ρύθμιση απαιτήθηκαν εργώδεις προσπάθειες από το ΥΠΑΑΤ για τον συντονισμό μιας σειράς εμπλεκόμενων φορέων, όπως τα υπουργεία Εργασίας και Μετανάστευσης, οι Αποκεντρωμένες Διοικήσεις, η Τοπική και Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση, φορολογικές αρχές, αστυνομικές και άλλες υπηρεσίες, ώστε να καθίσταται εφικτή η ουσιαστική και αποτελεσματική συμβολή τους στη διευθέτηση των προβλημάτων που ανέκυπταν από την εφαρμογή των σχετικών διατάξεων.
Πέραν της συγκεκριμένης πρωτοβουλίας, υπήρξαν σημαντικές παρεμβάσεις προκειμένου η διαδικασία της μετάκλησης να εξυπηρετήσει αποτελεσματικά τις ανάγκες της αγροτικής οικονομίας, μέσω της μείωσης των παράβολων της αίτησης μετάκλησης, της κατάργησης της προκαταβολής από τον αγρότη-εργοδότη των ασφαλιστικών εισφορών των μετακλητών εργατών γης, της ευέλικτης αποτύπωσης της εργασίας των μετακλητών εργατών γης σε ειδικό θεωρημένο βιβλίο (Βιβλίο Ημερήσιων Δελτίων Απασχολούμενου Προσωπικού) και της απλοποίησης στην υποβολή Αναλυτικής Περιοδικής Δήλωσης (ΑΠΔ).
Με τον τρόπο αυτό κατέστη δυνατή η προστασία του αγρότη από οποιονδήποτε έλεγχο για ανασφάλιστη εργασία, ενώ ο τρόπος καταχώρισης της εργασίας στο βιβλίο προβλέφθηκε έτσι ώστε να είναι ευέλικτος, με τη συμπλήρωση των πραγματικών μεροκάματων του αλλοδαπού εργάτη γης κατά τη διάρκεια του μήνα.
Το ζήτημα δυστυχώς είναι ότι αυτούς που αφορούσε η συγκεκριμένη ρύθμιση, δηλαδή τους αγρότες και τους οικονομικούς μετανάστες, δεν τους βρήκε πρόθυμους, όπως δεν υπήρξε και από πλευράς της διοίκησης και της Αυτοδιοίκησης η απαραίτητη στήριξη. Εστω και την ύστατη στιγμή μπορεί να χρησιμοποιηθεί η συγκεκριμένη ρύθμιση, αρκεί να το θελήσει η κυβέρνηση. Ο αγροτοδιατροφικός χώρος πάντα θα έχει ανάγκη την απασχόληση εργατών γης.
*Πρώην βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ και πρ. υπουργός
