Θα υπάρξει στις αρχές του 2023 ένα ριμέικ της διπλωματίας των σεισμών του 1999 που διασφάλισε μια παρατεταμένη περίοδο σχετικής ηρεμίας και αποκλιμάκωσης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις;
Είναι πολύ νωρίς για να διακινδυνεύσουμε μια απάντηση, παρ’ όλα αυτά υπάρχει μια μεγάλη διαφορά με το 1999. Τότε υπήρχε μια αναζήτηση ευρωατλαντικής εγγύησης στην ασφάλεια και τη σταθερότητα της Τουρκίας.
Χωρίς να κρατούν τα προσχήματα οι ΗΠΑ τότε σχεδόν πριν από κάθε σύνοδο κορυφής έθεταν το θέμα της ευρωπαϊκής προοπτικής της Τουρκίας.
Ηταν τόσο φορτική η αμερικανική πίεση ώστε λίγο πριν από τη σύνοδο κορυφής της Ε.Ε. των 15 στο Ελσίνκι τον Δεκέμβριο του 1999 να αναγκαστεί ο Σιράκ να μιλήσει έξω από τα δόντια. Οι ΗΠΑ, είπε ο πρόεδρος της Γαλλίας, θυμίζει κάποιον που παρακαλεί έναν συνεταίρο του να παντρευτεί την ερωμένη του γιατί ο ίδιος δεν μπορεί να την αποκαταστήσει.
Στα τέλη του περασμένου αιώνα η ενταξιακή προοπτική της Τουρκίας έμοιαζε με το μαγικό ραβδί που θα αποκλιμάκωνε τις εντάσεις στο Αιγαίο και θα οδηγούσε στην επίλυση του Κυπριακού.
Ολα έμοιαζαν να έχουν σχέση συγκοινωνούντων δοχείων με σημείο αναφοράς την πλήρη ένταξη της Τουρκίας στην Ε.Ε., που καμία από τις δύο πλευρές δεν την επιθυμούσε πέραν του επιπέδου των τακτικών ελιγμών. Στην Τουρκία το κεμαλικό κατεστημένο, απρόθυμο για τον πλήρη εκδημοκρατισμό που ήταν προαπαιτούμενο για την ενταξιακή προοπτική, έβλεπε παρ’ όλα αυτά τη διαπραγμάτευση με την Ε.Ε. σαν ανάχωμα προστασίας του κοσμικού κράτους.
Συμμετρικά ο Ερντογάν επένδυε στη διαπραγμάτευση με την Ε.Ε. ως εγγύηση αποφυγής ενός ακόμη πραξικοπήματος από το βαθύ κράτος. Από τη μεριά τους Γαλλία και Γερμανία δεν μπορούσαν ούτε να διανοηθούν την πλήρη ένταξη στην Ε.Ε. μιας χώρας που θα ήταν η πολυπληθέστερη των χωρών-μελών με αντίστοιχη βαρύνουσα παρουσία στο Ευρωκοινοβούλιο.
Πέραν μιας αποκλιμάκωσης της έντασης δεν υπάρχει συνολικό όραμα σταθεροποίησης της Ανατολικής Μεσογείου άξιο του ονόματός του, που να δώσει δυναμική στην αναζήτηση ουσιαστικής αποκλιμάκωσης μεταξύ Αθήνας και Αγκυρας και επίλυσης του Κυπριακού.
Μπορούν Τουρκία και ΗΠΑ να εξομαλύνουν τις σχέσεις τους όσο η αμερικανική πολιτική επενδύει στο κουρδικό κίνημα;
Μπορεί να υπάρξει πέραν της ρητορικής ενεργειακή συνεργασία μεταξύ Ισραήλ και αραβικού κόσμου χωρίς επίλυση του Παλαιστινιακού;
Η ψευδαίσθηση του καταλυτικού ρόλου της ευρωπαϊκής προοπτικής της Τουρκίας το 1999 δεν μπορεί να βρει ως υποκατάστατο την ενεργειακή συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο.
