Η αδύνατη επαναφορά

Μια φιλική προς τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ αλλά και την Ε.Ε στροφή της Τουρκίας, όποιο και αν είναι το αποτέλεσμα των εκλογών, είναι αδύνατη με τα σημερινά δεδομένα.

Πρώτον η επένδυση των ΗΠΑ στο κουρδικό κίνημα περιορίζεται μεν στη βορειοανατολική Συρία και στο βόρειο Ιράκ αλλά -αν διαμορφωθούν οι προϋποθέσεις- θα συμπεριλάβει και το Ιράν.

Από μόνα τους τα παραπάνω αρκούν για να αποσταθεροποιήσουν τη Νοτιοανατολική Τουρκία.

Δεύτερον, η κυρίαρχη τάση αυτή τη στιγμή στη Μέση Ανατολή είναι η δυναμική χειραφέτησης κατά κύριο λόγο της Σαουδικής Αραβίας και της Αιγύπτου από τη μακρά παράδοση αυτόματης στοίχισης με τις περιφερειακές επιλογές της Ουάσινγκτον.

Με άλλα λόγια, είναι αδύνατον να επιστρέψει η Τουρκία στην πολιτική ορθότητα του προχωρημένου φυλακίου του ΝΑΤΟ την ώρα που έχει απενεργοποιηθεί στην πράξη η Στρατηγική Συμμαχία ΗΠΑ-Σαουδικής Αραβίας που συνήψαν τον Φεβρουάριο του 1945 ο Ρούζβελτ και ο Ιμπν Σάουντ.

Η ένταξή της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ το 1952, πέντε χρόνια μετά την εξαγγελία του Δόγματος Τρούμαν, δεν είχε στόχο κατά κύριο λόγο την αντιμετώπιση της Σοβιετική Ενωσης.

Το 1945, ο Στάλιν στη διάσκεψη της Γιάλτας και του Πότσνταμ ζήτησε την επιστροφή των επαρχιών του Καρς και του Αρνταχάν, που προσαρτήθηκαν στη Ρωσία το 1878 και επεστράφησαν στην Τουρκία το 1921, καθώς και την παραχώρηση στην ΕΣΣΔ ναυτικής βάσης στα Στενά.

Πολύ γρήγορα η Μόσχα εγκατέλειψε τη διεκδίκηση αλλά το κεμαλικό καθεστώς είχε προτεραιότητα την ένταξη στο ΝΑΤΟ ως εγγύηση ότι ο κοσμικός χαρακτήρας του κράτους είναι πιο ασφαλής εντός μιας «δυτικής» και μάλιστα χριστιανικής στρατιωτικής συμμαχίας.

Σήμερα το ΝΑΤΟ -και να ήθελε- δεν θα μπορούσε να διαδραματίσει τον ρόλο της ασπίδας του κοσμικού κράτους, και η Ε.Ε που θα μπορούσε δεν θέλει να αναλάβει το πολιτικό κόστος μιας αναζωογόνησης μιας κλινικά νεκρής εδώ και δεκαπέντε χρόνια ενταξιακής διαπραγμάτευσης.

Αν η επιστροφή στο status quo ante είναι αδύνατη, το συμφέρον τόσο της Τουρκίας όσο και των ΗΠΑ, ΝΑΤΟ και Ε.Ε. είναι να συμφωνήσουν από κοινού ένα πλαίσιο διαχείρισης των αποκλίσεων με στόχο τον περιορισμό ζημιών.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η δέσμευση του Κιλιτσντάρογλου ότι σε περίπτωση εκλογής του εντός τριών μηνών οι Τούρκοι υπήκοοι δεν θα χρειάζονται Βίζα για να εισέλθουν στην Ζώνη Σενγκεν προκάλεσε έντονο εκνευρισμό στις Βρυξέλλες.