«Ετσι όταν στις 4 Μαΐου [1848] συγκεντρώνονται στο Παρίσι για την πρώτη συνεδρίασή τους οι εκλεγμένοι αντιπρόσωποι του λαού αισθάνονται υποχρεωμένοι να ανακηρύξουν εκ νέου την Δημοκρατία […]. Είναι επιβεβαιωμένο ότι η κραυγή ‘‘Ζήτω η Δημοκρατία’’ αντήχησε εν χορώ δεκαεπτά συνεχόμενες φορές»(1). Αυτό που δεν είναι γνωστό είναι ότι, τα επόμενα χρόνια, η ανακήρυξη της Δημοκρατίας γιορταζόταν πάντα «στις 4 Μαΐου σε ανάμνηση της κραυγής στην εθνοσυνέλευση και όχι στις 24 Φεβρουαρίου που την επέβαλλαν τα οδοφράγματα».
Σήμερα, η δεύτερη ανακήρυξη της ευρωπαϊκής δημοκρατίας θα πρέπει να ξαναγυρίσει στα «οδοφράγματα» του αναστοχασμού για να ανασυνθέσει τα θέματα του κράτους και των πολιτικών μέσα στην Ε.Ε., ως ταξικά προβλήματα και όχι ως νομικά, όπως μας έλεγε ο Αλτουσέρ. Σήμερα, που είναι «ώρα για ειλικρίνεια, ενότητα και αλληλεγγύη (2), αυτό που συστηματικά επιχειρείται να καλυφτεί είναι οι ήττες των μεφιστοφελικών φακών της δημοσιονομικής πειθαρχίας που ενδεικτικά, περιλαμβάνει:
Τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, το προληπτικό σκέλος του Συμφώνου για την Ανάπτυξη (3) το Δημοσιονομικό Σύμφωνο (2012) και τη διακυβερνητική Συνθήκη για τη Σταθερότητα, τον Συντονισμό και τη Διακυβέρνηση στην Οικονομική και Νομισματική Ενωση (2013), και τις Συμπληρωματικές μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση της οικονομικής διακυβέρνησης στην ευρωζώνη, που περιλαμβάνει επιπλέον δύο κανονισμούς, σκοπός των οποίων είναι η περαιτέρω ενίσχυση της οικονομικής διακυβέρνησης στην ευρωζώνη («Δίπτυχο»): Κανονισμός 473/2013 σχετικά με τη θέσπιση κοινών διατάξεων για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των σχεδίων δημοσιονομικών προγραμμάτων και για την εξασφάλιση της διόρθωσης των υπερβολικών ελλειμμάτων και τον Κανονισμό 472/2013 σχετικά με την ενίσχυση της οικονομικής και δημοσιονομικής εποπτείας των κρατών μελών.
Επειτα από αυτή την επινοητική σειρά δημοσιονομικής εποπτείας, ο μέσος όρος του δημόσιου χρέους αυξήθηκε. Ετσι, το 2011, που άρχισε ο μαραθώνιος δημοσιονομικής επιτήρησης, ο μέσος όρος δημόσιου χρέους ήταν 85,9% στις 18 χώρες της ευρωζώνης ενώ το 2014 αυξήθηκε στο 92% του ΑΕΠ. Δηλαδή πολύ πάνω από ό,τι μπορεί να δεχτεί το θέσφατο της δημοσιονομικής ηθικής, το Σύμφωνο Σταθερότητας.
Τι κρύβει όμως αυτή η μεγάλη αύξηση του δημόσιου χρέους, που η ομιλία του προέδρου Γιούνκερ την «ώρα της ειλικρίνειας» στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καταχώνιασε μέσα στον υπερακοντισμό για το θέμα της τεράστιας προσφυγικής ροής προς την Ε.Ε.;
Σύμφωνα με το δελτίο ενημέρωσης της Eurostat του Ιουλίου 2015, συνολικά το πρώτο τρίμηνο του 2015 τα χρεόγραφα (debt securities) του Ακαθάριστου Χρέους της Γενικής Κυβέρνησης στην E.E. των 28, αυξήθηκαν από το πρώτο τρίμηνο του 2014 στο πρώτο τρίμηνο του 2015 περίπου κατά 600 δισεκατομμύρια, φτάνοντας στα 10 τρισεκατομμύρια.
Σε ειδική έκδοση της Εurostat (4) καταγράφονται τα στοιχεία της γενικής κυβέρνησης για τα κράτη-μέλη της ευρωζώνης-18 και της Ε.Ε.-28 από το 2010 έως το 2013, καθώς και οι μεταβολές στην σχέση εσόδων/εξόδων. Η δαπάνη που αφορά τις τράπεζες για τα έτη 2010 και 2012 των 18 κρατών-μελών της ευρωζώνης ανέρχεται σε 120 δισεκατομμύρια ευρώ, δαπάνη που αφήνει ελλειμματικούς τους εθνικούς προϋπολογισμούς και είναι φανερό ότι, έκτοτε, η Ε.Ε. μοιάζει να μην μπορεί να επουλώσει.
Η οικονομική διακυβέρνηση της Ε.Ε. με την ισχυρή δημοσιονομική επιτήρηση που αφήνει μόνιμη ανεργία και κοινωνικά προβλήματα μοιάζει να έχει τα ίδια αποτελέσματα με το να ρίχνεις νερό στη θάλασσα, αφού αποκρύπτει ότι όλες οι νομοθετικές πρωτοβουλίες της Κομισιόν μετά το 2008 για την οικονομική κρίση αφορούσαν τις τράπεζες. Στην Ελλάδα, σύμφωνα με την ίδια έκδοση της Εurostat, το δημοσιονομικό έλλειμμα το 2013 θα ήταν -1,8% του ΑΕΠ αν αφαιρούσαμε την επιβάρυνση από την χρηματοδότηση των τραπεζών (-10,4%).
Η βαθιά αντιφατική διαπίστωση του Γιούνκερ, της 9ης Σεπτεμβρίου 2015 στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ότι «η Ενωση δεν είναι σε καλή κατάσταση. Χρειάζεται περισσότερη Ευρώπη σε αυτή την Ενωση» συνοδευόμενη από μια απειλητική δήλωση για την Ελλάδα και την περίπτωση μη υπακοής της στο νέο μνημόνιο, λέγοντας ότι «θα αντιδράσουμε αλλιώς» -δώρο στα ακραία στοιχεία της ευρωζώνης που ζητούν περισσότερο «αίμα» αλλά και στους Ελληνες πολιτικούς- είναι το επίθεμα της αποτυχίας του «πολιτικού αντικειμένου αγνώστου ταυτότητας» (Ντελόρ).
Σήμερα, η έκθεση των πέντε προέδρων (5) της Ε.Ε. μοιάζει με τον Συνταγματάρχη Σαμπέρ (6), των ναπολεόντειων χρόνων που επιστρέφει κυριολεκτικά από τον τάφο στο αγαπημένο του Παρίσι, χωρίς ταυτότητα, ύστερα από μια οδύσσεια δέκα χρόνων. Ετσι και η νεοφιλελεύθερη ηγεσία της Ε.Ε. φαίνεται με αυτή την έκθεση και την ομιλία του Γιούνκερ να γυρίζει από μια πολυετή οδύσσεια στους καθημαγμένους «δρόμους» της αγαπημένης της Ευρώπης. Αυτοί που νόμιζαν ότι αρκεί η ρεντιγκότα του προέδρου και η ηθική του πιστού οπαδού μιας νομισματικής ένωσης για να έχουν τη δημοκρατική νομιμοποίηση και την αναγνώριση θα συντριβούν πάνω στην ίδια την κατασκευή τους. Από την ανακήρυξη της ευρωπαϊκής δημοκρατίας με φωνές εν χορώ από τις νέες κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις. Μέσα και έξω από τις εθνοσυνελεύσεις.
[1] Μωρίς Αγκυλόν (2006). 1848. Η επανάσταση στην Γαλλία και η μαθητεία στην Δημοκρατία 1848-1852. Εκδόσεις Πόλις.
[2] Ζ.-Κλ. Γιούνκερ (9 Σεπτεμβρίου 2015) State of the Union 2015: Time for Honesty, Unity and Solidarity, http://europa.eu/rapid/press-release_SPEECH-15-5614_en.htm
[3] Ενα πλαίσιο για τις δημοσιονομικές πολιτικές -http://www.europarl.europa.eu/atyourservice/el/displayFtu.html?ftuId=FTU_4.2.1.html
[4] EUROSTAT SUPPLEMENTARY TABLE FOR THE FINANCIAL CRISIS- Background note, Απρίλιος 2015
[5] Completing Europe΄s Economic and Μonetary Union, Jean-Claude Juncker http://ec.europa.eu/priorities/economic-monetary-union/docs/5-presidents-report_en.pdf
[6] Ηρωας του ομώνυμου μυθιστορήματος του Ονορέ ντε Μπαλζάκ
* πολιτική επιστήμονας-Δρ Επιστήμης της πληροφορίας
