Ο Γιώργος Μανιάτης, ως καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, με το πνευματικό έργο του και την πολιτική δράση του έθεσε τα θεμέλια για τον πολιτικό αναστοχασμό στους «χαλεπούς καιρούς» της εποχής μας. Καλύτερα απ’ όλους τους ομοτέχνους μας είχε αντιληφθεί ότι το «συμβάν» (κατά τον Μπαντιού) που ονομάζουμε «υποχώρηση της πολιτικής» μπορεί να αντιμετωπιστεί (θεωρητικά και πολιτικά) μόνον στον βαθμό που θα ανασυγκροτηθεί το μαρξικό παράδειγμα της πολιτικής στην εποχή μας.
Τρεις είναι οι καινοτομίες που εντοπίζουμε στο έργο του: Η πρώτη αναφέρεται στην ενότητα πολιτικής θεωρίας και πολιτικής δράσης. H δεύτερη είναι μεθοδολογική και αναφέρεται στην κριτικο-ερμηνευτική μέθοδο προσέγγισης της πραγματικότητας. Και η τρίτη έχει να κάνει με το θεωρητικό πρόγραμμα που υπερασπίστηκε μέχρι τέλους. Kατά τον Μανιάτη η πολιτική φιλοσοφία είναι δυνατή στο θεωρητικό επίπεδο, μόνον εάν και εφόσον αποκτήσει δεσμευτική διαλεκτική σχέση με την κοινωνικο-πολιτική πραγματικότητα. Αυτό σημαίνει πως η πολιτική μορφή ζωής ανασυγκροτείται στην ορθολογική δυναμική της στον βαθμό που τα θεωρητικά σχήματα «κατασκευάζουν» αυτή την ίδια την πολιτική.
Σχετικά με τη μεθοδολογική καινοτομία του Μανιάτη τονίζω ότι η εφαρμογή της κριτικο-ερμηνευτικής μεθόδου (αντί της θετικιστικής – περιγραφικής μεθόδου) στην ανάλυση του πολιτικού φαινομένου εντάσσεται στη διαφωτιστική λογική της ενότητας Είναι και Δέοντος.
Η τρίτη καινοτομία στο επιστημονικό έργο του Μανιάτη είναι το κατεξοχήν θεωρητικό πρόγραμμά του. Η νεότερη και σύγχρονη πολιτική φιλοσοφία ιδρύθηκε (επιστημονικά) κατά τον 19ο αιώνα, αλλά μέχρι και σήμερα (κατά τον 21ο αιώνα) αναζητά την επιστημονική ταυτότητά της. Το επιστημολογικό αυτό αδιέξοδο της πολιτικής φιλοσοφίας οδήγησε τον Μανιάτη στην «κατασκευή» του θεωρητικού προγράμματός του.
Ορίζει τον Διαφωτισμό όχι μόνον ως ιστορικό κίνημα αλλά προ πάντων ως σύστημα ιδεών (αφηρημένων) και θέτει το ερώτημα ποιο από τα δύο πρακτικά πολιτικά παραδείγματα (το φιλελεύθερο και το μαρξικό) μπορεί να οδηγήσει στην «απελευθέρωση του ανθρώπου». Ο φιλελευθερισμός τεμαχίζει τον άνθρωπο, ενώ το μαρξικό παράδειγμα τον αντιμετωπίζει ως ενιαία και ολοκληρωμένη προσωπικότητα.
Ομολογώ ότι παρασύρθηκα από έναν θεωρητικό οίστρο και γράφω το επιστημονικό πορτρέτο του Γιώργου Μανιάτη. Εξαρχής ήθελα να τονίσω ότι ο φίλος μου Γιώργος Μανιάτης ήταν όχι μόνον δημιουργός στο πνεύμα, αλλά και στη ζωή. Εζησα μαζί του ανθρώπινες στιγμές ζωής, τις οποίες δεν θα ξεχάσω ποτέ. Είχε καταλάβει ότι ο άνθρωπος συστηματοποιεί τη ζωή του αλλά όσες φορές (δυστυχώς δεν ήταν πολλές!) βίωσα μαζί του «στιγμές ζωής» έζησα το «Απόλυτο» όπως αυτό εκφράζεται στην πνευματική δημιουργία των Νίτσε και Βάγκνερ.
* Καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης
