Ο πλάτανος και το νερό είναι αδέλφια. Όπου πλατάνι και νερό

Οι πλάτανοι είναι μεγάλα φυλλοβόλα δέντρα, με ύψος που μπορεί να φτάσει τα 50 μέτρα. «Αγαπούν» πολύ το νερό γι` αυτό τους βλέπομε να αναπτύσσονται στις όχθες ποταμών και πηγών αλλά και κοντά σε κρήνες και τόπους με άφθονα νερά ( υγροτόπους, υγροβιότοπους).Είναι ανθεκτικοί και στην ξηρασία.

Γνωστοί πλάτανοι στην Ελλάδα:

-Ο λεγόμενος «πλάτανος του Ιπποκράτη» στην Κω.

-Ο πλάτανος στο μοναστήρι του Αγίου Γερασίμου στην Κεφαλονιά.

-Ο πλάτανος στο γεφύρι της Άρτας.

-Ο πλάτανος στο «αναβόλεμα του Μέρη» στο Μεσοχώρι του Μέρωνα Αμαρίου Ρεθύμνης δίπλα στις μεσοχωριανές βρύσες.

-Στην Κρήτη υπάρχουν 6 τουλάχιστον χωριά με το .όνομα Πλάτανος ή παρεμφερή, όπως Πλατάνια Αμαρίου Ρεθύμνης. Στην ίδια επαρχία Αμαρίου, υπάρχει ακόμα ένα μεγάλο χωριό με το όνομα. Πλάτανος.

Ο πλάτανος στις Μεσοχωριανές βρύσες του Μέρωνα.

Βρίσκεται στη συμβολή του κεντρικού δρόμου του Μέρωνα και στου «Μέρη το αναβόλεμα», εκεί ακριβώς είναι και οι καλλικέλαδες μεσοχωριανές βρύσες με τα τραγουδιστά αενάως ρέοντα δροσερά και εύγεστα νερά. Πολλοί συναντώνται στις βρύσες για νερό και κουβέντα, Εκεί έρχονται κάθε μέρα, για λίγο, πλανόδιοι έμποροι ψωμιού, παξιμαδιών, τυριών, γιαουρτιών, λαχανικών, φρούτων, ψαριών.

Υπάρχει και η σχετική μαντινάδα που μου είπε η αγαπημένη φίλη Πόπη Σημαντήρη:

Στου Μέρη τ` αναβόλεμα θα πάω να στέσω ντέντα

κι οντέ περνά η αγάπη μου θα στένομε κουβέντα.

Υπάρχουν πολλά ελληνικά τοπωνύμια σχετικά μ` αυτό το εμβληματικό δέντρο: Πλάτανος, Πλατάνι, Πλατανιάς, Πλατάνια, Πλατανάκια, Πλατανόβρυση, Πλατανόρεμα..

Ο παππούς μου Κωστής Νικολάου Καζαμιάκης ήρωας του Μικρασιατικού μετώπου, βραβευμένος με μετάλλιο ανδρείας και δίπλωμα από τον ίδιο τον Ελευθέριο Βενιζέλο το 1917, μου έλεγε πολλές ιστορίες για τις μάχες αλλά και την νοσταλγία του για την Κρήτη που τόσο του έλειπε.

-Λέγατε παππού μου τραγούδια, εκεί στην εκστρατεία;

– Μια φορά αντράκι μου είχα τη σκηνή μου, καλοκαίρι καιρού, στην ασκιανάδα ( σκιά) ενούς πλατάνου που η κορφή ντου ήφτανε στον ουρανό. Δίπλα έτρεχε κουτσουνάρα το νερό από στόμα πέτρινου λιονταριού που οι μορφωμένοι αξιωματικοί μας λέγανε πως ήτονε πολλά αρχαίο. Τοτεσάς ( τότε) μου κατέβηκε ένα τραγούδι που λέγαμε στην Κρήτη. Μα δε θυμόμουνα όλα τα λόγια. Εκιά (εκεί) που δε θυμούμουνα ήβαζα δικά μου.

Βοηθάτε φίλοι μπιστικοί και συμπολεμιστές μου

να σκαρφαλώσω στην κορφή του γέρικου πλατάνου

ν’ ακούσω γερακιού φωνή, αηδόνι να λαλήσει,

ν’ ακούσω και την πέρδικα να πετροκακαρίσει,

ν` ακούσω και τον κύρη μου, ν` ακούσω και τη μάνα

να δω και την Κατίγκω* μου την όμορφη κερά μου.

*Η Κατίγκω ή Καρτσονού ήταν η αγαπημένη γιαγιά Αικατερίνη Φασουλάκη, από τον Κρουσώνα όπως και ο παππούς και ο πατέρας μου

Ο «κακός» πλάτανος «στα Λιοντάρια» του Ηρακλείου Κρήτης.

Στον μεγάλο αυτό πλάτανο «στα Λιοντάρια» στο κέντρο του Ηρακλείου, κρεμούσε ο Τούρκος πασάς τους κρητικούς επαναστάτες, Αν σκεφτούμε ότι κάθε τόσο η Κρήτη «έπαιρνε φωτιά» από τις επαναστάσεις θα καταλάβουμε όσα γράφει ο Νίκος Καζαντζάκης γι` αυτόν τον φοβερό πλάτανο στο έργο του « Ο καπετάν Μιχάλης» αλλά και στο τελευταίο του έργο «Αναφορά στον Γκρέκο»

Σχεδόν πάντα κρεμόταν από τα κλαδιά του απαγχονισμένοι χριστιανοί επαναστάτες. Μετά την απελευθέρωση της Κρήτης από τους Τούρκους οι Μεγαλοκαστρινοί έκοψαν από τη ρίζα τον «κακό» πλάτανο και φύτεψαν αυτόν που βλέπουμε σήμερα δίπλα μας όταν απολαμβάνουμε την μπουγάτσα του Κιρκόρ ξεχνώντας ή απωθώντας τα στρούσια και τα βάσανα του παρελθόντος. Ο πλάτανος, που θέλει πολύ νερό το βρίσκει άφθονο εκεί από την κρήνη του Μοροζίνι ( Λιοντάρια).

Ο γέρο μαγκούφης και παράξενος πλάτανος( Μες στην κοιλάδα των Τεμπών)

Στίχοι, μουσική: Θανάσης Παπακωνσταντίνου.

Μες την κοιλά- όπως τα λέω- μες την κοιλάδα των Τεμπών
φόβος των μηχανοδηγών.
Είναι ένας γέρο- όπως τα λέω- είναι ένας γέρο πλάτανος
μαγκούφης και παράφορος.

Που πίνει από- όπως τα λέω- που πίνει απ’ το θολό νερό
του ποταμού το ιερό
Πίνει κι απλώ,- όπως τα λέω- πίνει κι απλώνει ρίζωμα
βαθιά μέσα στα ανείπωτα

Κι όποτε παί- όπως τα λέω- κι όποτε παίρνει ανάποδες
γέρνει και πέφτει στις γραμμές
Πιάνει το τρέ =όπως τα λέω- πιάνει το τρένο από τ’ αυτί
«Μην την περνάς τη Γευγελή»

Μένα μου το -όπως τα λέω- μένα μου το ‘πε ο Πηνειός
το μυστικό ο φλύαρος
Πως ήταν α -όπως τα λέω- πως ήταν άνθρωπος παλιά
κι είχε παιδιά στην ξενιτιά.

1*. Αρχιτέκτων. Ιστορικός Αρχιτεκτονικής. Ιστορικός Τέχνης.

2*. Στο γιο μας Μπάμπη που επέλεξε το σπίτι του με κριτήριο τον γιγάντιο λυρόσχημο πλάτανο στις Μεσοχωριανές βρύσες.

Στο «αναβόλεμα του Μέρη» στο Μέρωνα.