Με τα «Οδοιπορικά Παιδείας» δεν ακολουθούμε την τυπική, ιεραρχική πορεία των διοικητικών δομών, προφανώς όχι γιατί δεν έχει σημασία -το αντίθετο-, αλλά γιατί θέλουμε να «συναντήσουμε» τη ζώσα σχολική πράξη, την ομορφιά της διδασκαλίας, τη γοητεία της παιδαγωγικής σχέσης εκπαιδευτικών και μαθητών/-τριών σε οριακές και δύσκολες περιπτώσεις. Θέλουμε να βρεθούμε όσο δυνατόν πιο κοντά στην «ανάσα» της μάθησης και της γνώσης των αδικημένων σχολείων…
Και ήταν το Ειδικό Δημοτικό Σχολείο της Αρτας μια ξεχωριστή συνάντηση, με τα έντονα προβλήματα, σε έναν κύκλο όρθιοι οι εκπαιδευτικοί με την ομάδα, σε έναν διάλογο ζωντανό με κριτική διάθεση προς την πολιτεία και προς την πλευρά μας από τους εκπαιδευτικούς με προτάσεις και ιδέες βγαλμένες μέσα από την καθημερινή ζωή του σχολείου…
Ηταν το Γυμνάσιο της Μαζαρακιάς στην Ηγουμενίτσα, στο οποίο βιώσαμε το ξαναζωντάνεμα ενός σχολείου με άλλη μορφή, ενός κτιρίου έρημου για αρκετά χρόνια. Το παλιό εγκαταλελειμμένο Δημοτικό Σχολείο «ανασταίνεται» ως Μουσικό Γυμνάσιο από το ενδιαφέρον μιας ομάδας εκπαιδευτικών. Αναδεικνύει την πολύτιμη πολιτιστική μουσική παιδεία των μαθητών της περιοχής. Ζωντανεύει το χωριό. Προάγει τον ευρύτερο μορφωτικό και παιδαγωγικό ρόλο της εκπαίδευσης. Είναι μια τολμηρή και αποτελεσματική πρόταση απέναντι στον κλοιό των ανισοτήτων για τις περιοχές της περιφέρειας…
Ηταν το Γυμνάσιο του Ραπτόπουλου στα ριζά των ατέλειωτων και πανέμορφων βουνών των Αγράφων, μακριά από την Αθήνα, πολύ πιο μακριά από την πολιτεία. Ζήσαμε και συνειδητοποιήσαμε μια απλή πραγματικότητα, ότι στο σχολείο διαπιστώνεται σοβαρό ζήτημα διδασκαλίας μαθημάτων σε μια τέτοια χρονική έκταση που διαμορφώνεται ως μια σχεδόν μόνιμη κατάσταση καθώς υπάρχουν κενά σχετικών ειδικοτήτων. Δηλαδή είναι ένα σχολείο που αντιμετωπίζει ισχυρά ζητήματα αναφορικά με το επίπεδο υλοποίησης της τυπικής υποχρέωσης της πολιτείας να παρέχει ένα σύνολο γνωστικών αντικειμένων. Και αυτό δεν είναι κυρίως θέμα εκπαιδευτικό…
Αποτελεί μια εξαιρετικά προβληματική κατάσταση ότι η ηγεσία του υπουργείου Παιδείας δεν ικανοποιεί με τρόπο ουσιαστικό αλλά και δημιουργικό τη συνταγματική και τη νομοθετική υποχρέωση να παρέχει το σύνολο των γνωστικών αντικειμένων στους μαθητές/-τριες αυτού του σχολείου. Και δεν ήταν μόνο αυτό το πρόβλημα, που, ούτως ή άλλως, είναι «κάρφος εν τω οφθαλμώ» στις συνεχείς επικοινωνιακές και θεωρητικές εξαγγελίες του υπουργού Παιδείας, μιας εκπαιδευτικής πολιτικής γενικών και αόριστων ιδεών, που δεν αγγίζουν καθόλου τα σχολεία.
Γνωρίζει ότι απουσιάζει με τρόπο αισθητό ένα ουσιαστικό σχήμα καλλιέργειας καλλιτεχνικής και μουσικής παιδείας -σε μια περίοδο της ζωής των εκπαιδευόμενων που η μουσική δημιουργικότητα είναι τροφός της ψυχής τους- και κάποιοι εκπαιδευτικοί προσπαθούν να καλύψουν το χρόνιο κενό, υπερβαίνοντας σημαντικές δυσκολίες; Γνωρίζει ότι δεν υπάρχει ένας κλειστός χώρος άθλησης, για να μπορούν τα παιδιά να ασκούν κάποια αθλητική δραστηριότητα στους βαριούς χειμωνιάτικους μήνες και να έχουν τη δυνατότητα άλλων επιλογών στις εξωσχολικές δραστηριότητές τους, εκτός από το να βρίσκουν καταφύγιο σε μια οθόνη ή σε μια καφετέρια;
Φυσικά δεν είναι μόνο αυτά τα σχολεία των πολλαπλών προβλημάτων και των ανισοτήτων, που κυριαρχούν ως προϊόν των αντιεκπαιδευτικών πολιτικών που ακολουθούνται. Είναι παντού σε όλη την περιφέρεια της χώρας αλλά και στα αστικά κέντρα. Και είναι υποχρέωση της πολιτείας να ερευνήσει και να καταγράψει τα «αδικημένα σχολεία» στα οποία, μόνιμα και σταθερά, δεν παρέχονται οι προϋποθέσεις των τυπικών και στοιχειωδών υποχρεώσεων της πολιτείας. Δηλαδή σχολεία που έχουν και θεσμικές ανισότητες, πέραν των κοινωνικών, οικονομικών και γεωγραφικών.
Οχι, δεν αφήνουμε τα σχολεία φεύγοντας από αυτά. Εχουμε διαμορφώσει ψηφιακή πλατφόρμα με διαδραστικές δυνατότητες ανάμεσα στον Τομέα Παιδείας και τους εκπαιδευτικούς. Θα συνεχίσουμε τα «Οδοιπορικά» μας, θα επανερχόμαστε διαρκώς στα προβλήματα, στα αιτήματα αλλά και στις ιδέες των εκπαιδευτικών, που διδάσκουν στις πιο δύσκολες περιοχές της χώρας, χωρίς καμιά ειδική στήριξη – παρά τις αντικειμενικές και πρωτόγνωρες δυσκολίες διαμονής και μετακίνησης από το ένα σχολείο στο άλλο. Γιατί το έργο τους δεν είναι μόνο εκπαιδευτικό και παιδαγωγικό. Είναι ιδιαίτερα κοινωνικό και εθνικό.
*Γραμματέας του Τομέα Παιδείας του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ.
