Νίκη του Παλίγκρεμνου

Η νίκη του κινήματος για την προστασία του Παλίγκρεμνου είναι μια ιστορική νίκη για τα κινήματα και για την προστασία του περιβάλλοντος στην Κρήτη. Ο Παλίγκρεμνος αποτελεί ένα από τα πιο σπάνια γεωλογικά τοπόσημα του νησιού μας, με τον εντυπωσιακό κατακόρυφο σχηματισμό του και είναι πόλος έλξης χιλιάδων αναρριχητών κάθε χρόνο στο νησί μας.

Άνθρωποι από όλη την Κρήτη, χωρίς κομματικές γραμμές, ένωσαν τις φωνές τους εκείνη την όμορφη μέρα, τον Μάιο του 2021, με το σύνθημα «θα γίνουμε βράχος για τον βράχο μας».

Γιατί όμως έπρεπε να ξεσηκωθεί η κοινωνία των πολιτών για να γίνουν αντιληπτές οι καταστροφικές επιπτώσεις μιας τέτοιας τερατώδους ξενοδοχειακής επέμβασης; Μάλιστα, η ιδιοκτήτρια του οικοπέδου με αναρτήσεις της στα κοινωνικά δίκτυα διερρήγνυε τα ιμάτιά της για το πόσο πολύ αγαπάει το περιβάλλον και πόσο μινιμαλιστική θα ήταν η επικείμενη παρέμβαση της στον περιβάλλοντα χώρο. Στον γεώτοπο!

Πώς φτάσαμε στο σημείο στην Ελλάδα του 21ου αιώνα, ένα μνημείο υψίστης γεωλογικής σημασίας να απειλείται από οικοδόμηση υπόσκαφης ξενοδοχειακής μονάδας; Μονάδας δηλαδή υποσκαμμένης μέσα στον βράχο!

Στην Ελλάδα, δυστυχώς, η ανάγκη προστασίας του γεωπεριβάλλοντος δεν είναι επαρκώς κατανοητή, ούτε ευρέως διαδεδομένη. Πράγμα που εξηγεί γιατί δεν έχει κατοχυρωθεί, ενώ έχει προταθεί ήδη από τη δεκαετία του ’80, η προστασία ολόκληρου του ακρωτηρίου, όπου βρίσκεται το ιδιαίτερο αυτό τοπίο.

Η άγνοια της σημασίας του Παλίγκρεμνου από όλους όσοι στη δημόσια διοίκηση διαχειρίστηκαν το ιδιοκτησιακό, χωροταξικό και περιβαλλοντικό του καθεστώς, αποδεικνύει την αδυναμία και την ολιγωρία κρατικής παρέμβασης για ένα τόσο σοβαρό περιβαλλοντικό ζήτημα.

Επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, το θέμα αναδείχτηκε από τις βουλεύτριες του κόμματος Χαρά Καφαντάρη και Κατερίνα Ιγγλέζη. Ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. δεν πρόλαβε πριν από τις εκλογές να υλοποιήσει συγκεκριμένη νομοθετική πρωτοβουλία, η οποία θα περιλάμβανε τροποποίηση του ν. 1650/1986, όπως αυτός τροποποιήθηκε από τον ν. 3937/2011, ούτως ώστε «οι γεώτοποι να θεωρούνται άμεσα προστατευτέα αντικείμενα και να μην επιτρέπονται οιεσδήποτε παρεμβάσεις εντός ή πλησίον αυτών, που αλλοιώνουν τον χαρακτήρα τους», επί υπουργίας Γιώργου Σταθάκη και Σωκράτη Φάμελλου. Η συγκεκριμένη νομοθετική πρωτοβουλία δεν μπόρεσε τελικά να ευοδωθεί, λόγω αλλαγής της κυβέρνησης.

Το κίνημα του Παλίγκρεμνου αποδεικνύει ότι θα πρέπει να υπάρξει ενιαία νομοθετική αντιμετώπιση και διοικητική προσέγγιση της προστασίας των γεωτόπων, ώστε να είναι σαφές ποιος φορέας αναλαμβάνει την ευθύνη της φύλαξής τους.

Κυρίως όμως, οι προοδευτικές δυνάμεις του τόπου θα πρέπει να δηλώνουν δυναμικά παρούσες στις κινηματικές δράσεις και να είναι ένα βήμα μπροστά θεσμικά και νομοθετικά αναφορικά με την προστασία του περιβάλλοντος.

Η νίκη ανήκει στους αγωνιζόμενους πολίτες και συλλογικότητες της Κρήτης, ενώ την έφεση στήριξαν πολλοί φορείς. Σημαντική συμβολή στην προστασία του φυσικού αυτού πλούτου έχουν οι παρεμβάσεις πολλών γεωεπιστημόνων και η μελέτη για τον χαρακτηρισμό της περιοχής ως προστατευόμενου μνημείου, από τη Γεωλογική Εταιρεία, το Τμήμα Γεωλογίας του ΑΠΘ και το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Ηρακλείου. Η εν λόγω μελέτη ορίζει το πλαίσιο για την κήρυξη του Παλίγκρεμνου ως προστατευόμενης περιοχής-σημαντικού γεώτοπου. Η αποδοχή της σπουδαιότητας του γεώτοπου έχει ήδη γίνει από τον δήμο, το Περιφερειακό Συμβούλιο Κρήτης και την Αποκεντρωμένη Διοίκηση.

Η κινητοποίηση των πολιτών και φορέων, σε συνεργασία με τους επιστημονικούς φορείς, την Τοπική Αυτοδιοίκηση και συγκεκριμένη πολιτική στήριξη, ήρθε σε ρήξη με εκείνες τις δυνάμεις που σχεδίαζαν την καταστροφή ενός σημαντικού γεώτοπου.

Η βασική αιτιολογία της απόφασης του Διοικητικού Εφετείου (αναμένεται η καθαρογραφή) είναι πως τα τουριστικά καταλύματα βρίσκονται σε οικόπεδο εκτός σχεδίου πόλης και δεν έχουν πρόσωπο σε νόμιμη οδό, όπως προβλέπει η νομοθεσία. Επομένως, η υπηρεσία Δόμησης δεν θα έπρεπε να εκδώσει την απαιτούμενη οικοδομική άδεια.

Η ευθύνη πλέον βαρύνει το υπουργείο Περιβάλλοντος, το οποίο θα πρέπει να ανακηρύξει την περιοχή προστατευόμενη, έτσι ώστε να μην υπάρχουν πια περιθώρια για «ξενοδοχοποίηση» της περιοχής-σύμβολο του Πλακιά. Τούτο, καθότι η περιοχή παραμένει χωρίς προστασία, αφού το ΥΠΕΝ, αν και έχει λάβει εδώ και μήνες το αίτημα χαρακτηρισμού, με την ομόφωνη στήριξη του περιφερειακού συμβουλίου, της Αποκεντρωμένης Διοίκησης και του δημοτικού συμβουλίου της περιοχής, κωφεύει.

Ο αγώνας και συντονισμός όλων των φορέων πρέπει να συνεχιστεί και θα συνεχιστεί, μέχρι να υπάρξει πλήρης και συνεχής προστασία του Παλίγκρεμνου, αλλά και κάθε άλλου φυσικού πόρου της χώρας μας.

* Διεθνολόγος-αμυντική αναλύτρια και υποψήφια βουλεύτρια με τον ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία. Είναι επίσης απόφοιτη του ΠΜΣ Διαχείριση Περιβάλλοντος, Καταστροφών και Κρίσεων, του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος, στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών